5> 4 And. Matthioli Comm, 



libro.vii-defuliginefcribens;Trmumenim , ait , thuris ftdigine utuntur , in octtlarias medicinas mifla , easui- 

 delicet,qu<t adoculos etidmnuyn pbtegmonetentatos accommodantur , atque etiam fluxione tentantur, &ulcera ht- 

 bent : nam & ilk expurgat , & carne replet. jld bcec ufurpant quoque eam ad facidtates , quas uocant caliiblepbaras. 

 Trmterea terebinthincc , myrrbctque ftdigomoleflia caret ,nonatitcr ,quamth'.>.ris : fedflyracis bis quodammodo utt- 

 lentior efl.. His igitur rationibus afferere non dubitauerim , hoc in locouidgatosGrcecos codtces fortajfe librariorum 

 tncuria uocum fimilitudine deceptorum deprauatos effe : qubdque loco buius uocis aiUM,qv.A Latine ftdiginem reddit , 

 ' fucccJferitQaAte\,qu<eramuingermenuefignificat. Quodetiamapertiffime confirmat Serapio i qui ciim bnnc Galenilo- 



(um fuotcmpore legitimum , &incorruptum haberet , qu<e boc Galeni loco noflra Atate de tburis ramo leguntur , 

 eaipfe Caleno accepta referens,dethurisfumo,feufuliginelegit.Qwditemapud Mtium uiderelicet: quinetiam apud 

 jimcennamcap.de oltbano legitur.fitmus cius cft uehementioris exkcationis & (lipticitatis tametfi Taulus hac menda IO 

 non uacetyuelfui ipfius fortaffe,uel potius librariorum culpa.T^am alias non poffem non admirari,qubd in Galcno leclionem 

 hanc deprauatam effe non animaduertiffet,quemadmodum hac in re noflr& atatis interpretes mibi quidem admiratione di- 

 gni uidentur. Ccsterum thus ( ut Galenus fcribit lib. im.de compofitione mcdicamentorum per genera ) concoquit , & 



Auic-en.lapfus. ^ moua m temperatis corporibus 3 nam in humidis farcotictim eft.Trccterea cum dixerit Diofcorides , thus in fecunda ua 

 letudine haufium , infaniam facere , & largius cum umofumptum interficere , binc Auicennam erraffe credidcrim , qm & 



M - deprauatisfenfibus,&abolitczmemoricZthus opempmllaretradit.TorrbcrediderenonnuUithuris Mamam apudGrxcos 



eJJe,quamnoflracztateecdocoUapfamfuperarborumfrondescoUigimus,quamque tanquam omni ex parte innocuumme- 

 dicamentum , & utero gerentibus muiieribus,& pueris,& delicatis deijcienda aluigratia propinamus . Verum res quidem 

 aiiterfe habet : nanqueTiiniits,& atij complures produnt , Mannam tburis ejje micaseius concuffu elifas,quod dum conue- 

 bitur , cuenit.Ouodetiam teflatus efl Galenus iib.ini.de compofitionemedicamentorumfecundum locos.Sed quoniam tbu 20 

 rlsManna mibi redegit in mentem Mannam hanc purgatoriam cditus demiffam,utpienius legentibus fatis fiat , cum hu- 

 iusnufquammeminerit Diofcorides , de eatradam,qu<zex Mabummonumentis deprompfi, qticequeipfe etiam in Cala- 

 Mannscsle- briauidi,ubilaudatiffimacoliigitur.Efiigitur manna quidamro s ,fiueliquorJkiuis,qui ex aere ueniens fublucanis 



ftis lnltoria , & temporibus , arborum ramis , &frondibus , berbis,lapidibus,& fblo interdum inuenitur hczrere : qui breui temporiscur- 



ge« e «- r - lcu i coalefcens,grumofus in gummi morem efficitur . Huius duotantum genera ipfe in Italia uidi , quorum atterumab 



orientaliptaga , alterum uerb d Calabris defertur . Eius,quod ex oriente petitur , duplex habetur fpecies ; pr<zflantiffima 

 altera , quam Maflicbinam appellant ,nominedgranorumma(iichesjimilitudinefumpto : infirma ucrb,& uilis altera, 

 qute Bombycina nuncupatur . quippe qua nil aliud efl , quamaut euanida,&fenioexbaufla Majlicbina,aut faccaro, alijf- 

 queimpoflurisadulterata.Calabrienfisplurimipenditur,quaflirpiumfrondibusinfidenscolligitur 



na cognominata , minutis gramdis conflans,translucida , grauis , mafliches granulisfimilis , candida , guflu dtdcis atque 50 

 fuauis.Secundaspartes fibi adfcifcit , qus ramis infidef.tertias uerb,qu& lapidibus , &folo inb.tret : nimirum h&granu- 

