) _ 4 



And. Matthioli Comm, 



Pfeudocofti a 

 Cotto difcri- 



Pfeudocoftum 

 quale melius, 

 & quibus pol- 

 Jeat uiribus. 



Co&iuitesex 



Galeno^ 



Nomina. 



i MeuAiS/KM. 



f«c'>o/*.t.gra- 

 ueolencibi ito- 

 xrnchss Anti- 



cuiufdam radices,amarifaporis,qu£facie quadantenus T{hodiam radicem reprcefentant. Eas autem pro legitimo coflo uen 

 dunt noflratibus pharmacopceis,Tjs prdfcrtiniiquiin reiherbarice cognitionem negligentws mcnmbnnt. Tlantam nos ba- 

 bey e, atq; etiam depingi curauimus ut ex eius imagine, qmm hic damus, difcant imperiti cuius plantcefint radices iU<e qucz 

 pro legitimo coflo circumferuntur. ttidetur tamen Tfeudocofti 'planta quandam pr<z feferre maieflatem,& ideo non uulga- 

 ris iudicanda. Folijs cfl paflinacce dome[iicce maioribus, denfioribus,crijpis, & ajperioribus , humi accubantibus , caule ro- 

 tundofcenictdacecgenictdatoq; bicubitali. £ geniculis ramuli oriuntur in uniuerfo catde; in quorumfummitatibus, umbel 

 lcsjpecJantur rnelino colore, mdo femincfubrotundoq;. Egdice nititur uegeta, craffo cortice , carnofoq; , uefiita colore ci- 

 nenojplendente. Trxferunt hanc Herbavij, quieam ex jlpulia ad nos comportant, ad omnes capitis, neruorumque affeclus 

 fri?jdos,qitinetiamadpeclorisuitia,aduenirictdicruciatus.Etuifcerumomniumobflrucliones,& ad renum uefica ,& 

 uteri morbos.ldeoque diutino capitis dolore affeclts, uertiginofis,comitialibusfiupidis,ueternofis, conuulfis, refolutis afth- I ° 

 tnaticis, anhelatoribus, tuffientibus, Iblmcis,bydropicis,plurimum conferre Tfeudocofli radicem affirmant , quin etiam 

 fiatus expellere, uermesnecare, urinas,.&cakulos eijcere, menfes,fecundas,&partus ducere,fiue bibaturipfa radix,fi- 

 m decoclum eius, autfi infomentis balneis, & defefiionibus addatur . Trceferunt eandem ad coli cruciatus , ubi decoclum 

 clyflcreinjunaatur,et aducrfus articulorum morbos, & coxendicum dolores. TS[am cum.amarafit , non nihil odorata , & 

 nonnullafltacredineprczdita, hac omnia Tfeudocoflumprceftarepoffe,facile conceSam. §unt infuper,qui Cofli loco jLnge- 

 licam recentioribus uocatam fupponenddm exifliment.quorumfententiam magis probandam cenferem , quam eorum , qui 

 pfeudocoflis utuntur. Cofium enim hccc radix non obfcure refert: quandoquidem eximia illa odoris fuauitatc tam iucundi 

 fbirat, ut angelicce nomenfibi merito uendicaffe uideatur. jLcrisprceterea efl, necamaroris omnino expers. Quapropter eos 

 baudquaquam damnandos putauerim, quiAngelicam Cofligenus effc crediderint. Contra uerb eorum opinionem haud un- 

 quum probarim, qui Zedoariam legitimum effe coftum contendunt. Siquidem his nec Diofcorides aflipulatur , nec etiam Ga- 2 o 

 lenus. llle quidem, qubd Helenij radicibus, qute uegeta magnceq;funt, coflum adulterarifcribit. Hic uerb qubdpluribus in 

 locis afferat Cofium ex difcujforia, & adfiringente conflare fkcultate:adeoque eximijfragrantisque effe odoris , ut non mi- 

 msad unguenta odorata paranda eius apud antiquos inualucrit ufus, quam malabathri, jLmomi, Caffice , atque Myrrhce. 

