Lib. XXVIIL T>e Arborlbm "Bacciferis. 



1613 



v 



SECTIONIS III 



Membrum Tertium. 

 De Arboribus & Fruticibus bacciferis, frutlu tetrapyrenofeu tetracocco. 



Cap. I. 



De Vite vinifera. 



Itis non a vino, ut voluk Varro quatuor de L L. fed ut^ * Donatus a Viere, quod Feftus * in Eamtck 

 alligare, Nonius interpretatur, vincire & infieclere. Sane Vitis lenta eft facileque mflecfti- A£t. 4. 4. 

 tur, unde Sc ea centurionum erat infigne, quo milites caedebant, uti ottendit Vojjius in 



Etymolog. 



Vinum a vi, ut quidem fcribit Varro quatuor de LL. Sic autem dicitur quia vim inferat menti : 

 unde Plinianum lllud, Saftentiam <vino obumbrari. Aliis placet Vinum dici quafi vitinum a Viti. Ego 

 cum Voffio in Etymologico plane cenfeo Vinum dici ab *»&> 0^©- V ero elle a Punico & Hebrso 

 jain, quod &c fenfit do&iffimus Angelus Caninius. Etymohg. Voff. ' 



J.B. 

 Notior efl (inquit J. B.) Vitis Vinifera quam ut defcribi debeat, fed gratificemur frigido fubje- 

 <ais Septentrioni : ut vel le&ione novifle difcant notiffimi etiam lpfis ne&arei Iiquoris parentem, r> e vitiim 

 qua nihil abje&ius intuenti videri poffit, alienae opis indiga, ridicarum & pedamentorum admi- magnitudim* 

 niculo innitens, tortuofo ftipite, fufco rimofoque cortice hiulca, quae ubi tepidiorem benignioris 

 coeh auram fenfit gemmas protrudit, in Pampinos poftmodum, ut familiari illis comparatione utar, 

 Lupi falidani abituros, minime tamen inamosna illa afpredine horridos, fed la?to yirore fpiendentes : 

 ita uti diximus humo fiiblata, capreolorum beneficio adminicula fua comptexa a contemptu vindi- 

 catum fefe it ; flofculorum fuaveolentium quinque fibrillis herbidis, luteolos apices fuftinentibus com- 

 pacStihum [Csefalp. flofculos parvos & cartdidos ut Oleae ei attribuit] racemis divitem colono fpern 

 excitat uvarum, quas alias, ne colori putes obligatam generofitatem, ochra, alias rubfica, alias 

 nigritie tin&as, aliifve coloribus infignes producit ; tanta talique faporum viriumque varietate quan- 

 tam-qualemque tam adverfa quam fecunda valetudine quotidie experimur. Florem faddit Csefal- 

 pinus) non in fummo fru&u fed in fede habet, ac plura femina in communi conceptacuto: Brevi 

 tempore in magnam altitudinem crefcit, ita ut nifi crebra amputatione coerceatur mulritudine vni- 

 cularum luxurians fylvefcat. Folia fert ampla, varie laciniata ut Ficus, quos Pampinos vocant. 



Vitis Theophrafto, ut & Varroni, arbor eft. Verum cum alienae opis mdiga, mfi in propinquo 

 fint qux arripiat, humi provolvatur, Arboris nomen non meretur, quamvis caudex interdum rn 

 humani cruris aut etiam femoris craffitiem excrefcat. Prifci magmtudinis refpe£tu arbonbus an- 

 numerabant, qua revera arbores nonnullas vincit. Plinium attendamus id demonftrantem, Vol. 14. 

 c. 1. Jovis fimulacrum inurbe Populonia ex una [Vite] conlpicimus, tot aevis mcorruptum : iteni 

 Maffilia: pateram, Metaponti templum Junonis vitigineis columnis ftetit. Etiam nunc fcalis te- 

 £tum Ephefise Dianae fcanditur Vite una Cypria, ut ferunt, quoniara ibi ad praecipuam amplitudi- 

 nem exeunt. Nec eft ulli ligno diuturnior natura. Huc pertinent quae de earum prbceritate, ra- 

 morum & palmitum mira extenfione & denfitate habet. Nullo (inquit) fine crefcunt. Villas &: 

 domos ambiri fingularum palmitibus & fequacibus loris memoria dignum. Una Vitis Romae in 

 . Liviae porticibus fubdiales inambulationes umbrofis pergulis opacat, eadem duodenis mufti amphoris 

 fcecunda. Ulmos quidem ubique exfuperant : miratumque altitudinem earura Aricia ferunt lega- 

 tum Regis Pyrrhi Cineam facete lufifte in aufteriorem guftum vini, merito matrem ejus pndere m 

 tam dta cruce. 



De Vitium generibus. 



C. Bauhinus Vitem dividit in fativam & fylveftrem. Sativa (inquit) alia major eft, cujusplurimae 

 fpecies; alia minor. Majoris uvae & colore & magnitudine differunt: Alterius namque acim aut 

 vindes albicantefve, aut fulvi, aut faturato rubore nigricant, aut ccerulei, aut fubrubentis coloris: 

 alia: acinis oblongis magnitudine& forma Prunorum, quae Tergulana dici poteft: aliae rotundis iifq, 

 vel magnis, vel parvis : alize acinis funt frequentioribus, aliae ranonbus. Sunt quae granis aut vina- 

 ceis carent, interdum unicum vel alterum granum habent. Rarius uva barbata reperitur. Minor 

 vero eft acinis nigris, rariffime albis aut fulvis, nucleo minimo ac fnolli. Sapore etiam difterunt, ut 

 dulci, acerbo, mufcato, quaeVitis Apiana Plinio. 



In fohis quoque differentia eft, alia majora, profundius incifa, ut Italica, folnsad pediculum ufq, 

 in lacinias acutas divifis, alia minora funt. Sic alia tenuiora, alia craffiora, alia viridia, alia rubentia, 

 alia maculata, alia ad taftum dunora, mollioia, alia kvia, alia denique fubhufuta. Hadenus 

 C. Bauhinus. 



X x x x x x De 



