In Lib. primum Diofcoridis . 2 j 



plaris inteUiget , quilegeritea qu&in margine adnotauimus.Qu^ quidem letlio mihi rnaxime probatur , tptodam Galeno 



Morum amarumfaciat.Comprobaturpncterea aliud ejfe Morum,& aliud ejfe galangam Serapionis tefiimonio • qui,cum 



fciret non parum difcriminis inter has radices effe,de ijsfeorfum egit per propria capita,ut pote de rebus genere &faculu 



te diuerfis. Hoc idem probatur ex Mluartij etiam monumentis.fiquidem is in compofitione aurcn, Mexandrin*, & Mo - 



rum ,&galangam imponit,nuemadmodum & Tsijcolaus Myrepficus,tanquam inter fegenerc diuerfa. His itaque Vmi ra. 



tionibus,ttm aublorhatibusadduclus,d Brafauolo,& Fuchfio dtuerfus ejfe cogor.^ec equidem intcUexerim unquam , quo- 



modofailumfit, qubdgaUnga maior,qu£ d minore non genere,& facultate,fed tantumjfecie differt, ciim primum huc i 



Syria aduecla efl,in Morumfe commutauerit.fedqui bac inteUigunt;dijudiccnt. C£terum,ut dicam quid hac in refentio, A ... 



crediderm ego md cum Manardo Ferraricnfi,attjsq; nomiullis huius £tatis infimpliaum medkamentomm facultate dotlif mum* g '" 



10 fimtsutris,idomnmolegitimumeffeMorum,quodnonmodbfepUfi£,f e domnesin uniuerjkm faisb Calamum odoratum 

 uocant.quanquam non deftnt noui quidam herbarij, qui ncjiramfententiam deflruere nitantur Leonicenum , Brafiiuolumq; 

 fcquuti.Sed ridiculumfatis, meo quidem iuditio,eorum efl argumentum,quippe utprobent d loco crajfwrem Galangam , le- 

 ghimum ejfe Morum,illam in Syri<e montibus oriricontendutit.Tjam cumfcribat Serapio in Syria nafci Galangam , nec efl Contr * »«"«=- 

 qui dixeritunquam ibiprouenire Morum.nii aliudprobant , quhn Calangam effe Galangam. quam quidem U Tonto na- 0^'°^ 

 fciapud Colchos,aut in GaUtia,BhbynUve,ubiMorum oririfcribunt autores,nemo efl quiajferat.j^ecminusinfirmaac le gitimum"^' 

 uiseorundemratweft,ubiuoluntunotantuminjpeclo Galang£fotio , Iridi (ut aiunt)xmulo i syriaalUto , Galangam Komm ' 

 banceffeMorum.Etenm,tametficoncedamegofaciieJoliumiUudfuitfeGaUng£,quodfciamha 

 uegetioreq;,Iridinonomninoabfimili,concedamtamennunquamexiUius tantumfolij infpeilione,relli affitmare pofje 

 quenquam Galangam crajfwrem ejje Morum,c£teris latentibuspartibus ac notis.Folia enim Iridis , Mori , Tfeudoacori> 



30 Xyphii,xyridis,Galang£,Cyperi,fimilemfer£faciemreferunt. Quofit,ut exfotofolio ,nihilcerti quis affimare queat. 

 Fabulaturijdempmterea, imbpotius ueritatife opponunt,cum dicunt Calami aromiiici radices Iridi nonejfe fvniles , cum 

 tamen gmcuUufolid* odoraUq; ubiqucfpeUentur.^am nonfecusfe habent Iridis radices , ft Diofcoridi credimus', ittt 

 de ijs dijfcrentt P7£u vmm y>wmM, & P i<u/Ja><h t c. i. l\adkes fubfunt genkulaU ,foiid& , odorati . Mqui non 

 folumfabuiantur ,fedpotius delirant ,cumtandcmbifcepr£miJfisconcludant,nilaiiudcffe uulgaris calami odoraU fadi- 

 ces,qudmgeneris cuiufdam Iridis. M no item apertiffime infaniunt,cum dicunt recentes calami ipfius radices omniprorfus 

 fapore^&odore dejlitui, & paulo pofi affirmant eafdern recenter effoffas , effe amariffimas , & odore admodum ingrato? 