 UsconflantcraJfmibus,&colorelonge^inusfyncero.Exea,quanocleperaBae x cceto ceciderat, Coffenti£*, qu£ eflCa- 

 labrice ciuitas,mibifacla fuit copiafuper fraxineis frondibus , qtu iulapij perfecld cocli guttas prorfus refercbat . Mcepi 

 inibi ab incolis , qubd h#c mane legitur , priufquamfol exortus admodnm excalfaciaf.twnque pofleafole liquefatla, abfor- 

 taquc facileenanefcit • Quapropter plerique , ubiin magria deciderit copia ,fummonzane arborum rarnos pr<£fcindunt,& 

 in opacis collocant , ubi concretam maiori commodo legunt. Hinc uerbfit, ut nefciucrim ego,qua ratione dutlus Fuchfius 



fuchfij opinio. W* erudittflimusfcripferit libro de componendis medicamentis , quemnuper cmclum edidit,Mannam( ut fuis uerbis utar) 

 Calabrinamgrano confiare grandiori ,floccorumlan<c& bombycis referente effigiem , candidiori , & ob id alio nomine 

 Bombycinam uocari: quin & bancudioripretio uendi . Mqui ckm is d nobis plani! dtffentiat in Mannx , qu& ex Calabria 

 aduebitur , bifloria,ratus gnarusque hanc , quam paulb ante reddidi , ueram cffe , nonptura adijciam.-fcd retinquam in hoc yp 

 fore iudicium eorum{fiut uei medici, uei phamacoposi , uel mercatores)qui Mami£ ilhus naturam reclius norunt , atque 

 eamfitisexploratamhabent. Duo Mann&gcneraetidmnum a Mauritanis diucrfis capitibus prqdita reperio : quomm 

 Manns Ara- alterum Mannam , atterum uerb Tereniabin appellant . Tamen non aliam inter ea jpecierum dijferentiam effe conflat* 



^»"- quam qubd alia tiquefcens , meUifimilis ,alia mgrumos concreta uideatur : quce profeclb illa eft , qticc adnos aduehitur . 



Ouamuerb ij Tereniabin uocant , Serapionis tejiimonio & ipfam effe Mannam manifefte oftenditur . %anque jLbicisau r 



Etoritate , Tereniabin , inquit ,fcbrium ardentium mflammationesmutcet ,fitim extinguit , aluum mediocriter emollit , 



. peclori,& tufii opem pmflat , nec aliud cfl,qudm Manna . Teflatur Brafauotus Ferrarienfis , Wicolaum quendam Ferra- 



... rice ( utarbitror ) pharmacopolam emijfe d quodam Mauritanouaspienum cuiufdam Manna meUifimitis, qu<e in medica- 



J^' 3H0 ' a " mentis nonfatis laudari potuit . Hanc equtdem ex eo generefuiffe exiflimauerim , quod Mauritani Tereniabin nominant: 



, etfi Byafauolus ipfe contrammfenfcrit, cum uelit , TereniabinMauritanorum eam effe Mannam,qua communiter utimur: 5^ 

 eorundem uerb Mannam ejfe huiujce tiquidce jpeciem. Quce tamenfententia Mabumfcriptis prorfus refragatur. quando; 

 quidem ipfe inuenerim apud Serapionem , qubd Tereniabtn quidam ros cft £ cdo cadens melli grumofo fimitts ,&qubd ali- 

 ter mel rofcidum appellatur . J.uicenna uerb de Manna agens,inquit , eamgummi modo concrefcere : d quo Mefuem mhil 

 diffentirecomperio.CrediditMierroes,&pofleumalijqnamplurimi, Mannam ueteribus ,pr<efertim Galeno , incogni- 



Mannae hifto- tamfuiffe.Quibus iUud rectamat , quod ipfe Galenus fcriptis tradidit libro. 111.de alimentorum facuttatibus , capite de 



Pli & Thco"! mlle >fi c dicens « Memini ^liquando ckm sflatefuper arborum , ac fruticum, berbarumque foiia mel qudm plurimtim 

 fuiffet repertum , agricolas uelut tudentes cecinifje,lupiter melle pltiit . Trczcefferatautem nox,utper czflatem ,fatisfrtgi- 

 da(namtumtempusannicefliuumerat)pridiequecalida,&ficcafuerat aeris temperies . Mqui peritis naturce intet- 

 pretibus , balitus e tena , & aqu\s prodeuntes ,folis catore exafte attenuati ac coUi,d frigorefecutx noclis in unum coa- 

 tti , ac denfatifuiffe uidebantur :fed apud nos rarb id accidit : tn monte autem Libano quotannis perfepe.Itaque coria fu- $ 

 perterram extendentes,& arbores excutientes , quod ab eis definit , exapiunt , & ollas , acficlilia melle implent,uocantij; 



idrofcidnm 



