2 o And, Matthioli comm. 



Quin&nardiipfius drachmam unamconijciendam cenfet ,quamfalfinominisradicemdixit , quandoqiti dcm fpicanardi 



nominatur. Quapropter idcm lib. VI i i.fimp. medic. dc Tjardo caputfillimts , iUitd infcripfit Tfardi ffiica , utpote qucc 



parsfit in totaftirpeprceflantior , minime quidcm ignorans , fe radicem nardi defcribere. js[am fifcnfiffet ,fficam a radicc 



differre, cam plane filentio pneterijjfet tanquaminutilem,& capitinomcnindidiffetaut generalitcr abipfa J^ardo,auta. 



radice tantitm , uti uiribus prceflantiore. Manardofubfcribit, & quidem mati, ncuus quidam reiplantaru cenfor , "Har- 



duminquiens, quodad nos ajfertur, nec Indicum,nec Syriacum efi , fed Gangiticum . Quo argumento quisfatile noffcpo- 



tefi, quam diligenter bic peritus berbarius perlegerit Diofcoridcm,quamq; in Geographorum librisfttcrit uerfatus. Sed ne- 



fcio quis tamfuerit amens, qui dixcritplantas,qu<ecircaTyberimnafcuntur,noneffeItalicas . Mqui Gangiticum Isjar- 



dum indicum effe apertiffimi teflatur Diofcorides fic inquicnswc, Ji 'ivJime. nixdjTi^.xiy^fcu yuyymc. "&tvtivoc wiia- 



fipv n&fepppiovTvc. 7$ o&vc. ylyy>v t&tev/Afov . Idefl ex Indico autem TSlardo quoddam Gangitis uocatur d Fluuio lO 



Gange, apud quem nafcitur montem pr<eterfiutnte. Sed an Gangitis noflrumfit , uel quod in monte nafcitur , difficita qui- 



demob eas, quas diximus rationes^ quempiam affirmarepoffe cenfeo. m hoc , ac longe maioriuerfatur errore Erafamlus. 



fiquidemfno defimplicium examine jy[ardijpicam non modb non effc radicem cenfet ,fed nullius ufus earn exiflimat, fic in- 



quiens. Venetijs Jpicam, caulem,& radicem emes, quanuis & ipfi adulterent.Iubeo autem radicem,& caulem emere, quo- 



niarahctc apudantiquos autlores,ut Diofcoridem ,& Galenum magis in ufu medicofunt ,qudmjpica: quippefoliaabijcit 



Diofcoridcs; ad nos tamenjpica non defertur^ fed radix. H<ec ille. Sed mehercule quantum ex Diofcoridisfcriptis percipere 



potui,nunquam hacJemts fum confecutus,qubd ipfe cx omnibus nardipartibus aliamprcefera^qudmfpica.Qubd atttem cre 



diderit ipfefpicam in jS[ardo ttiribus magis pmflare,qudm cceterct eius partes ; qubdq; ciim de "Nardo fcribit , tantum de 



fpica inteUtgat,aperti oflendit,ckm inquit. Ex nardo Syriaca difia melior efl recens,& leuis , largam gerens comam , &c. 



Quippe leuitasy ac com<e magnitudo, nullis nardi par tibus , pmter qitdm fpica competmt; pneftrtimq; cthn ipfa non uacet 2 © 



cceteris notts, qu<u illi tribuit Diofcorides. Mihcec nullifane incompertum exiflimo,Diofcoridem huiufce libri initio inpro 



bandis tantum radicibus, qu<e odore commendantur , operam impendere, nempe iridis, acori, mei, nardi,pbu> afari,& hu- 



iufmodifiirpiumgenerum,nonautem in efferendis caulibus,ftoribtts,folijs, acjpicis , quce cauliumfummitatibus innafcan- 



tur. Quofit,ut etiamfateri liceat, Brafattolumignoraffejpicamipfamejfe nardi radicem : qttin potius pro certo credidiffe 



in plantce ipfius nardi cacumine,non in radice oriri spicam, qucc tamen Galcno tefle radix efl,& c&teris nardi partibus pr& 



ftantior. quandoquidemfi aliter resfe haberet, commoda longeplura radicibus ex more redderet Diofcorides, qudm spicte. 



Quodprceterea Galenusplus laudauerit Tsjardi caules ± qudm spicamQit afferit Brafauolus ) nufquam compertum habeo. 



