In Lib. primum Diofcoridis . 5> j 



idrofcidum mel^&aerium . Htec Galenus de Manna memorti prodidit , Ex quibus eorum error deprehenditur , qui 

 ptnantbanceifitiffe incognitam . Exiftimandum igitur eji, quod binc Mabes fuum deduxcrunt Tereniabin ; pr<efertimq; 

 cumfcribat Serapio , boc ab eis mel aerium appellari . Huius etiam meminit Tlinius libro undecimo,capite ditodecimojris 

 tterbis . Venitmelhoc exaere , & maximi fiderum exortu , prmpueque ipfoftrio explendentefit,nec omnino pnus uer- 

 giluwaexortufubhicanistemporibus. Itaquccumprimaaurora, foltaarborum meile rofcida inueniuntur . Mfiqui 

 matutino fub diofuere , untlas liquore nefies , capiUumque concretumfentiunt . Siue ille eft cdifudor , fiue qu<edamfide- 

 mmfaliua ,fiue purgantisfe aeris fuccus , utinam effet & purus , ac liquidits,& fux natur* , qnalis dcfluit primb . hatle- 

 nus Tlinius . Sed tam antiqua Matma res eft , utante Galenum , & Tlinium , eius etiam meminerit Theophrajlus Heftodi 

 aucloritate , libro. 1 i i.capite nono de plantarum hifioria,his uerbis.Sin autem aullore Hefiodo,mella, apesque quercusfe- 



I O rahmagis quoque illud conftrmatur.tr go nafcitur uel hic meUeus humor i cdo cadens , in hac maxime infidens. Mannam jn niu ; n comi 

 tttriufque confiftentU i cdo demiffam uidimus in Comitatu Goritienfi, unmerfoque Foroiulienfi agro,ac circumuicinis lo - ««■ G°ritien- 

 cis,jlnno<l chb.is.to nato m.d.xlvi. Maio,& Iitnio menfibus.-fuitque mihi ambarum coUigendarum am- J'* Foro Iu ~ 

 plifflma facultas . Siquidem ea,qu<e fici,fraxini , & omeogloffi fiondibus iniwferat , gummi modo concreuerat,colore can- '' 

 dida . M qm fuper amygdahe,perfic<e,ac quercusfolia deciderat, mellismodo liquefcensab arborc defluebat, flauo colore. 

 Qupfatlum eft,utfacilicrediderim , qubd nonfui ipfius facultate gummi modo Manna concrefcat-.fedfoliorum, in quibus 

 4elapfa recumbit . Qua re ab Mabibus diiigentiffimi perftetla , utriufque Manm hifloriam diuerfis per fc capitibus fuis Moruchoruw 

 mommentisprodidere. Sedprofetlb nonadmittenda ,quinpotius explodenda uidetur fententia Monachorum , qui in °P inio ex P 1<J - 

 Mefuem commentariosfcripfere,cum pro certo ajferant , firio ardente Mannam nonfolitm roris modo fitper arborum ,& ^' 

 hcrbarumfolia repeririaeris , & cdi clementia :fed etiam ab arboribus,fraxino fcilicet , & orneogloffo abfqtte aliquo c<e- 



30 lirore,gummiummodoincifoearumcorticeinlacrymas concrefcere.Quodtamenutdreinaturalitaetiamd ratione, & 

 a ueritate abhorrcreputauerim . Siquidem ea Manna , qu<e incifo harum arborum cortice in jlpulia , & Calabrienfi a?ro 

 bac Atate canicularibus diebus coUacrymare cmpit, nullus quidem plante liquor eft ,fed ipfa eadem Mama,qu& diebusfu- 

 perwribus eafdem in arbores ab aere deciderat.Jia.rn citm iUis regionibus ufu ueniaUqubd pr<e aeteris pr<editl<e arbores eo 

 medifl.no roreaffatim , abunddjue madefcanhfitquecortexfolisardorenimiofitiens, ac rimofus ,magnam hquoris quan- 

 titatem intra fe abforbet^ .Quofit, utpoftmodum exurente canicula incifo eodem cortice idem liquor exiliat , & ingrumos Manna Tefto 

 concrefcat:quitamencumkues,fungofique fint ob arboris fucci miftionem , infeliciter operantur , nec alterius Mann<z «borum corti 

 uiribus corrcfpondent . Qubdautem id tantumfraxino, omeogloffoque eueniat,ciim meUeus iUe ros in umttcrfum omnes oc ce manans ' 

 cupetplantas,incaufaeftbarumarborum nobis occultapoteftas ,ut magnetis adferrum , &fuccini adpaleas .quippc 

 omnibus clarttm eft,apud Calabros, & jipulosfolamfraxinum eique congenerem orneogloffum.Mannam infe contrahere , 



30 retinere, denfare,ac coiribere : exaiijsuerb arboribuseandemftatim defluere, & in fubictlasherbas ,petras ,folumque 

 diffundi.Quareabhisduntaxatarboribttsincifocorticenonfan£primb,&fecundum naturam,fedex accidenti defluit 

