— 54 — 



heemsch is of, wat waarschijnlijker is, van elders is ingevoerd. 

 Indien dit laatste inderdaad het geval is, heeft zij zich op Java al 

 bijzonder goed in hare nieuv^e omgeving vreten te schikken en 

 er zich tot een, niet zelden onrustbarend aantal nakomelingen 

 vermenigvuldigd. Niet alleen zal er hier bezvv^aarlijk een huis 

 of een erf te vinden zijn, dat niet een aantal van deze dieren 

 herbergt, maar ook buiten, in de rijstvelden, de riettuinen en 

 allerlei aanplantingen richten zij en door hun vraatzucht, en 

 door hun aantal, en door hun holen en gangen dikv^ijls onbe- 

 rekenbare schade aan. ,,Bestrijding: schieten en vangen", zoo 

 luidt het draconisch voorschrift in eene publicatie, waarin de 

 ratten als vijanden van het suikerriet worden genoemd, maar 

 de ondervinding heeft geleerd, dat zij door geen enkel middel 

 op afdoende wijze zijn te bestrijden en dat zij zelfs de nieuwere 

 vindingen der wetenschap op de meest uitdagende wijze trot- 

 » seeren, door zich bijzonder wel te gevoelen na het verorberen 

 eener reincultuur van typhusbacillen. 



De levensvTijze der ratten komt op Java geheel overeen met 

 die in andere streken. Zij nestelen onder den grond in kamer- 

 vormige ruimten, die eenigszins met fljne plantendeelen en haren 

 zijn bekleed en waartoe loopgraven van dikvrijls vrij aanzienlijke 

 lengte den toegang verleenen. Op de rijstvelden huizen zij in 

 de galangans, onder de dessawegen of, waar de naast elkander 

 liggende velden aanzienlijk in niveau verschillen, onder den be- 

 bouwden en geinundeerden bodem zelf, in welk laatste geval 

 zij den ingang hunner loopgangen in de taluds maken. 



Hun voedsel is zoowel van plantaardigen als van dierlijken 

 aard en eigenlijk eten zij alles, v^at maar eenigszins verteerbaar is. 

 De paring heeft hier gedurende het geheele jaar plaats en 

 men mag aannemen, dat elk wijfje jaarlijks minstens drie- of 

 viermaal werpt. Het aantal jongen van elken worp loopt zeer 

 uiteen en varieert van 4 tot 12 en soms zelfs meer. 



Men spreekt op Java gewoonlijk van muizen en muizenplagen, 

 Avaar eigenlijk ratten en rattenplagen worden bedoeld. Hoewel 

 bij de vele soorten van het geslacht Mtis geen scherpe grens 

 tusschen ratten en muizen is te trekken, is bij de afmetingen der 



