Lib. XXIX T*e Moribus Tomiferis. l6 ^ p 



vel Citrii vel Limonii : & nos in Icalia & Sicilia obfei vavimus rufticos & nautas Aurantia mala"cum ~ 



pane pro refe&ione comedentes, nunquam vero vel Limonia, vel Citria. Dantur etiam mala Au- 

 rantia dulcia quae mandi poffe ipfe non negar. Eft infuper in Europam nuper invedum Au- 

 rantii quoddam genus, efculentum, Chinenfe diftum, faporis delicatiffimi, cujus etiam cortex una 

 cum carne comeditur. Quocirca quod Domitianus Matianum malum fuper ccenam fumpuV non 

 obftat quo minus Malum Aurantium hodiernum vel Ceftianum, vel Matianum Plinii fuerit. 



Requirk idem, ut Scaliger vel alms aliquis fubtilitatis profenor refpondeat fine cun&atione alteri 

 argumento quoidera probare nititur. Aurantia finquit) exficcata vel in multos annos odorem 

 fuum retinent, ideoque veftibus interponi ad odorem communicandum & arcenda noxia aptif- 

 fima efle. Citria ver6 ecfi exficcantur quoque,, fiint tamen evanida,. adeoque nec odore nec ufu 

 commendabilia. 



Arantiorum plures fpecies feu potius varietates effe nec pauciores quam Citriorum aut Limonum 

 conftat. 



C. Bauhinus ifta genera proponit : 



I. Malus Arantia major. Cujus plura genera effe ait ab infitione prodeuntia : pleraque cortice 

 amaro, crafib, aureo : alia fiibvirente : alia cortice tenuiffimo, fubrubente, medulia dulci : aliqna 

 & cortice dulci : aliqua in uno pomo duo genera botrorum habent : alia abfque feminibus : Sic & 

 pulpae fapore differunt; nam alia acida, alia dulcia, alia vinofa., five media fiint. 



II. Malus Arantia humilis. 



III. Malus Arantia cortice dulci eduli: an Chinenfe? 



IV. Mal. Arant. unico grano. 



His addit Parkinfonus Malum Arantiam fylveftrem, qua> tamen in Europa non invenitur. 

 Ferrarius has habet varietates. 



Aurantium ficciore medulla hybernum. 



Aurantium femine carens, quod vel fiibrotundum, vel oblongum Limonis effigie, 



Aurantium geminum &. crifpo folio 8c flore duplici. 



Aurantium ftellatum & rofeum. 



Aurantium virgatum & ftriatum. 



Aurantium fcemina five fcetiferum. 



Aurantium hermaphroditicum five corniculatum. 



Aurantium callofiim multiforme. 



Aurantium Olyffipponenfe, Sinenfe noftfatibus &B:'gis, quode regnoSinarumOlyffipponem 

 tranfvedum fuerit. Circinata; eft rotunditatis, mediocrem fupra modum tumens. Caro cum ip- 

 ia. cute confunditur, & editur jucundiffime. Novem fpicarum medulla blande mordacis dulcedmis 

 tam vehementer flavefcit, ut aurum in eam diftabuifle credas. Corticis infuper feu potius cuticuLe 

 glabritie & feminum paucitate a reliquis generibus diftinguitur. Adde quod in hoc genus fru6tu 

 pulpam vitiofam, cariofam, aut corruptam nondum viderimus. 



Aurantium Indicum ex infiilis Philippinis, 



Aurantium dulci cortice & Sinenfe. 



Aurantium omnium maximum. 



Malum Aurantium Lauri anguftis foliis. 



Malum Aurantiura umbilicum Rofae inftar gerens; fru&us quidam monflrofus aut prsecernaturalis 

 efle videtur. 



Malus Arantia hermaphroditica, fru6tu medio Citrio, medioque Arantio, odoratiffimo Herman. 

 Cat. infitionis ingenio produ&a videtur, applicatis ad fe mutuo Mal. Citriae & Aurantiae furculis per 

 medium fecundum longitudinem fiffis, aliove aliquo artificio permiftis feminibus; ad eundem fere 

 modum quo Mulus Afino equam ineunte generatur. 



Hujus arboris defcriptionem vide apud D. Hermannum in Gatalogo Horti Lugd. Bat. qui habet 

 Malum Aurantiam Indicam fruclu omnium maximo Pupdmum di&am medulla pallefcente & ruf- 

 fefcente. 



Gaudent Aurantia iifdem Iocis ac regionibus quibus Mala Medica, ubi paffim abundant in hor- Loctll - 

 tis & viridariis, maritimis praefertim traftibus, ut in Liguria circa Genuam, & in infulis Stcechadi- 

 bus Hieres di&is prope Olbiam Gallo-provinciae, ubi adeo familiarem effe Aurantiam fcnbit Lobe- 

 lius, ut femper virentium lucorum amcenitate & Pomorum fcetura perenm neutiquam inquilma vi- 

 deatur. Nos in infula Melita in Magni Magiftri viridario arbores fatis grandes & proceras vidi- 

 mus malis majoribus aequales. Abundat etiam in Sicilia & Italia, nec minus m Hifpania. Hifpa- 

 lenfia apud nos in maximo pretio funt. Peregrinae tamen funthae arbores in Europa & aliunde 

 initio advectaejquemadmodum Citriae & Limonis, nimirum ex Afia. Aurea Hefperidum mala non- 

 nullis creduntur, quae venfimilius Cydonia fuere, ut alibi diximus. 



Flores mali Aurantiae odoris gratia in praecipuo honore funt : decerpti etiam per maria in lon- J ' ir f ei & 

 ginquas regiones perferuntur, & aqua quoque fragrantiffimi odoris ex iis paraturarce deftiliatona jUSt 

 quam Napham vocant: non tantura ad delicias, fed contra peftern & morbos contagiofos utilem, 

 & cordi amicam, qua» & fiidores movet. Hifpani parturientibus in difficili partu propinant cum 

 pauxillo aquae Pulegii. 



Cortex amarior eft ac proinde calidior Citri cortice, faccharo conditus verminantibus pueris 

 utilis futurus ni amarorem refpuerent. Per aliquot dies aqua infufus amarorem depomt & eduiis 

 evadit, deinde conditus faccharo non tantiim menfis fecundis mter deiicatiffima bellana mfertur, 

 fed & medicum ufiim habet, in corde & ventriculo roborando, inque iis arFe<5hbus quibus Citria 

 conducunt. Modum condiendi cortices Arantiorum &c Limonum vide apud J. Bauhin. 



Pulpa interior feu fuccus mitior eft minuique acidus quam Citnorum &: Limonura fuccus, fri- 

 gidus tamen & guftui gratus, 6c ad appetitum excitandura utilis, ut & ad fitim extinguendam in 

 febnbus. Nos certe in febrili ardore magnum mde folatium multoties feniimus. 



Ma!a 



