34 And.Matthioli Comm. 



tam dense circuhdant,ut fere fpke effigiem pr&fe ferant,pro Cehka.nardo ab impoftoribus uenditm,:.fed h&c baud ama- 

 ' refcit,nec ulla odoris.pr&ftantia commendatur.-Huittsimaginem dabimus inferius,ubi dearboreo mufco differemus . C&te- 

 riim ingens legitimx nardi Ceitic& prouentus babetur in Stiria jlufiri&, & Carintbia contermina, ubi Iudcmburgenfia ru- 

 rafuis tmontibus quotannis innumeros comportant fafckulos , quibus fnagnos admodum replent faccos, & tnercatoribus 

 uendunt,qui in Syrtam,& jfegyptum mercimonia conuebunt. Siquidem ( utferunt ) Syrij*, & Mgyptijs Celtica nardus 

 • maximiexpetitur,utbaineiseamimponant,quibusfrequenterutuntur. OelticamnardumUdmeprimummifit TetrusSa 

 licetus clanfiimus medicus ex Gra?io Stiri& oppido.-in cuiusplantis &Jpic& in radicibus,& folia, &flores in caule ( ut ap- 

 piclafigura demonftrat ) nullo impedimento cernebantur,adeo ut d Dtofcoridis hiftoria nuUa exparte recederent : nec ulla 

 tamenfpicaineiuscacumineuidebatur,utiT\uellius&BrafauolusinIndka nafcifcripferunt. Qitamobrem nobisquoque 

 iam liceat literis memori&q; mandare,Celtkam nardum non modb in Liguria, & iftria prouenire ;fed etiam in Stiria,Carin ' 1 6 

 thia,ac etiam alifs fortaffe locis . quippefuperiore anno ego huius nardi nonnullas inueni plantas in quodam Vipaci monte, 

 quitantumuigintimiiiiapaffuumdGoritiadiftat. Verumfieodeftituantur medici , commodi Indicam fupponere pote- 

 runt.Jn uerb Celtica nardusfu Saiiunca,aut non , de qua Virgilius,& Tlinius fcripfere,etfi h&c interfe nullam habere co- 

 gnationcmpluribus comprobare poffem;cum tamen ca parum,uel mhilrei medic& conferanufilentio inuoluenda duximus . 

 Leonieeni & .quanquameruditiffimusLeonkenusnonanimaduertens Diofcoridem Miungiam,non Saliuncam Celtkam nardum appel- 

 Fuchfij opmio. laJJi,Tlinium accufat.qua in re ipfe potius deceptus fuijfe uidetur.-quemadmodum & Fuchfius,mr alioqui noftr£ £tatis cla- 

 riffimus. isquideminfuolibrodecomponendismedkamentis,quemultimoloco autlum edidtt ,ubi Diathamaron expen 

 dit ,Celtkamnardum d Saliuncanihildijferre exiftimat. Tliniustamenlocisfeparatisdeutraque, tanquamherbis inter 

 fe difjerentibus traclauit.7s(eque c£ notis tanturn diffuient apud antiquos autlores ,fed etiam natali folo . Diofcoridi enim 

 Celtica nardus in Liguru-e alpibus , atque in iftria prouenit . Tlinio uerb Saliunca in Tannonia,& Kloricis nafcitur . Ita- 30 

 que Fuchfius ut I{ueliii fententiam fecutus,qui Celtkam nardum Diofcoridi Saliuncamappellari affirmat,ita mihi &aueri 

 Nsrdi Celticx ta(e d e feciffe,&una cum illo erraffe creditur . quandoquidem Celtica nardus Diofcoridi dA/ouyyta. ,non ffnAniVKSt "°c<t 

 uires ex Ga . ^_ CcCterum saiiuncam Tlinio aliam ab ea efic plantam,de qua Vergilius meminit in Buccolicis,ut jLnguiUarius conten- 

 Anguillari j opi dit , non itafacile confentkm,tum qubd Scruij authoritas infimplicium cenfuraperinde ac in Grammatka mihi probanda 

 nio reprobata. n(/ nfit,tum quod nuUo autborum teftimonio probare nitatur JnguiUarius;nil aliud Vergilio effe Saiiuncam, qudm Jnemo- 

 ne,<zrammatki tantum iUius authoritatefretus,qui nec laliucas retle fortajfe nouit.Scribit quidem Sermus Saliuncam uul- 

 -go uocari Orcitunkam,cum tamen nec iUam (nifaUor ) nouerit unquam . Scd qua ratione aut authoritate,Orcitunkam,de 

 qua,nemo eft,qui meminerit,Jnemonemfecerit jlnguillarius,nec ipfe dicit,nec ego conijcere poffum : Miror tamen hominc 

 hunc rei herbarkperitum,in re tamgraui,tam leuibus,tamq; uulgaribus niti argumentis. Sed isfortaffe conducibilius fibi 

