i8ozl 



HlSTORIA PLANTARUM. 



4. Lignum nephrkicum Park. nephriticum casruleo & flavo tingens J. B. peregrimm aqttam cxru- 



kam reddens C. B. Coatli feu Aqueus ferpens Hernand. 

 Hernandez. 

 Aliis Tlapalezpatli, feu medicina fanguinis coccinea. Frutex eft magnus, ftipitem ferens eno- 

 dem, crafliim. Materia Pyri eft, fohis Cicei is, minonbus tamen, Rutaceifve fed majoribus ; flore 

 luteo, elanguefcente, parvo & longiufculo, compofito in fpicas. 

 Locus. Provenit regionibus moderate calidis, qualis eft Mexicana ; & interdum etiam fervidioribus, qua- 



lis eft Quauhchinacenfis. 

 Vires (3 Ejus uliis ( inquit Monardes ) jamdiu receptus eft [ in Hifpania ] ad renum vitia, urinaj difficul- 



Vfus. tates & incommoda : poftea experimento compertum eft, ejus aquam in jecoris & lienis obftruclio- 



nibus utilem elTe. Fit autem hoc modo, Lignum aflulatim 6c minutim concifum in optima & lim- 

 pidiflima fontana aqua maceratur, atquein ea relinquitur donec aqua a bibentibus affumpta fit: de- 

 inde novam aquam hgno affundunt, atque hoc toties repetunt donec lignum nullam amplius tincf u- 

 ram reddit. Dimidia circiter hora poft injectum lignum coeruleum aqua colorem dilutiorem con- 

 trahit, qui fenfim pro temporis diuturnitate intenditur. Adulteratur ligno llli fimih, quod aquam 

 croceo colore inficit. Addit Hernandez febres extinguere & colicis mederi ; atque haec potentius 

 praftare fi radices Metl adjiciantur, quanquam ventnculum laxent. Exolefcit poft quindecim dies 

 virtus. Mirum ver6 quod faporem aqus non mutet. 



Ex noftra obfervatione lignum hoc aquam cui infunditur flavb & fi diutius relinquatur croceo 

 colore tingit. Si aqua fci. colorata phiala vitrea excepta inter lucem & oculum collocata per radios 

 refra&os fpecf etur. At vero fi oculi fitus fit inter phialam &c lucem, & aqua per radios reflexos fpe- 

 ctetur coerulea appaiet tin&ura ; ut cuivis volenti facile eft experiri. Quod idem in vitro croceo 

 colore tin&o obiervatur: quotquot enim radii a vitro ad oculum reflecfuntur cceruleum colorem 

 exhibent, quotquot vero per vitrum ad oculum tranfeunt colorem flavum croceumve reprefentant, 

 ut totum vitrum in hoc fitu flavum, in illo cceruleum appareat. 



5. De Santalo. &aU!U>ei& 



Apud antiquiores Grxcos nullam Santalornm mentlonem invenimus ; fed apud Arabes, qui ea 

 nobis oftenderunt, & triagenera fecerunt, Album,rubrum & citrinum. 



Santahm citrinum Park. J. B. pallidum Ger. C. B. g eHofo) ^aUHOeriBf* 

 J.B. 



Decorticata Santali citrini qus adferuntur fragmenta truncum arguunt fatis craflum. Eft autem 



* v * d f* l ' OT " lignum folidum, ponderofum *, peft mibus re&is, quofit ut haud difficulter m redas affulas finda- 



tnijfum fun- tur . co j ore ex p a Uid rufefcente, aut verius flavefcente, ac nonnihil in citrinum vergente, unde 



um petat. nomen . f a p 0re aromatico, amaricante, cum acrimonia totum os implente, & ad caput ufque pene- 



trante, fiiavi, odore fragranti, mofchum nonnihil asmulante, aut fane ex eo ad rofarum odorem 



nonnihil vergente. 



Santalum album J. B. C. B. Ger. Park. 



Parum colore differt a citrino, magis pallefcit, P,yri ligno quod pallidum fit eolore fatis fimile : 

 alioqui eadem fubftantia, eadem textura,&; pecf ines iidem. Sed odore inferius, quippe qui debilis vix 

 percipiatur, uti nec fapor. 



Scnbit Garcias interutriufque Santali [albi &: pallidi] arbores tantam efle affinitatem, ut palli- 

 dum a candido difcerni non poffit, nifi forte ab ipfis mcolis qui eas mercatoribus vendunt. 



Caeterum (inquit) Santalum in Nucis Juglandis magnitudinem attollitur ; foliis admodum viren- 

 tibus, Lentifci asmuhs: flos ex cceruleo nigricat : fruilus Cerafi magnitudine, primum viridis, deinde 

 niger, infipidus & admodum caducus. Inodoram ferunt efie arborem nifi detra&o jamcortice ex- 

 ficcatam. 

 Locus. Nafcuntur ha»e genera in India ultra Gangem, plurimum ver6 in Timor infula qua» undique por- 



tuofa eft : inveniuntur etiam in Verbali portu Java:, vehementer quidem odoratum, fed brevi fene- 

 foens. Garc. 



Quantum ex hac Sandali defcriptione colligere licet, inquit Clufius, valde erit dubitandum, an 

 legitimum Sandalum pallidum habeamus ; quandoquidem fcribit vix in Luhtamam deferri, quum 

 ejus pretium majus fit apud ipfos Indos quam apud Lufitanos. Fieri igitur poterit, ut aliquod aliud 

 odoratum lignum nobis pro Santalo legitimo obtrudatur. 

 ir- re y Ligna ha?c epatica funt ac cardiaoa : Ufus pracip. in lipothymia, palpitatione cordis, obftrucf ione 



epatis. Extrinfecus in catarrhis, cephalalgia, vomitu, Epatis mtemperie calida (inEpithem.) 



Arabes eofque focuti plerique medici recentiores Santala frigida efle ftatuunt : Venim J. Bauhi- 

 nus aliis, & quidem rectius ex guftu & effe&is ea cahda efle decernunt. ElecTruanum Diatrion 

 Santalan, quod ab his nomen accepit, prasfcribi folet a medicis adversiis calidam hepads intempe- 

 riem, ejufque obftru&ionem Sc ifterum, necnon ad ventriculi & vifcerum debiiitatem. 



Garcias magnam Santali albi & citrini quantitatem per univerfam Indiam abfumi fcnbit, quia 

 omnes fere ejusincok, five Mauritani, fiveGentiles illo in mortariis lapideis contufo & aqua ma- 

 cerato fibi univerfum corpus inungunt ; deinde liccari finunt ad seftus corporis tollendos, & odoris 

 conciliandi causa. Indi enim plunmum odonbus delecfantur. 

 Sambarana. Invenitur ( inquit ldem ) & in Malabar odorati ligni genus, Santalo albo perfimile, quo fe in 

 febribus indigena: inungunt, lingua Malabaiica Sambarana appellatum. Commendatur ad Eryhpe- 

 lata & inflammationes, atque Santali rubri modo eo utuntur. 



Parkinfonus 



