i o 4 AncLMatthi-oli Comin. 



que r.ift magnitudine, & conorum exiguitate differani , c&terisnihil dijfentkntibus . Vam omnibus eademfacies , eadem 

 folia , i]dcmfiores,eademgermina , eadem ligni materies , idem cortex, eadem refina , idem odor , idemque fapor . Ud- 

 ■ de etiamqubd h&c omnia pinorum genera in t&dam uertantur & picecopiofifsimamfundant,quod omniura fcriptornm con- 

 fenfupinorumpropriumeft ,non picearum . n^ecminus decipitur in cenfenda Tarentma pinu , quam quibufdam uocari. 

 Ccmbro diximus . Qmppe is hanc , fua tantum fententia duffits Montanam pinum effe cenfet ; fed cum inter c&tcra pino- 

 rumgenera,tamfyhieflrium,qtidmurbanarum,nuUababeatur pinus,qu&fragiliori fitfrutlu, qudm b&c, cadtt, pe- 

 r.itque Anguillarvj fententia . nanque Theophrafli Teliimoniofylueflris Montana pinus , nucem edit Maritim& compaiiio- 

 rem , dimorcwque , ac minus dehifcentem , tanquam fylueflrwr , ac robufiior . C&tera qu& plurimum huiufce hominis 

 ftntenm refragantur ,ftquis audire deftderat , legat epiflolam priorem noflram ad Clariff. Medicum Vlyffem Mdrouan- 

 dum. ibienimplura fane reperiet,qu& antea d nemine de pino &picea ufquam funt explicata. C&terum non po- *Q 

 PHnii lapfus. tHl non admkari dixifle Tlinium, fcandulas i pino ad contegendas domos , ex omnibus , qu& refinam fundunt , arbo- 



ribus aptiffmus cffe , citm laricem non ignoraret materiei pr&flantia , duritie , & firmitate , nulli &quiparanda7ti 

 ie ejje . Tr&terea fcribit Thecphraflus ( nos id quotidie uidemus) qubd pini mteritus efl , ut teda fiat. Cuittsuer- 



ratio, 





ba funt h&c loco fuprd citato . Morbum pinis acadere talem Id&i incola narrant , cum non folitm cor , fed etiam 



pars cxterna caudicis in tedam tranfmerit , tunc (Irangulari quodmmodo . qttod fponte accidit ubtrtate arborislar- 



gijjima , quo ad quis conieblarepofftt : teda cnim totum etfcitur . Ergo h&c pini propria ajfeffio efl . Quarc autem pi- 



nus teda fiat ,faibit idem Theophraftuslibro v r .cap.XV.de caufis plantarum ,ficinquiens . Tinus enim radicem agit 



ttda totam refcrtam,ut ante ditlum eft.T^atio eadem,qu& in animaiibus efl,qubdpars aiimenti, qu&ferbuerit , excotlaque 



flt, quoniam purgatiffima efl, affidet: & coUetla, denfataque pinguedinem reddit.I{eliquum uerbfurfum tranfmiffum,pav- 



tes,qu£fupraterrameminent,nutrit:nonperiihmpinguedincmfubiens,fedptraliosquofdammeatus. 7{am qu& in te- 2Q 



djm omni cx parte mutat&ftnt, obefttate moriuntur, ut diffitm efl: citm enim nuUum tranfttum babeant ,fj>iritus flrangu- 



lantur,ficut animaiibus accidit, quce ukramodumpinguerint. h<ec iUe.C<eteriim qubd teda opusftt adpicem conficiendam, 



non defuitfani ratio, qua etiam arte fieripoffit, ita ut pinus nonfita utiqueJponte,fed artificio teda fiat. Id enim idemdo- 



cuit Tbcophrafius libro ix.cap.u.de bifloria plantarum, bis uerbis. Id<ei ubi arboris caudicem cortice difpoliarint , quod 



partefoiari, binis, aut ternis d terra cubitis facere confueuere, confluxum iftucficri nonfine teda uno citmplurimum anno 



afflrmant. I.dque cumfecuri detraxerint ,fecundo iterum anno teda iocum txpieri: & tertio pari modo . Toftbac ob eam 



paulatinam inafitram arborem extcnuatam,putrefaclamquebumifaciledflatuproflerni, tumeiuscor extrahi(hocenim 



tedam maxime pr<efert) necnon & radicem effodi.h<ec etiam iUc.Quibits paldm cfl contabefcente pino , tam ffontc , qudm 



Plinii error,& artefien oririqus tedam. Quamobrem putauerim hac in re nonparum c<ecutiffeTlinium: quippequiiib.xvi.cap.x.ubi re- 



quorundam. fi n if er as enumerat arbores, tedampropriam,& perfe effe arborem cenfet,citm inquit. Sextum genus efl teda proprie" ditla, JO 



abmdantiorfitcco, qudm reiiqua: parcior, liquidiorque, qudm picea : flammis , ac iumini facrorum etiam grata. Et lib. 