 :foreputat,noui aliquid in medium afferre,quam de bisgrauiori iudicio differere. Egofani etfi parum in hac facultaie fum 30 

 mrfatus,haudquaquam tamcn dixerim J.nemonem$roceramfatis plantam,uocari Vergilio humilem : l^am & ipfa Ver- 

 gilij comparatiomoflns aftipulaturfententiiS.Quippequi^utMopfumplurimum laudaret>ei tantumcedere dicit , ^Amynta, 

 . quantum Saliunca humillima hcrba,puniceis cedit rofetis,fatla comparatione d pumila planta ad rofeta.T^c pratcrea pla. 

 -cet J.nguii\arij ipfius opinio de Hirculo herba,quam a Samphoritko J^ardo,quod in India nafciturjiihil differre putat.Si- 

 quidem Hirculus herba eft^Celtiae nardo fimilis,non quidem nardi genus,ul Samphoritkum;ita a loco in quo prouenit , deno 

 minatum.& in magnasfe Jpicas dijfundens.SedfortaJfcqubd hircum redoleat,hirculum idefe cenfet J.nguillarius , cu quo 

 Celticam jqardum adulterari fcribit Diofcorides.Sednon omnesherb/e,qu£ bircinofunt odore,hirculifuntappeUand£. Jt 

 quifi quisplura de Saliunca uidere cupit , noftras legat epiftolas loarmi Cratoniinfcriptas. Meminit Ccltk& nardi Calenus 

 lib^nii.defimp.med.facMsuerbis.T^ardusCeltkaiamdiftisnardisfimilisquadantenusingcnercfacultatiseft. C<ete- 

 yumad enmia imbeciUior,pr£terqudmadprouocandumurinam.fiquidemcalidiorilliseftJedminusadflringit. Quxplan 40 

 ta Gruis N«/ Jbq KiPvum , Latinis item r ^ardm Celtka:feu Vardum Celticum appellaiurdtalis uerb ^ardo Celtico . 



C A P VIII. 



Oribafms non 



iegil 



ftfe 



ialrieis^du- A /T Ontanum Nardum>quod ab aliquibus thylacitis,& niris appe!Iatur,in Cilicia 3 & Syrianalcitur: 

 • m ' S " XV JLcaule & folijs eryngio iimilibus,minoribus,minime tamen Tpinofis, afperisq; . Radicibus binis 



,nititur,aut pluribus,nigris,odoratis,ceu haftulae regi£,fedlongegracilioribus,t& longe minoribus . . 



tNequecaulem, nequefru£tum,nequefloremprofert. Adeadem,adquxCelticum eificax. 



Vldetur in boc capite Diofcorides non parum dfe ipfo diffentire,qubd fcripferit primum montanam Tslardum caule , r© 

 &folijsejfeeryngiofimilibus:moxpropecapitiscalcemeamfcribatnequecauj&n,7iequefruclum,nequeflorempro 



na: confidera- 

 lio. 



ferre. Quapropter exiftimant tum I{uellius,tum ettam MarceUus idfacile accidijje fcrtptorum incuria , qui uocum ukini- 

 tate deceptizcwXxg pro K?&Jbu; , uelnXava^fcripfermt . Verum cum h<e ditliones ramos,uelfurculos defignent , qu£ 

 nomina potius arboribus conueniunt,qudm berbis,fintq; idem rami in arboribus, quod caules in herbis ; idcirco non uidetur 

 hic locus,ut iilifortaffe putant,d mendis uindicatus.C&terum non crediderim ego,Diofcoridem,qni eft bac in facultate faci- 

 U princeps,& quem antiqua,& fecuta &tas tantopere commendat,in tam paucisfui oblitum,adeoq; turpiter lapfumfuiffe . 

 quinimo nobis relinquiturfujpkio , qubd omnino in altera capitis parte uitium aliquod accefferit , non harum uocum uicini~ 

 tate,fedpotiusfcriptorumdormitantiumnegligentia,ueluigilantium temeritate. Qup fatlum e(l,ut hatlenus inccrtus 

 dubiusq;fuerim,an hacplanta in ltaliaproueniat,uel aliunde eb aJferatur.Ts(ardi montan& imaginem,quam hic excudi cu- 

 rauimtis,mifit adme Clarifi.Medicus ,etreiplantari& indagator maximus Vliffes Mdrouandus Bononienfis,qu&etfi g Q 

 folia. Eringij non habeat,cum tamen c&tera correjpondeant } et in hoc captteplures habeantur mend& } baudqmquam abdu- 



car 





