\6z 



And. Matthioli Comm. 



Agrifoliaas. 



Aquifolium. 



Reeentiorum 

 epinio. repro- 

 bata. 



Aquifoliiconfi 



dcracio. 



Aquifoliiui- 



Patiuri uire* 

 ex Galeao. 



Nomiiu. 



fit,cedrifruUibus magnitudinefmilis:cui& nucleus hteft acinorumpunici modo,qui non manditur. Fru&us uerb perfe iu- 

 cundus babetur,atquefi qitis uinum infundat,tum ipfumfuauiorem,tum utnumfuautus reddi aiunt . Ex quo aliquando mihi 

 ferfuafi, eumnonlonge^ abcrrare ,qui dixerit ,hanciUam effe flirpem , quamvlinms jtquifoiiumuocat : & nos agr. i- 

 folivm dicimus.qubdfolijsfit undique aculeatis loto maioribus, fruSeu cedri, rotundo,rubro } nucleum intus habente, 

 iucundo , tgrguliui non ingrato : non tamen , qubdpro certo hoc afferere uelim , qubd h&c propriafit jlphric&planta ;fei 

 qiibdaliquandobisnotisperfuafusputauerim, Taliurum hanc aut jLgrifolium effe , attt omnino arborem fibi fimilem 

 non autem ^■rypbum , ut ille impitdentiffimus fomniauit Guilandinus :fiquidem Zixjpbi bacat rotund& nonfunt , ut cedri- 

 des,fed oblong& oliuarum modo,neque os intus habent puniae malo fimilcfed ut in Oliua longum , durumque . Tlinius ex 

 Theophraftohanc ipfam literis mandauit lib.xi 1 1 .cap.xx v 1 1 .Sed chn de uiribus eius dijfereret lib.-x.xi 1 1 i.eam recenfuit, 

 quam & Diofcorides . 1{tillam ego arborem haclenus reperi,qu& Taliuro jLphrican&fimilitudine refpondeat,pr&terjLgri 

 folium , ut dixi.Verum&t ad noflrum inftitutum redeamus,jLgatoclesTaliurum omnino,ab illis differentem tradit, quippe 

 quoniam ajfurgat in Mexandria(ut ipfe inquit)ad Tinus,Vlmique proceritatem,ramisftequentibus , & acnleatis,folio ui 

 riiirotundo tenui . H&c bifera eft;namtamVere qudmjLutumnofruclumprofertoliu& phaulit uocaU ,magTnitudine. 

 Crudtis manditur vs,ac uirens,ubi uerb exaruitdnfarinam molitur,atque ea ita efiur nullo liquore fubacla . jLliud Taliuri 

 genus in monte Coccygio nafci prodit Tlutarchus ex Ctefiphontis authoritate libro arboribus dicato , cuifiauis , autaliud 

 anirml ualucre fiiat,uelut inuefcatum cohteret, pr&ter cuculum,cui foli parcit ,fi tamen hisfides eft adinbenda.Quare cum 

 de Taliuro , totac diuerfeferantur fententia , & habeantur hiftori& , facile crediderim, Taliurum effe nomenad na tionttm 

 placita uarifs ,ac diuerfis aculeatis fttrpibus impofitum . etfi Iofcphus Salandius medicus apprime doclrn, & infiirpium hi- 

 ftoria non imperitus dum Veneta claffe in Gr&ciam traieciffet , DiofcoridisTaliurumfe uidtjfe mihi pro certo ajfirmauerit, 

 fcminefuiiginofo , ac pingui : atque inibi proprium adhuc nomen retinere . Sttnt tamen t 1 recentioribus , qui putent Taliu- 

 rum Diofcoridis eam effe arborem, quamnosfequenti capite oxyacantham effepluribus comprobabimus . Sedprofeclb non 

 placet eorum opinio , qubdplanta , quam oxyacantham cenfemus , arborfit,non frutex : quodque fruftum profcrat myrti 

 magnititdine,confertum,fragilem,rubrum,o(Jiculos intus habentem , & in racemi modum cob&rentem . Taliurus uerb non 

 fruc7um,fedfemenferatfuliginofum,pingue,& (utTheoph.inquit lib.m.cap.xvu.dehiftoriaplantarum)in filiquis con 

 chfitm , lentum , pingueque linifeminis injiar . Veriim ijfortajfe Theodorum Theophrafti interpretem fequentes , hac in re 

 deciptuntur . Siquidem is libroprimo cap.xvi.fic uertit : Qu&damfolia ciim extremo j tum etiam lateribus finuata con- 

 cidunt , ut ilicis, roboris ,fmilacis (glandifer&fcilicet,&ilicifimilis ) rubi,paliuri,& aliorum. Vbi animaduertendum eft, 

 eum perperam uertiffe ■jAfA^oj/^i^ia.finuata , cum ea diclio Greeca nilaliudLatinifignificet, quamfpinis horridula.Error 

 prsterea ex eo manifefte" deprehenditur,quod omnibusfenfu pateat,ilicem ,fmilacem,rubum folia nonproferre aliqua par- 

 tefinuata , uti eaejfe cemuntur , qu&plantA illi exeunt , quaim nos acutamjpinam arbitramur:fed longa , & per ambitum 

 ubique tenuijfimis ,ac crebris aculeis circumfepta , in ciufdcm capitis progrejfuidem oftendit Theophraftus , cum inqv.it . 