eodem cap. x v 1 1 1. TS(unc,ait , ceieberrimis arborum diclis qu&dam in uniuerfum de tunclis indicanda funt.Montes amant 



cedrus,larix,teda,&c&ter&,iquibusrefinagignitur.h&cTiimus.Feriimfiquis Tiinij defenfor diccret pertedam ip- 



fum hoc in loco non aliud tnteUigerc, qudm pinum, itaque eum tueri ueUet, hanc tuteiam iUud(ut puto) mnam effe oftcndit, 



qubdcitm eocapite Tlinius refiniferas arbores omnes pergencra defcribat, & primum omniumgems pinum faciat , nuUo 



pstlo pinumpro teda accepiffe uidetur,citmfexto refmarum generi tedam poftca adfcripferit. Hincfortajfe & MarccUi er- 



ror defluxit,quiin hoc Diofcoridis capitcpinumtedaminterpretatur. Inbocetiam uerfatur errore Mamus Lconicerus 



Huellmmfecutus in fuo de plantarum biftoria uoiumine, ubifitlam potius, qudm ueram arborcm pro teda pinxiffe uidetur. 



Sed antmaduertendum efl, non e pinu tantumfieri tedam,fed exalifs etiam piantis refinam fttndentibus, ncmpe larice , & 



picta: d quibits nos in Unanienftbus fyluis pinguijfimam excifimus. Sed in bis rara admodum, teda eft. Quaproptcr dicebat 40 



Tbeophraftuslib.iui.cap.vi.dehifloriapiantarum,qubdinTontoexfyiueftribusdefmtpinalier,abies,atquep 



omnino qu& tedam infefe gerunt. Quibus ciare patet, aiias pr&ter pinum arbores effe , qu& in tedam contabifamt . Std 



qubd id morbt magispino eueniat, qudm c&teris,propriapini afeffio ejfe creditur.Quo fit,ut & in boc Tiinium erraffe cre- 



Hfcno? * diderim, qui non pinhfed laricisrnorbum effe ait, ut teda fiat: ac eidem omnes attribuit tum uires,tum notas, tum qualita- 



tcs , quas Theopbrafluspino reddidit. Quare tum \\ueUius eum fibifamxiiariflimum ab buiufcemodi iapfu uindicarc ueliet , 



non mirwn, inqmt, qubd in hoc Tlinius &quiuocationefit ufus, quando & perpetuafiondeperinde acpinus, ftt larix, &ft' 



tus idem in montibus, eademqucfacics, minimi animaduertens,qudmmagno ipfe quoquefuerit errore impHcitus : quemad- 



modum & recentiorum aiij. Quandoquidempro certo atteflaripoflum, laricem me uidijje nunquamfetfi centenas laricum 



Jyiuas uidtrim) cuiper bycmem folia non deciderent , & qu& tantam contraheret cumpino cognationcm,quantam P^tei- 



iitts tradidit. Itaque ut uera eius quoquepromulgetur bifloria, bic ea de larice dijferemus, qu& & uidimus , & experientia 5 o 



comprobauimus. Iarix igiturarborefleximi&proceritatis,corticeptrqudmcrajjo(nonauteml&uiori,qudmpicea,ut 



Utich hifto- ^ aBm Lonicerusfcribit) in rimas undique debijcente, intusque rubente: ramos gradatim circaftipitem totum tmittens, 



adnatis compluribtts falicis more ientis, coiore iutco, odore non i»iucundo:foiijs circum ramuiosprodeuntibus,denfis,oblon 



gis, moUibus,comofts,pineis anguftioribus,minime acuieatis, qu& aduentante hyemepallida effetla ad candicis radices de- 



cidwuibiq; marcefcunt: ita utfoia larix inter c&teras refinafundentes arbores,fJreta omni aigoris immanitate, nuda per 



hyemem uitam tranfigat.VoueUa cupreffum prorfum &mulatur,non autem piceamM Rjtellio placet.Eius covi(quanquam 



credidit Timius iaricem fteriiem ejfe) cupreljinis admodumfimilesfunt,nequc ingratum effllant odonm. Veruntamen fio- 



res longt odoratiores fitnt, quiuere emergentts t ramufcuiorum cacuminibus arborem uniuerfam mirtim in modum conde- 



corant , quippe citm in purpura ardenter rubefcant, comantibusque foliolis , miro quodam natur<e artificio amteclantur , 



nonparum uiatorum oculos remorantur . Lignimateriesdurifftma,prafertimquerubefccns,& in caudicis medituUio fi- tfp 



ta : eaquepropter in adificm omnibus extruendis , c&teras longi pr&ctUit . Vanum profcclb efi credere , ut Tiinm s, 



Vitruuius, 