 Furorfani hicefl non uerbis , nequt rationibus ,fed antidotis coercendus.Credam ne hoc ego illis > Trofeclb minirne , qubd 

 recentiffimas hafie radices deguftauerimjum etiam,qubd Tartaros compertum habeam eas fapidifumi pro obfonio cumpa. 

 ne deuorare.Suntenim tunc nii minus odoraU,& acutix, qudm, qu&ficcx ad nos deferuntur. C&tcras horum inep tias pra 



30 termitto ,nenimisfeuerus cenfor tanU ofchantuuidear . C&teritmquipluraaudire cupit ,iegat MguiUarij Italicum 

 libellum,dejuisinplantariafacultateopinionibus. Toterhemmaquusletlorbinc fuum quoquedereliquisferre iudicium: 

 quinetiamfaciliagnofcerecraffiorem Galangam arundinis potius quamlridis,uel Mori referre radiccm. Etfubindeme 

 cum affirmare calamum wdgarisufusteghimumprocuidubiocfieMorum.SiquidemradkesiUi primim iridi perfimilcs 

 fmt,geniculis diftincl£,reflex£ , fubaibid&,acres , odore pmflantes, & ( ut inqutt Galenus ) etiam fubamam . infiper & 

 folia , qtt£integra ad nos und cttm radictbus ( ut h&cpiclura demonflrat ) i Conflantinopoli allata funt , idapertius affir- 

 mant :funt enimferme iridis. M b<£cut Mniponti ( Germani Ijpruch dicunt ) retulit mihi cUriJfimus medicus loannes 

 Meruk , quiplurtbus anms degit apud Lhuanos,quodpafJim calamum aromaticum uocant,freqmntiJfimum in Lituania , 

 & ctrca Tartarorum fines>nafcitur:folijs iridi srmuiis\caule iridis tongioregracilioreq; , d quo tamen nullus exo rhur cata- 

 mus : uocaturq; ab incolisfuo idiomate Tattarfcbi ^elijM efl,herba Tartarica , qubdfortajfe d uicinis Tartaris in Litua- 



40 mamprimumfueritallata.Ideoq; Tlinio memorm recle proditum efl lib.xxv. cap.xiu.optimum id effe Morum , quod ex 

 Tonto adueJntur.Tcntus cnim bis Tartarisferi iunghur,quiultra Lhuaniam inhabhant, ubiapudprobatiffimos auclores 

 rtufquam legitur, odoratum calamum oriri.Quamobrem nonpotui non maximi Brafauolum admirari, qubd fibi tamfaci- 

 Uperfuaferit, uuigarem calamum ieghimum , &odoratumcalamumefe,aDiofcoride,Tbeopbrafto,Gateno,& Tlinio non 

 in radicum,fed in arundinumgenere defcripttmi.nam(ut fuo loco de calamo odorato agentes Utius explicabimus )is arun- 

 dinea eftfijiula , non autem radix . Sed de his haclenus. Morum ponticum d ieiunis deuoratum, optimifacit ad fatorem 

 anhelhus.TrsftatquoqtieMoriexaqua decotlt uapor per infundibulum hianti ore exceptus maximo iuuamcnto ad tuffim 

 eiufdemquoqueradicis,&cinnamomidrachmainuimabfintbhishauflufumpta.frigidum,infirmumq; uentricutumrobo- Q . 

 rat.Fh quoque ex Moro oxymel,quod mirum in modum prxjlat,ad refiigeratos lienes, & refiigerata locinora hoc modo. a c ™! " 

 Teritur Moriradkum libra crajfiufculi,& dein tribtis diebus maceratur in aceto,poftea coqmtur ad medias , & linteoio 



5 o fercolatur,demum aceto adiungitur tncUquadfufficit. Et coquitur,quoufque acetum euanefcat.De quo datur quottdie ma- 

 ne uncia,cum eiufdem Moridecoclo.^iffertur Mori radixfaccharo uel meUeaJferuata recensa locis in quibusprouenh. 

 Qmn etiam in Italia & Germania paratur ificca radice,fed non utgenuina iUa utilis.Mori meminit Gatenus lib.v x.defim 

 pliciu medkamentorumfacul.fic inquiens.Mori utimur radkcqm guftu acris eft,& modke amara, odore non iniucunda. 

 Vnde conftat,qubdfacultatis calida eft,& cbfifientU tenuis.Huk cofentaneu eft,ut urina moueat,& tienes induratos iuuet, Gjkao".'"* " 

 tuceratoidiscraffitiedetergeahfimulq; extenuet.Sedad boc metior efl tpfius fuccus.Qmnino uerb ficcificum ejjc ciaru eJi.Et 

 fani ordtnis efto tertij in utroq;, in calfaciendo.f.& deficcando.Htec Gatenus.Sed qttado hic aliquid dicere de Galanga occur 

 rerit , cim a D'wfcoride,alijsq; antiquioribus Gr&cis nibit de ea memoru prodhumfit,d\fferam ego de hac, qu<& a Maurita- 

 nis,& alijsfum confecutus. Eft itaq; calanga dupiexmaior altera,altera minor.Minor tenuis eftradix, interius & ex 

 terius in purpura rufefcens,genkuiatajnternodus quibufda reflexa,odorata,fapore admoduacr;,adeb ut manfa piperis, & Galangae confi 



60 gingiberis modo lingua,etfauces cxurat,odore formaq; cyperofimilis.quapropter qmbufda cyperus Babylontcus dicitur.In dcratio - 

 Italia naq; td ex Memphifq ex Syria tranfer.tur.Optima qu£ fuerhgrauisdenfitjaturati rufaMorata^&guftu acerrima. 





1S(on 



