12 2 



AncLMatthioli Comm. 



fandaracham d Diofcoridisfandarachaperquam longe diffidere.T^anque Cracisifandaracba eftfoffiiis ad arfenichfiueauri- 



pigimnti ^enera referenda , erodens,& exitiale mcdicamentum , ut amplins in quinto libro,Dco duce,dicemtts. Vzriim hac 



fandarach&nomcnclatioingummilunipcriirmetlafuitdmedicis,quiMauritanos fecuti fandarax Mabicum nomen(fic 



enim jLrabes luniperi gummi uocant)infandaracham conuerterunt . Quamobnm illud adnotandum cjfe uidetur, qubd ubi 



^drabesjandaracbammedicamentisinfcrendam effe pracipiunt, gummi Iuniperi immifcendum intclligunt : ubi uerbd 



Crxcis defandaracha fit mentio ,foffilts illa rufa , & auripigmentoftmilis , efl inteUigenda . T^on defunt tamen qui uelint 



MauritanorumSandarachamnonejfegummiIumperi,fedOxycedri.Quorum equidem iudicio aufim facili fubfcribere. 



etenim pauci admodumfunt , qui non putent oxycedrum ejfe luniperum maiorem : adeb ut plerique uulgarium illam ab bac 



nefciantdiftingucre.TraditTlinwslibroxui.cap.xi.pluragummigenera,ubigummiIuniperinumad 



Gummi Iuni- bit . Cuiustamenfrequensufusinmedicamentis contrarium indicat .Quippc hocfyncero, &oleo ex linifcmine prefjo, IO 



peri uius. p d uern ; x Uquidus : cuius eft ufus ad iUuftrandas pitluras ,&ad nitoremferri conciiiandum ; utilis etidmnttm ad dmbufta , 



& pr&cipuus ad dolores , & tumores h&morrhoidum .Siccus uernix , hoc eftgummi Iunipcri ( ut autbor eft Serapio ) de- 



ftiilationesfujfendit , menfinm profluuiaftflit ,finus exiccat immiftus , hauftus uerb pituitam , qu& uentriculo , & intefii- 



nis baferfr : tiueas & c&tera uentris animalia necat . Jieruorum refolutionibus , quas humorts frigidi contraxerint , opi- 



tnlatur . Capitis diftillationes fuffitu difcutit . Idem exceptus fanguinis excreationes fupprimit , & h&morrboidas fluentes 



iUitus.Mdno tum rofaceo , tum myrtino fedis rimas coercet , & luantibus frigore manuum , pedumquc fciffuris illitufuc- 



currit . Infumma calfacit , &ficcat primo receffu.Sandarac& igni admot&fumus dentium dolores mulcet , ubi per infun* 



dibnlum a d affetlum dcntem peruenerit.Eiufdem puluis oui albo fubaBus,& fronti temporibusque UUtus,fanguinem £ nari- 



Sandaracha bus fluentcm fiftit.Eft&- Sandarachaceragimfimellisgau<sapudTlinium,quideealtbroXi.cap.\u.itafcribit.Trater 



alia Plinij. } )XC conuehitur Eritbace,quam alij fandarachaw,alij c&rinthum mcant.Hic erit apum,dum operantur,cibus,quif&pe inue- 2 » 



vitur infauorum inamtatibusfepvfitus,& ipfe amarifaporis igignitur rore uerno.batlems Tlinius.C&terum oleum, quod 



ex luniptri matcric(ut cbymift<s dicunt)per defcenforiim duobus aduerfisfifiilibus , tum pariter uitreis inftrumentis elici- 



tur,calidum ore contcntum der.tium dolores mirifice mulccufi tamenfrigida defiuxione afficiantur . Fitex baccis hoclongi 



pr&ftantws,odore perqudm ivxundo fcliorum & baccarum luniperi decofttmpotum ualentiffimi pcllit menfes . Decoquun- 



tur quoque iuniperin& bacc& exuino alboprius confrat~t&,und cum rofis,cuprcffipilulis,& myrtifolijs,utiliffimead dentiu 



dolores.Siquidem hoc dccofto calido in orc contmto facilc iuuantur affetli,& pr&fertim addito aqius uiu momcnto lixiuiii 



ex uino albo,& iuniperino cinere paralum,unciarum quatucr aut qumque por.derepotum,ualentiffimdp(llit urinam ita ut 



mnnnUosuiderimhydropicoshoctantumauxiliofamtos.Idemfcabimfanatubitoaffertiffeperfundant.Taraturexiu- 



niperino ligno balneum admirabilis facultatis adpodagricos,hoc modo : Sumito ligni iunipcrini, concifi lib. xij. coquito in 



