i 6zo Historia Plantarum. 



Inftrumenta funt ex eleito Ophite mola (quali noftrates femen Sinapi conterunt ) qua fuum 

 Tchiam tenuem pollinem commolant. Praeterea fornacula, ex mixto cum aliis metallis xrs arti- 

 ficiose fusa, cui aqua plenam cucumam, ex eaderri materia confectam fuperimponunt, ut femper 

 prxfto fit Lympha fervens. Hinc exigms cochlearibus (ex teftudineo cornu aliove pretiofo ligno, vel 

 ' etiam metallis fabrefatftis ) viridem illum ac bene fragrantem pulverem Tchia calycibus fuis infun- 

 dunt, ac fuperfusa cum mundato hauftro infundibulove aqua fervida pulverem hunc minutulis, ex 

 Arundine Indica crenarum forma artificiose concifis, fetis tandiu quaflant donec in fpumam eleve- 

 tur. Famulos qui in hoc opere occupantur omitto. Sinenfes autem (quorum methodum noftrates 

 fequuntur ) fervefi&am in cupreo cacabo aquam ficcis integrifque foliis Thee-, fingulan ollx prius 

 injecSlis fuperfundunt, tincfturamque extrahunt, quam limpidaaquaadgratam amaritudinem tempera- 

 tam calide forbent, faccharumque utplurimum una mafticant, uti & noftrates, rarius autem Japo- 

 nes, tametfi yMxjupm, Deinde nova affusa aqua tin&uram iterum extrahunt fccunda vice, quae de- 

 bihor eft prima, poftea folia abjiciunt ; quae fociis navahbus meliorum defectu acetariorum vicem 

 fupplent. Japones autem iifdem foliis rubentes papulas ac cutanea fudamina curant ; atque in tin- 

 dtoria arte eadem ( vetufta hcet ) ufurpant Mauri. 

 Locus. Fruticis hnjus natale folum varium eft in Japonia : plurimus in regione Fijien crefcit. Humo gau- 



detneque arenofa neque lutofa nimis, neque declivi neque accUvi nimis,aprica & temperata pla- 

 nitie lstior : multis autem in locis inter ipfa frumenta in pulvillorum liris frutices Theae coniitosin- 

 tuearis. In Chind etiam crefcit. . 



Pretium pro foliorum magnitudine variat. Quantum namque wagnitudine furfum decrefcunt tan- 

 tum pretio accrefcunt. Tanta eft autem pretii differentia, ut una libra hujus Thea^ pluris veneat 

 quam centum librae alterius : Foliorum vero bonitas in grata fragrantia ( proxime autem ad Fceni 

 accedentis odorem, tantifper aromaticum accedit ) colore viridi, (nam pamm mafticata fri&aque 

 ubi fuerint, viror vividus emicare debet ) fapore fubamare dulci. 

 yi reSt Has eivires tribuunt Sinenfes, Sanguinem purificat, horrenda pellit infomnia, vapores a cerebro 



arcet malignos ; vertiginem capitifque dolorem, prafertim a crapula ortum mitigat ; hydropicis con- 

 ducit, egregie enim diuretica eft, capitis rheumata exficcat, humorum acrimoniam corrigit, ob- 

 ftru&iones vifcerum tollit; vifum inftaurat; quippe quantum ego exiftimOjhaec deco&io Tchia prima- 

 rium Japonenfibus eft antidoton contra visiis imbecillitatem ac oculorum, vitia illis frequentiffima, 

 ac ex afliduo Oryzae calids & fiii Sacqui potu &c ufu maxime contracTra. Aduftos humores temperat, 

 calidum emendat jecur, induratum lenit lienem ; fbmnum coercet, in iis prafertim qui rarius Thee 

 bibunt. Corpora porro reddit vegetiora; inprimis autem hebetiores a fomno ac torpore fenfus ex- 

 pergefacit, cor exhilarat, timoremque propulfat, inteftinorum tormina ac flatus compefck, illofq, 

 qui uterum infeftant difcutit : vifcera virefque roborat, reminifcendi vim exfufcitat, ingenium acuit, 

 bilem temperat : nephritidem tollit medicamenhoclithontripticum; ego faltem nunquam in Japo- 

 nibus vel minimum calculi, five renum, five veficae indicium reperi, fat fedulo licet inquifiverim ; 

 ac tandem dulces in amplexus vertit officium thori. 



Ad fpecifica ftomachica pertinet herba Theae, non tantum ftomachum roborans fed & a. calculo 

 & arthritide praefervans, & capiti inprimis conveniens. Prafervat ab ebrietate, & fbmnum arcet, 

 & ftomacho inprimis confert. Ettmuller. Prax. cap. de chylefeos lsefionibus. 



Qux in Bontii & Pifonis hiftoriis hujus plantx reprehendit & emendat apud Breynium vide. 



Quod in Europxis regionibus qusedam fanitatis incommoda aeque efKcaciter non arceat potusille 

 Thee quam apud Sinenfes vel Japonas, non praeparandi utendive modo adeo imputandum cenfeo 

 quam quidem affiduitati usus &temperatiori vidtus rationL 



De nocumentis hujus potus hsc apud Antonium de Heyde occurrunt in Centur. Obfervationum, 

 . Obf76. 



Tinfturam e foliis Tke mediante aqua calida extrahi vulgo notum eft. Ejus potum aliquando 

 quibufdam conducere negare nolo; tamenuteum omnibus utilem putem adduci nequeo : quippe 

 verifimile videtur emolumenta quaxlam Thee adfcripta ab aqua calida potius efle deducenda. Hunc 

 potumquibufdamnocuiflevideturexperimentofepiusprobatum: interalia hoc patet fequenti hifto- 

 ria, muher vegeta & fana, potui Thee addiclra, conqueritur de frigore acri interiora concutiente, 

 praefertim noctti, quod a Thee potu derivandum putat hanc ob caufam, quia eo potiflimum corripi- 

 tur ubi huic potui indulfit. Meminiante aliquotannos virumrobuftum conqueftum efle defrigore 

 acri in abdomine, quod etiam potui Thee, quem quotidie fumebat imputat. Communicavit 

 D. Hulfe. De potu Thes & Coffee, hjec occurrunt in Muis Podalirio redivivo. p. 59. 



Sed quid fentiendum de potu Cofftt & 'STtt* Ego cum Lugduni Batavorum ftudiis operam da- 

 bam ; pertotum annum Cephalaja mifere laboravi, & poftquam potui copiofiori Tee & prscipue 

 quidem Cojfee quotidie fumendo afTuevi, femper immunis ab ea vixi non tantum, fed & ab omni 

 ahoincommodo, quamvis antea ita vixerim, utmortis haberet vices lente qus trahebatur mihi vita 

 gementi, qui per totum quinquennium cum longa morborum ferie acriter conflidavi. 



Etp. 85. Egononnullos novimeorum familiarium antea haud parum a nephritide cruciatos qui 

 «ullum incommodum inde amplius perfenferunt poftquam potum CofF^ fatis magna copia af 

 fumpsere. 



Casterum hax arbor redius fortafTead eas quae fruftu ficco funt refertur. 



Quidam ex Oriente reduces affirmant Magnates Chinenfes & Japonenfes decoquere gemmas & 

 flores hujus plantae a majores vires iis attribuentes quam foliis. 



CAP. 