 Quibus tamen tum notis, tumfacultatibusprorfus zedoaria deflituitur, quumpotiusgrauiter , qudmfuauiter oleat. jLd- 

 dequbd Coflo Galenus leuiculam plani amaritudincm, & ualidam tribuit acredinem ,fed hcec in Zedoaria contrario modo 

 fe habent, cum in ea ualidior amaritudo , & acredo remiffior deprehendatur . lS[cc pneterea defunt calumniatores , qui 

 dicunt,ut nobis infidientuy.,%edoariam non Indicum effe coflum y fed Syriacum.fed quis hos non ridebit, quum nufquam audi- 

 tumfitinSyrianafci^edoariam} indicaenimradix%edoariaefl,qucepermare rubrum affertur jLkxandriam jLegypti. 

 uerum non ob id negauerimpro Coflofubflituipoffe %edoariam,ut alids diximus in Epifiolis. Cofli uires fcribit Gal.lib.vu. 

 defim.med.facultatibusjficinquiens. Coflusleuiculamplaniamaram,plurimamautemacrem,& calidamin fequalita- 30 

 tem fimul &facultatem continet,adeo ut etiam cxulceret.Vnde ipfo cum oleo perfricant corpus ante accefiionem in rigo- 

 ribusper circuitus redeuntibus.Sic uerb etiam in refolutis,& ifchiadicis,atque infumma in quibus excalfacere paxtemqua- 

 uis,aut ex alto infuperficiem extrahere aliquem humorem efl opus,ad coflum confugitur.Eadem de caufa urinas, menfesq; 

 prouocat:&adrupta,conuulfa,aclaterum dolores conuenit. Torrb ob amaritatem , quce illi inefl, lumbricos latos 

 enecat . Ob eandem &ad contraffas uelut exfole maculas, «>«>«( Gr&ci uocant , ctim aqua,aut melle ufurpant. Inefl item 

 flatuofa qucedam illi temperiei humiditas , per quam & uenerem excitat cum uino mulfo. KoVo* ita Grceci nominatur , 

 quemadmodum Latine" Coflus,Mahict Koflos,fiue Chafl,& italici Coflo. 



~2,wns ttft»iJM7i)t J i>( . 



IVNCVS ODORATVS. CAP. XVI. 



codex. 



C]'.H1S 



Junci odorat» 

 confideratio. 



ODoratus Iuncus in a Africa , & Arabia nafcitur . Laudatiflimus ex Nabathsa: proximus Arabi- 

 cus j quem aliqui Babylonium cognominant , alij teuchitin:peflimus ex Africa . Eligendus eft 

 rutus,recens,floribusrefertus,tenuis,rubentibus fragmentis,qui manibus confricando rof^odo- 

 rememittit,ignexmordacitatisadlinguam. Floris,culmorum,radicifqueeftufus. Vim urina?ciun- 

 6x habet : men fes pellit,difcutit inflationes , caput aggrauat , modice adftringit,comminuit,excoquit, 

 acuenarumfpiraculalaxat. Floseius inpotu utilis fanguinem reijcientibus : doloribus ftomachi, 

 pulmonis,iocinoris,&renum.mifceturantidotis. Radix adftringentior eft: ideo[faftidijs ftoma- 

 chi , ] hydropicis,conuulhs,drachma una cum pari pondere piperis,per dies aliquot datur.Decoclum 

 uuluseinflammatibnibus,addefidentiumfotus, utile eft. 



40 



5° 



IVncus odoratus officinis Squinanthum uocatur. Quce uox , quanuisdeprauati , ex plantct,& ftoris nomine componi- 

 turjn unam utrifque iuntlis diblionibus . Tfanquefquinantbumfiad retlam etymologiam referatur,nonaliudinferet t 

 quamduasbafceGrcecasdicJionestr )l <iivov& &9o{ , quce Latini florera iunci fignificant ^olm enim iuncum, ttMos ue- 

 rbflorem Grctcis defignat . Veruntamenfios ad nos non importatur . quod tamen mirum non efl , cum etiam Galeni tem- 

 porenonhaberetur. Txoindeinquitlibroprimo de antidotis . His pmterea luncum odoratum ex jtrabia aUatumim- 

 mittiprcecipit , qttemnefcio quomodo fchceni anthos ^ideftfiunci odorati ftorem multi uocent ,cumnobis floris copia non 

 adebfuppeditet . K[am etfi tota aduehatur herba ,funt tamen eius fuperiores partes d camelis fcpe depafla : uefcuntur 

 enim ea,& deleclantur maxime . b<ec Galenus . Qu&(filicet nobis dicere quodfentimus ) potius ridenda , qndm proban- 

 ia uidentur . Arduum quippefuerit credere , tam ingentem ejfe camelorum numerum , qui locuflarum modo in uniuer- 

 fumfchcenifloresdepafcantur ,utnuUapenitusfuperfitplanta ^cuiflosnon deuoretur. Tlanta eflimcus Odoratus pere- 60 

 grina,qute ex jLkxandria Mgypti ad nos conuehitur . ^afcitur in Mabia,Syriaq; cum in campeflribus & pafcuis , tum 



etiam 