aqua in cortina magna,quoufque tertia tantumparsfuperfit. Deinde decoBu und cum ligno in labrurn proijcito. In hoc ubi 30 



defcendtrit &ger,fedeat umbilicotenus,& membra languidafoueat. Mqui hunc pr&purgatum ejje oportet- Hoc enim bal- 



neo nonnullos podagricos in Boemia uidimus m letlulo iactntes, perpetuoque dolore uexatos,qui adc reualuerunt, ut expe- 



ditioresfat3i,adnegotiaredierint,quoquolibetambulantcs,Iunipert&lauri cuiufiue fcpten& hacc& addita cafi&lignece 



uulgarisfemidracbma,& cinnamomi drachma.fi in Turturis uentremintegra omnia conijciantur , & Turtur deindc affa- 



ttts,& gallinaceo adipeperfujus,mulieripropediemparitur&,uej}erialternisdiebus>detiorandus pr&bcatur ,pr&gnafis fa- 



luniperi uircs ^.^ p uer p era fi et . Iun ip er i meminit GaUib.yi.fimp.med.ftc inquiens.Iuniperus,calida, &ficca utrinque tertij ordinet 



J.tfrut7usfimiliterquiderncaliduseft,fed nonfimiliter ficcus,utrumin hocprimifucrtt ordinis. Jlrbor Gr&cauocc 



Nomina. JfxMtt dicla, Latina Iuniperus appellatur.Mauritana , jlrconas , autMcbenasi Italica , Cinepro : Germanica , VueK- 



holter ,& Krametbaum:Hift>anica,Enebro , CaUica, Gcneure.Boemica talouuec.Eius autcm gummi Gr&ci uocant «>/</ 



JpU8tfc;:Latini , Gummi iuniperi : Mauritani , Sandarax.-Itali, Gcmma diginepro : Qermani , Vmxs : Hiftani Verni%: ^q 



GaUhVernix . 



?:ns g oXie g : B^r. sabina. c a p. lxxxviii. 



b Meum/V^y , 



7 J 1 1ttSi C Abina duorum generum eft.Vna folijs cupreuo fimilis,fpinis horridior , a [grauiter olensjacris, Sc 

 «bVribbuik. i3fcruehs. b arboreftcoai5ta?breuiratis,qu2erefemagisin]atitudinefundit.huius rolijs nonnuili pro 

 SedCatecu^ ^^ utuntur .Alteratamaricifolio fimilrs eft.Vtriufque folia nomas fiftunt , colleftiones lllitu miti- 

 3Sj?Xidft gant : quin & cum melle illita nigritias , fordesque repurgant,& carbunculos rumpunt: cum uino pota 

 aucem arbor fcmg U j n emper urinameliciunt : partus appofita extrahunt,& fuffituidem pra:ftant. Vnguentis calfa- 

 c U in gieucim cientibus immifcentur,& priuatim c gleucino. 50 



compoticione 



apud Djofcon Q^y m 5 v i anta e fl denfain latitudinempotius, qudm in longitudinemfefe dijfundens . B,amos editflexiles, &fiaciu con 



binsmenrio. * ^tumaces,folijs,fquamisve circunquaque ueftitos.Duum eft generum,alterum quidem (rugiferum,altcrum fterile . Sterilis, 



uulgaris e(i notitti: Tolijs exit luc cupreffo fertfmilibusfed acutcpungentique cacumme,grauiter olentibus, acribus,fcr- 

 s abinae confi- tient ihusqufi . Fru&ifera etfi non adeo uulgaris in Italia mfitur,in Gtrmania tamen frequens rtperitur ,fponte prouenies, 

 dcratio. ^. q tamar y ci . cra fji ore ta meu,minime x aculeato,nec adeo,utalterius~grauiter olente, acrique. Differt bxc quoque bacca- 



rumcolore,qu<einalterarubentes,inaltcra c&rule&flpetT,antur,fedodorc,faporequefimiles. Ctterum non defunt impe. 



ritUquipro Sabina quandam herbam dodrantalemfumunt,qti£ quibufdam in montibusplurima nafcitur,folio tamaricis,li- 



cet nec odore,nec faporefabinam refcrat.Hancfiepius exi(iimaui effe Selaginem d Tlinio lib.xxuu.cap. xi. ccmmmora- 

 $e! plinj j_ tam.K(anquc mibifelaginem effe affimauit,fabin<x,fimilem.Qlimfelaginem contra omnempermciem habendam prodidcr e ^ 



Druid<eGaUorum,&contraomnia oculorumuitiajuffitamprodejfe.M tantaextitit tunc temporis fupeifiitionum mago- 



rumque 



