Lib. XXIX. De Arhoribw Tomifem. j $j x 



niam eliciesj, qua? magis augebitur quo diutius Cacacius lpfe comminuitur: efkfam in arquah fpu- 

 mam paulum fepones;^ ld quod remanfit mifeebis cum Saccharo, fupraque fpumam immittes friei- 

 damquepotabis. Verumnon convenit omnibus temperamentis hujufmodi potio ob nimiam fngidi- 

 tatem. 8 



Ufitatiffimus hujus potionis pramarandi modus pro vulgo, agricolis & fervis in Jamayca aliifque 

 infulis noftrx ditionis hic eft, referente Hughefio. 



Rotulos vel maffas Chocolatar penitus exficcatas & aridas ( nam duas fere feptimanas a prima 

 compofitione requirit, ut probe fermentetur & efui apta evadat) radula ftannea in fcobem fubti- 

 lem deterunt quantitate fufficienti. Deinde aqua frigida clara quanta opus eft ( quam m hunc ufum 

 paratam habent ) panis Caffava; di&a: arqualem aut paulo minorem quantitatem quam fit pulvens 

 Chocolatz infundunt ; qui m frigida facile iiquefcit & diffolvitur. Soluta Caflava aquam lllam vafij 

 idoneo infufam fupra ignem fufpendunt, & cum bullire incipit Chocolatam derafam mfundunt, & 

 ad horas pame quadrantem decoquunt, fatpe interim liquorem verfando. Decodum in pelvim'aut 

 catinum effundunt, & pauxillo Saccharo edulcoratum, cyathis hauriunt & calidum ebibunt. Atque 

 hoc quotidianum eft jentaculum fervorum & operariorum, fine quo labores fuos improbos & a-rumno- 

 fbs tolerare nequirent. 



Sunt qui pro aqua Chocolatam curn la£te temperant, aut la&is & aqu# xquis partibus. Verum 

 meliiw noftro palato fapic, minufque obftruit qui paratur ex aqua fimplici edulcorata, Chocolata 

 comminuta, &ovo uno autaltero. Ova enim efficmnt ut aqua & Chocolata uniantur & in unum 

 corpus quafi coalefcunt. Alii Atolk feu farinam Mayzii, Sc Caflavam contritam admifcent. 



Ahos potioms paranda? modos vide apud Hughefium. 



Gxterum potus hic moderate admodum fumendus eft, quoniam obftruentis natura? efle videtur. 

 Qinnque vel fex uncia? mane tutiffime forbentur omni fere anni tempore. 



Poft fumptam potionem femihora: aut hora integrae fpatio quiefcere oportet & a. labore ceflare, 

 ne conco&io impediatur aut turbetur : a cibo etiam aliquandiu abftinere convenit. Cxteriim Cho- 

 colata ftomachum corroborat, ciborum conco&ionem promovet, tuffi & afthmati conducit, fitim 

 mirum in modum reftinguit, continuato ufii corpus pinguefacit, diaphoretica etiam eft & fu- 

 dorifera, vaponbus blandis ad caput elevatis fomnum inducit placidum & tranquillum, ade6 copiose 

 nutrit & vires reficit ut commode fatis abfque ullo alio alimento eo bis in die haufto vivi poffir. 

 Labore immoderato defeflos & exhauftos minfice recreat, & vires inftaurat. Cuicunque conftitu- 

 tioni & corporis temperamento convenit, & fine periculo fumi poteft, a quovis fexu, a;tate, con- 

 ditione, etiam non obfervata exadra dofi, modo ad fatietatem fumpta non nimium gravet ventri- 

 culum. Ut vei;bo abfolvam cardiaca eft, & analeptica egregia, potio hax vere neftareaj multi Sc 

 optimi nutrimenti pabulum, inquit Hughef & fupra aliud quodvis alimentum, prsfertim intra li- 

 mites Zons torrida;, corpus reficiens &: pinguefaciens . Quin & fiimme commendatur ( inquic 

 Schroderus ) ad roborandum vitx balfamum, & Venerem proritandam. Revera omnium qui in 

 America aliquandiu vixere unanimi confenf; & teftimonio falubernmus eft iis regionibus Choco- 

 lata; potus, adeoque necefiarius incolis 6c advenis, ut aigre fine eo vitam tolerarej nedum labores 

 fuos obire poftent. 



Medici ad varios morbos Chocolatam accommodant, medicamentis fcopo fuo convenientibns ad- 

 mixtis, v.g. ad ventriculum roborandum Croco, ad fluxus alvi fiftendos Cinnamomo, nucemofcha- 

 ta, aut hmatura chalybis tantilloj adtuffim & raucedinem Amygdalis earumve oleo, Saccharo aut 

 Saccharo cando, &c. 



D.Quatremain M.D. Hsmorrhoidas feu ficos ani in feipfb curavitj partes affe£tas butyronucis 

 Cacao inungendo. D. Stubbes de Ne£tare Indico, p. 180. 



Phthificus fere deploratus robon fuo 8c fanitati reftitutus erat prater omnem fpem a quotidiano ufii 

 nucum Cacao, feu potionis Chocolatse. D. Mundy in Ub. de fotulentis. 



Chymicam infuper analyfin nucis Cacao, e Le Febure aliorumque Chymicorum fcriptis excerptam 

 adme tranfmifit idem erudkiffimus Vir, D.T.R. 



Nucleorum Cacao non decorticatorum uncia; o&o in pulverem comminuta? & Retorta? indits, fub- 

 ftantix adeo fixat & difficulter refolubilis fe efle prodiderunt ut modica lgnis vi nihil redderent prae- 

 ter album quendam liquorem aquse iioftar clarum & pellucidunij idque pauca quantitate, quem pro 

 phlegmate habuerunt : Audoignead eum ufque gradum qui fpiritui vitnoli ehciendo fufficit fepten- 

 decim horarum fpatio elevatus eft fpintus vaporum fpecie ladei candorisj qui prater aliorum fpi- 

 rituummorem in phlegmate fubfidit ad fundum vafis recipientis ; tandem adhibito igne vehemen- 

 tiffimo reverberii in vegetabilium deftillationibus minus ufitato, afcendit oleum intense rubicundum 

 & velut fanguineum, verum pellucidum valde^quod refrigeratum craflefcitinftar olei feu butyri cera% 

 •Deftillatione perada Caput mortuum §ij &c 5vij. pendere deprehendebatur; Spiritus fij : oleum 

 §iijfC reliqua materia in operatione afTumpta. Spintus non admodum fervidus erat fed penetran- 

 tiffimus, nec guftui, nec olfadui ingratus, quemadmodum efle iolent e fanguine aut carnibus eli- 

 citi. Oleum pariter mirifice pungit &; penetrat, fale volatih cujus magnam quantitatem continet 

 nondum feparato, ifftque valde aromaticum & cardiacum. Spiritus brevi acefcit, quo fe acetum co- 

 piofum continere prodit. 



Cacao fimilis frutltis J. B. 

 J.B. 

 _ Cacao frudum magnitudine pxne squabat 3 membrana fufca tedus, per medium fecundum lon- 

 gitudinem diviiibilis, ut Amygdake, Avellansc, Glandes & fimiles, non obhque ut Cacao, ejufdem 

 tamen cum illo faporis, & forfitan ejus genus. 



C c c c c c c HISTORI^E 