 Simili modo nonnulla ex his caulem primo mitem,pbft horridulum Jpinis gerunt , ut lac7uca,& cuncla folia Jpinofa reddim- 

 tur,atquettiam magisinfruticumgenere,utrubus,paliurus.Qtiibuspaldmfit,plantam,quamnosuulgbuocamusBagaia, 

 alij uerb jimperlo,non ejjc Talturum,fedpotius acutamjpinam ijs tum rationibus 3 tum auctoritatibus, qu&fequenti capitt 

 nobisaiiucentur.CMerumqnoniamTaliurus ag r i foli vm , fiue aq,vifolivm ( utTliniusappeUat)mi- 

 ht in mentem reuocauit,non ab refaclum effe putauifi de eius hifloria & uiribus hic uerba facerem . Efl itaque Jtquifo- 

 lium Tlanta arborefcens , adacuu Spinx magnitudinem ,foiijs perpetnb uirentibus , Lauri mulis,fed in toto ambitu per 

 interuaUa acuteaiis , carnofis,folidisque.Virgas adit uirenti libro ueflitas,lentas&c fiexiles : baccas rotundas , \ufci &mu- 

 las , & nucleo etiamfimili albo craffoque . B^adicum decoclofouentur utiliter articuli , quiprius luxati duritiem contraxe 

 runt . nam emoUit & rtfoluit,tumores difcutit , & offafracJaferruminat. Folia fujfenduntur circafunes,i quibusfalfie: car 

 nesfub teclopendcnt .prohibent enimfuis aculeis,ne mures accedant.Sunt,qui etiam fcopas ad uerrendas domosefoi ofis 

 uirgis parant ,I{amis,qnbd perpetub uirefcat h&c arbor,hyeme ornantur templorumfores,& Ar&,quos deindeinfuas Mes 

 deportant ruftia ,putantes hifceramisfulgura inhibere . Et fafcino aduerfarigentilitatisfuperftitionemfeclantes;dTli- 

 nio edocli: quippe quifcribit . jlquifolium arborem in domo aut in uiUafatam ueneficia arcere . Eiufdemarboris fiore ( ev-- 

 demautkoreexTithagora,)aquamglaciarilegimus.Itembaculumexeafixc7um,inquoduis animalemijfum,etiamficitra 

 ceciderit defetlu mittetis, ipfumperfefe recubitupropiusadUbijampmcipuamnaturam inejfe arbori.Cenfet idem Tlinins 

 lib. 2 j.cap.8.CraUogonon,fiue CraUogona Tbeophrafto eam arborem defignare,quam Latini jlquifoUamappeUant.Sed 

 an isrecie fenferit, ex Tbeopbrafti leclione iudicarepoterunty reiplantaruftudiofi : fiquidem isita habet lib.j.cap.I $.de 

 hiftoriaplantarum.Crateogon.folio mefpiU ,promiffofcilicete[\, uerummaiori,latiori oblongiorcque ,necferrato,quem- 

 aimoimn illa fit . U&c non aimoium magna neque crajfa . Materies ei uerficolor , ualida ,fulua , cortex Uuis , mefpilo 

 fimilis,radix fingularis,aUa in profundum.Magna ex partefruclus rotundus qui maturefcensficcatur,nigrefcitquc , guftu 

 &fucco mcfpilaceus.quapropter ueluti fylueftris mejpilus apparutrit,eftjpeciefimplex, &fine uUo difcrimine. Galenus Ta 

 liuri d Diojcoride defcriptimeminit lib.siu.fimp.med. bisuerbis.Talturifolia,&radix adebnon obfcuram habent ad- 

 ftringendifacultatem , ut & uentremfiuentem cohibeant : adeb digerunt ,ut& pbymata curant , qu& quidem non admo- 

 dum pblegmonodefunt , & calida . Fruttusporrb tantam obtinet inadendi uim , ut & calculos ueficx comminuat : & 

 petloris , pulmonisque excretionibus auxilietur . UttKkfof Gr&cis,Talium Latinis , Taliuro Italispariter appeUatur. 

 vtquifolium autem uocant Italijlgrifoglio.Germam vnald difteln . 



3° 





40 





50 



ACVTA 



