Vires. 



1686 Historia Plantarum. 



lingua: imprimit, & nucleus in recenti fru&u manec coloris caftanei, in aliis ver6 omnino niger. 



Nucleum fi fecundum longicudinem findas, duritiem Da&ylorum offendes, totumq, ofleum, fla- 

 vum in recente, cinereum in obfbleto. Alba: autem linea: tranfverfim paralleks totum pertranfe- 

 imt, ut admodum eleganter Lyncurium fiye Belemnitem radiis & fplendore referat. 



In medio ejus concavitas eft longa a fummo ad imum pertingens, fed fine ulla fere latitudine, 

 qualis in Euonymo etiam confpicitur, ubi feminis duo ovalia fed plana, viridia quafi foliola fejun&a 

 in fummo uniuntur, eofque extrorfum versus componunt, ad modum plane Euonymi, nifi qu6d cor 

 in Euonymo versus pediculum fit conftitutum. 

 Loau. Crefcit hax arbor in Hifpaniola, Jamayca, & in Continentis regione Nagrando di&a tanta copia 



ut numero fuperent Pinus Hifpanise. 



a. Guaiacum propemodum Jine matrice C. B. Lignum Sanilum Terrentio & ■ aliis. Guaiaci ge- 

 nus alterum, quod Lignum Sanclum, itto f>ra>ftantius } & ex infula S. Joannis de portu divite 

 affertm, quo maxime utmtur. Monard. 



Arbor eft admodum fimilis Guaiaco, fed minor, magnitudine Populi, ftipitibus magis fpinofis : 

 cortex magis quamGuaiaci puftulofus, caztera fimilis, cinereus maculifq, confperfus, intnnfecus vero 

 obfcure rubet, 8t in recenti ligno etiam facile feparatur. 



Lignum a Guaiaco difFert meditullio, quod in hoc eft parvum & in ramis nullum. Ipfius ligni 

 color magis albicat, & ad luteum quendam colorem vergit ; meditullmm porro nigrum ad viride 

 inclinat evidenter, imo cyaneum eft in viridi. 



Tra&anti nullus odor occurrit, asmulatur tamen Guaiaci odorem, ut in deco&o & oleo ejus de- 

 ftillato patet, qui tamenm integro non percipitur, adeo terreis partibus permixta eft, utne abin- 

 flammato quidem nifi parum admodum defluat, cum tamen per deftillationem plus det quam a 

 Guaiaco extrahatur. 

 Pondus Guaiaco idem eft, seque enim cito in aqua fubfidit. 



Sapor amarus, fed acrimonia longe major & evidentior, adeo ut amaritudo ab hac opprefla non, 

 ftatim percipiatur, ideoque Piperis inftar fauces pungit, mordicat, & pulvis ejus naribus mditus fter^ 

 nutamenta ciet, unde longe ab incolis ob vires Guaiaco prsfertur tum in curanda Lue Venerea, tum 

 in multis aliis morbis, quamvis immoderato ufu nimium calefaciat. Deco&um ejus & amarius eft & 

 magis odorum quam Guaiaci, & intenfius flavet. 



Folia exigua, Rutaceis paulo majora, Lentifci modo bina ex adverfo pofita & ita ordinata func, ut 

 nullum fit impar in extremo. 



Flos Vincar-pervincazadmodum fimilis eft colore & figura,fed fine aliqua longitudine, ejufq, foliola 

 quafi duplicata fibi fiiperpofita apparent. 



Nafcitur copiose in infula S. Joannis de porttt ricco. J. Terrentius arbores hafce fpecie differre 

 concludic, licet genere proximo conveniant. 



Notat C- Bauhinus hoc genus in plura alia genera dividi, eo quod non unum colorem ha- 

 beat ; quoddam enim nigncat, quoddam etiam fpadiceo colore flavefcit, quoddam praterea omnes 

 iftos colores difcretos habet: Qyare Manardus & ex eo Matthiolus tria genera notarunt, qua; Iicet 

 colore, magnitudine & pondere mter fe difcrepent, unius tamen efTe arbons, contra quam Fallo- 

 pius credidit. Matchiolus ftatuit; & caufam refert in Iigni maturitatem, quo enim maturius eo ni- 

 grius, & quanto minus adoleverit tanto magis albicare aiterit. Probatur maxime quod rufflim, fpa- 

 diceum, flavum, lividumque colores fimul mixtos habet. 



In lue Venerea curanda nullum eft medicamentum deco&o Guaiaci praftantius aut certius. Nam 

 fi ut decet procedat curatio, fuoque tempore deco&um illud propinetur, certiffimuni eft huic morbo 

 fanitatem perfedamadfern; nec recidivam pati qui fimili lue laborabat, modo in idem ccenum lc 

 non provolvat denuo. 



Convenit item hydropicis, aflhmaticis, epilepticis, morbis vefics & renum, doloribus jun&urarum, 

 omnibus morbis ab humoribus fngidis & flatibus procedentibus & diuturnis, quibus inutilia fuerunt 

 ordinaria medicamenta, pra;fertim d morbum Gallicum fiibfequantur. Monard. 



Ufum decofti 111 curanda L. V. Hifpani ab Indis edo&i funt. Magnis doloribus morbi Gallici 

 Cquem ab Inda muliere contraxerat) Hifpanus quidam torquebatur: ejus famulus Indus, in illa 

 provincia medicum agens, aquam Guaiaci propinavkj qua non folum magnis illis cruciatibus li- 

 beravir, fed priftinx fanitati eum reftituit. Hujus exemplo plurimi alii Hifpani fimili morbo infecl:i 

 curati funt. Unde brevi per totam Hifpaniam & univerfam orbem ejufmodi cura evulgata eft. 



Morbus ifte Indiaj Occidentali familianifimus 5c endemius ln hunc modum in Europam propa- 

 gatus feriur. , \v 



Anno 149;. co bello quod Neapoli geftum eft a RegeHifpanix adversus Regem GaUis cogno- 

 mento magno capite Chnftoph.Columbns, ex pnma illa profecftione, quam Novi Orbis inquirendi 

 causa fufceperat, rediit, & dete&is S. Dominici aliifque infulis, inde Neapolin ( ubi tum Rex Catho- 

 licus eratpace cum Gallo fa&a.) viros & mulieres deduxit. Commeantibus ultro citroque exer- 

 citibus, Hifpam primum cum Indicis mulieribus, & Indicum Hifpanicis confiietudinem habuerunt: 

 deinde in Italos & Germanos ferpfit hoc malum ; poftrerao etiam ad Gallos 8c fic per univerfum 

 orbem. 



Initio varia fortitus eft nomina, Hifpani putantes fe a Gallis contagium haufifle Gallicum mor- 

 bum nuncuparunt ; Galli exiftimantes le Neapoli eum confecutos Neapolitanumvocarunt; Ger- 

 niam ab Hifpanorum contubernio hanc fcabiem ad fe manafle videntes fcabiem Hifpanicam appel- 

 larunt. Alii recl:iffimo nomine Serpiginem Indicam eum vocarunc, mde enim pnma hujus mali ori- 

 go. Fruftra etiam de caufa & origine hujus morbi a medicis tunc temporis difceptatum eft. 



Deco&um parandi modum 8c methodum eo utendi ad morbi hujus curanonem non pigebit e 

 Monardis hiftoru huc tranfcnbere. 



Ligm 