Cceteritm quantafententia incoftantia Ts[ardi hifloriam idem defcripferit, exfuo pofleriorifimplicium examine,in quo ulti- 



mammanum impofuiffe fatetur,facile conijcitur, dumfenemfecum colloquentem inflruit^his uerbis. j\e igitur inhis mon- 



tibus ls[ardiim qu&ras,fed Venetijs spicam, caulem,& radicem ernes.M fuiipftus ftatim oblitusuidetur non multis pofl li jo 



neis,cuminquit. Miud uerbfitnt spica , &flos , quce ad nos non ajferuntur. Ex quofacile crediderim , ipfum non modb 



jSfctrdi hifloriam confudiffe, atque etiam, quodpeius ejl, corrupiffe;fcd ctiamfibi ipfi, uelpotiusfeniuerba dediffe. primum 



nanqtte ait Venetijs spicam, caulem,& radicem reperiri: mox spicam ad nos aduehi negat. Sed ante hos hac in re Tlinium 



quoque grauitcr haUucinatum inucnio: quippe qui libro & capitt xu.in l^ardi ipfius hifloria longi diffideat a Diofcoride 



& Gakno, quin & a cceteris matcru medtcce autloribus, dumitafcribit. Ts[ardumfrutex eflgraui , & craffa radice,fed 



brem,ac nigra,fragiliq;, quanuis pingui ,fittm redolcntc, cyperi odore y asperofapore :folioparuo, denfoq;. Cacumina in 



Miflas fe spargunt: ideo gemina dotCHardi spicas^acfoliacelebrant. htecTlinius. Cuius doQrinamfecuti , nonmodb 



Ferrarknfes iliijed Hermolaus, & Tt^ellius, ipfi quoquc paritcr aberrarunt.fiquidem I{ueUius(utputo) nuUa alia de cau- 



fa afferit ,fe in o-fficinis T^ardum uidiffe, cui inerant dotes omnes illi a Vlinio redditce , qudm ut Tiinianam tueretur letJio- 



nem. Quod tamenfalfum effe arbitramur. Ego enim tamctfi Tslardiqudmplurimum in Venetis officinis diligenter cxami- ^ 



muenm , acfelegerim ;aliudtamen>quam spicam uidere mihi non licuit. Quapropter nullum inueniri Vardum exiflimo , 



quod in caulutm cacumine spicas profcrat, quemadmodum tradidit Tlinius, afferit I{uellius, & contendit Brafauolus , con- 



tra Galcni, & Diofcoridis fententiam. Qui TS[arditm defcribit plures ferre spicas, non quidem a caulibus,fed abuna tantitm 



radice frottenientes: non tamen qubd alia radixuiribusprcejiansspicisipfisfubfit,fed quoniam,cum plures in radicefint 



spkce, neceffe efl, ut bafi, uel firmamento aliquo confiflant,a quo originem trahant, utin allio & lilijradicibus conspicitur. 



D ., . . f Qj:wdproexploratoco7ifiteripofum,cumfapenumeroFcnetiJsXardispiccecespitesuiderim 3 tumfigura,tumetiamspi- 



di obieaionis carum connexu allium referentes, ut unufquifque pro arbitrio expmripoterit. Vtrum enimuero utprobe responfumfit om 



nibusfere obkclionibits , dicimus, qubdfiforte reperirentar, qiti afjererent lilas effeproprias Tfardiradices , quce capilla- 



ceis fibris a spicarum bafi oriuntur, ut in aUio, ccepis, ac bulbaceis omnibus v.ifitur , & ea proptcr fpicas ijs adnexas non ef- 



fe1s{ardi radicesjedper fepartes ab his admodum diffirentcs ,poteft corum obietlio facili dilui Thcophrafti teflimonio . j 



Siqttidtm is lib.pnmo cap.x.de plantarum hifloria aperte declarat , in aUio,ccepisfbulbis , lilijs,ac alijs eiusgeneris , &per 



confequens in fpica nonjolum dici radiccs ea capiUamenta,quce bulbaceis tllarum plantarum capitibus ,fubijciuntnr,fid etia 



id bulbaceum totum,qttod terra reconditur.Et ut res ipfa clarior omnibus fit,gtntrali regttla expreffum uoluit,qubd totum 



idinquauisplanta,quodfitbterraobruitur,radixcommodijfimi dicatur .Troinde uidttur 1<[ardum ipfam inter radices 



idem memoraffc Theophraflus lib.ix.cap . v ii.de plantarum hifloria;his uerbis . Quibusad unguenta utuntur,hcecfcri 



funt , cafia , cinnamomum , cardamomum , nardus,n<erum , balfamum , afpalathus , ftyrax , iris , narta , coftus ,panaccs , 



crocum , myrrha , cyperus , iuncus , calamus , fampfuchum , lotus , antthum . Horum alia radiccs , alia cortices , alia 



rami,alialigna,aliafemina,alialacrymce,aliaflores. Quibuspaldm cft , non poffeK[ardum r.ifiinter radices recenfe- 



ri , cum ncc corticis , nec ligni , nec rami , necfioris , necftmtnis , nec tandem lacrymce Jpccicm prce feferat . Quod citm 



ntlefciuiffct Calenus tum libro.l .de antidotis,tum.i x.de compofitione medicam.ftcundum locos , K[ardi Jpicam radictm g 



ejfe declarav.it . Vcrim longc ab omni ~Nardo diftat nardvs itauca, jm noflris uulgb uocatur Spigo . 



Cuius 