 Mama.Veruht optimi iUipatres contenti(tiifaUor)cortice,internas iUarum arborumpartes penetrarene^lexerunt. jttin 

 coU , qui ex maiori huius liquorisprquentu , p lusauri referunt , rei naturam diligentius inuefttgarunt. C&teriim ex his , PetH c . • . 

 cjui thuris Mannam cdeflem hanc effe crediderunt,unum Crinitum Tlorentinum ftiiffe comperio.ln cuius cenfuram Maiiar etrol. ""'" 

 dus Ferrarienfis libro primofuarum epiftolarumpeculiarem epiftolam confcripfit . Vermtamm uenia illi danda eft,cum & 

 Serapio , quiMauritanis omnibus infimplicium medicamcntorum hiftoriaprsftititjhuris Mannam cum cdefti inepte con- Sera P- Ia P fuI - 

 fmdat . Meminit Mannm. inter alios Gr&cos etiam Atluarius lib ro de medicamentorum compofitione,ibique de eius uiribus 

 ac facuitatibus diffemit.Manna Umjiuicenns , qudm Mefuis teftimonio , <equalifere temperamento confiftitjicet ad ca- «menwmX 

 lidumpauiuluminclinet:atJfuerroicalida,humidaque habetur.Muumdeuorata,aut haufta ciet,perfetamcnimbe- uir «. 



40 cilliter. Ideoquetumfceminisuterogerentibusytumpuerisipfistutb femper exhiberi poteft. Mijs medicamentis addi- 

 ta uires eorum auget&ilemfacitieducit :fitim extinguit : aperit , emoUit , Uuigatque guk , peclorisque partes . Qua ex 

 Mexandria Mgypti adfertur Maftichma uocata , uno duntaxat anno in fuis uiribus perfijiifjed qua in Italia prouenit, 

 prd'ertimqueCalabrienfiagro,pluribusannisincorruptaperdurat. EnimueroFuchfiusmedicusnoftra tetate & doBri- f lcns [' opinitf 

 ua , <&■ rerum cognitione clarus ,m libro de compofitione medicamentorum , quem fecundb auclum excudit , Mannam d. K ^° *"" 

 medicorum ufu explodere conatur bir uerbis. Manna leuem certi , autfere nullamfoluendi , aluumque fubducendi uim ha. 

 bet . Quod ijs compertum eft , qui iuxta Libanumfuerunt. jqam referunt,indigenas eius montis , cum abunde eafatien- 

 tur i nibil tamen Udi,autaluum ftbi quoquo paUofubducifentire ,fed ea tanquam obfonio nuti-iri . Quapropter cum mel- 

 li quodammodo fimilcm facultatem habere conftet ,faciti ea carere liceret , modb peregrinorum admiratione non ita du- 

 ceremur ;neque (iulti ,contemptis noftratibus,£longinquisrcgionibusaUatisutipotius ,qudmijs , qu<z nofiris inhortii 



50 proiienimt , mallemus . fedftultititx, noflr<e,temerefumptus immodicosfacientes , condignas damus pcenas . h<ec Fuchfius. 

 QuibusmmirumutrbisliqueteumueUeufumMannteprorfusadimi,atqueipfumad medicamenta deferri , qu&noftrisin 

 regibnibusproueniunt . utinam <equi commodt & tutb fieripoffet ifta commutatio, utfaltem , quod ipfe uebcmenter cupit, 

 immodicisfumptibusparcertmus .[Sedquoniam rationes , quas affert,nonfunte& , quibus id perfuaderi pofflmus, idcirco 

 cogorinhoceiusfemenmrefragari.T^amqubdMannaaluumfubducatj&eam quidem innocui, nonfolum comenit 

 interau£iores,quihacienusdeillafcripferunt,fed idetiamquotidianaexpcrientia docet. fiquidem duarum&fcmism- 

 aarumpondere data aluum perbeUi deijcit, & priuatim bilem educit . Qupdautem Libani montis indigen<e Manna non ut 

 tnedicamento qubdpurgetjfed ut obfonio,quodnutriat ,utantur,quis tamfacili utFuchfius, referentibus credeO.cum 

 nos quotidie contrarium experiamur : autfi credat , non aliquam facli iUius rationem adimemet , qua tit decet,experimen- 

 tum tueatur . certi nuUus,fi rebliiudicio.Vtautem medicamenta peregrina abolefcant, qua mitifjimam foluendi uim hx- 



- — ' V" • »•"- ."»•»■»««»• »»»»!..» nn »»«.»vn»i j/u v^i 111» »uun,jnint , ^n» .i.i»y»(»«n JVKffliUt HIIH II*- 



bent ,'wter qu<e iandudumMannaprincipemferiiocum obtinet , utetnur nofiratibus ,& fortaffe lathyri ,pityitfa,titby,na- 

 lis 3 bryonia , & alijs huiufmodi , qiaepafiim nafcuntur in hortis & campeftribus,atque uim lethiferam ae pcrmciofm for- 





