13 



IV. E. Bruce an J. Kepler. Venedig, 5. November 1603. 



Kais. Hofbibliothek in Wien. Handschriftenabteilung. Cod. 10702. 



Eigenhändiges Schreiben. 

 Veröffentlicht: Bei Hanschius. Epist. No.133, p.201. — Opera omn. Bd. II, S. 568; Bd. III, S.6; Bd. VIII, S.756. 



Per tuas quarto die Septembris Pragae scriptas, mi ornatissime Keplere, pro certo 

 habeo, te vivere et bene valere : quod novum, quam jucundum mihi fuerit, nee verbis nee 

 literis erprimere possum. Spero namque aliquando, relictis istis mundanis impedimentis, 

 ad te cum corpore et anima propius accedere, tuoque divino consortio gaudere; simulque 

 ipsa tua coelestia opera observare: hie namque ita sum aliorum negotiis et nugis implicitus, 5 

 ut vix sim apud me. Ast spero, inter aliquos dies liber ero : tibique semper deditissimus, 

 jube ergo si quid pro Domino in istis religionibus potero. Multas habeo in Astronomia 

 dubitationes, in quibus tu unicus me certior facias. Nam ego opinor mundos esse infinitos 1 ); 

 unus quisque tarnen mundus est finitus, sicut Planetarum, in cujus medio est centrum Solis; 

 et quemadmodum tellus non quiescit, sie neque Sol; volvitur namque velocissime in suo 10 

 loco circa axem suum; quem motum sequuntur reliqui Planetae; in quorum numero Tel- 

 lurem existimo ; sed est tardior unusquisque quo ab eo distat longior. Stellae etiam sie 

 moventur ut Sol; sed non illius vi, sicut Planetae circumaguntur 2 ) ; quoniam unaquaeque 

 earum Sol est; in non minori mundo hoc nostro Planetarum. Elementarem mundum nobis 

 proprium et particularem non puto : nam aer est et inter ipsa corpora, quae Stellas vo- 15 

 camus; per consequens et ignis et aqua et terra: Terrain autem, quam .calcamus nostris 

 pedibus, nee rotundam nee globosam esse credo; sed ad ovalem nguram propius accedere 3 ). 

 Xec Solis nee stellarum lumen ex materia, sed potius ex eorum motu procedere, et di- 

 manare judico: Planetae vero a Sole suum lumen assumunt; quia tardius moventur, et 

 propriis motibus impediuntur. Haec et quam plurima alia mihi videntur probabilia, sed 20 

 nunc non est mihi vel tempus vel probandi locus ; mihi sat erit, si tuam de his sententiam 

 elicere possim. Interim, quaero, ignosce audaciae nostrae; et mitte has literas ad tuum 

 vicinum et meum amicum, a quo responsum expecto: interim Vale. 



Yenetiis d. 5. Novembris 1603*). 



*) Hoc praeambulum obstitit mihi, quo minus essem attentus ad sequentia. [Kepler.] 



2 ) Haec quidem semper tenui, sed modum non semper. [Kepler.] 



3 ) Non plane contemnendum. [Kepler.] 



i ) Keplerus 5. April 1610. Quid potius mirer? Stuporemne meum, qui patefaeta mihi Naturae 

 penetralia his literis, cum illas aeeepissem, introspicere contempsi; adeoque oblivione sepelivi, ut ne 

 postea quidem, cum Clavem eandem ad haec penetralia quaererem, et invenissem, literarum harum 

 fuerim recordatus. An potius mirer vim Veritatis, qua duobus sese non una via aperuit? an naturae 

 ingenium, quae quod Brutio dedit oeculto instinetu a priori, mihi methodo et numeris et oculis eruendum 

 coneepit. His literis apparet compendium quoddam meae Physicae coelestis in Marte proditae. [Kepler.] 



