1 6*4 And.Matthioli Comm. 



bus ,fyluis, & conuaUibusfrequentiJfima nafcitur , Crefpino uulgb nominant : medicorum uerb uulgus , ac oJficin<e jtra- 

 besfecuta Berberm appellant , ita effe certb credentes , ut opinione ducuntur . Veruntamen fi recli delineationes notteque 

 perpendantur , quas oxyacanthte reddidit Diofcorides ,crejpini notis prorfus acuta fpina reclamare conflabit . Ch^apotiffi- 

 mhm ratione adducius,quo magis ueritas eluceat , errorisque nebula toUatur , non dubitaui eorum opiniones refellere , qui 

 inter recentioresmedicos de flirpibus commentaria confcribentes , Crijpinum uocatum legitimam oxyacantbam cffeajfeue- 

 rant . TS{eque mefugit , nonparumfufcepiffe negotij , ut eos a concepta iandiu opinione infententiam noflram, quam ueram 

 putamus , uenire compcllam , cum magm admodumfit tum medkorum , tumfeplafiariorum turba,qu& hac m hifloria lon- 

 go ufu aberrat . Verim citm compertum habeam,quod ueritasfit niue candidior,foieqite Jplendidior , & eorum turn uera, 

 tumfida comes , qui uirtutibus , acprobitatepmflant , duxi meas rationes multorum autloritate comprobatas, nullam ho- 

 rum docliffimorumuirorum auribusmolefliamaUaturas,quinolcntesaberrarunt:quinimoijs,utpoteueri defenforibus,fo- I0 

 re iucundijfimas , atque gratiffimas : T^am qui,ut fibiplaceant , malunt errare qudm ueritati , & eequo cedentes , errores 

 A f ina co g no f cere ' eo s j ue eorrigere , nonfunt in philofophorum ,ac rationabilium hominum numero recipiendi . Sed ne apologe- 

 non eft offic. ticis uerbis tempus conteratur,rem infiitutam aggredior.Diofcoriies acutamfpinam arborem effe pyrajlro fimilemfcribit, 

 Beibens, fiue minorem tamen,magisque acukatam,fruclumque gerere myrtifimilitudine,pknum,fragilem,rubentem,& intus nucleum, 

 p cui radices fubfint mukifidte , alteque defcendentes . Ex quo palam efl,ipjum non alias acuttcjpinte notas expreffijfe , quam 



proceritatis , crajfitudinisque , flipitis , ramorum,radknm,acfmtluum,omijfafoliorum ,florum,& corticis hifloria . Qua 

 omnia ipfe accurate perpendens,in primis Crefpinum omnibus notispyraflro reclamantem comperio, cui tamen prorfus ad- 

 flipulari acutamjpinam Diofcoridcs efi auclor . Siquidcmfylueftrispyrus,qucmadmodum & oxyacantba,fimplex i folo 

 profdit , atque unico duntaxat caudice attollitur,ac inde tam in longum latumque crefcit , ut ad communem arborumpro 

 ceritatemaJfurgat.CreJpinus uerb ,cuiusfaniinnumemmihipmoculis quotidiefefeo}feruntplant<e,nuUumabradicibus 20 

 mittit caudicem,Jedpluribus,ac diuerfis aculeatisflolonibus frutkat,qui uirgarum modo in altumfe attoUunt, nec unijuam 

 arborcJ'cunt,nift rarb,& longo temporis tratlu : quippe qui omnium maiores habentur , poilicarem craffitudinem rarijfi- 

 mi excedunt , nifi <etate longa tncrementumfufceperint.quin & rara inueniuntur eius uirgulta , qu<e hominis longitudinem 

 aquent . y£d hacpyraffer cortice conftat ajpero ,fquamofo , intequali,craJfo,colore in nigro rufefcente . Crejpinus uerb cor 

 ticc ucftitur albo,lteui,& admodum tenui: quo fit ut non adeb kuiterferro , uel lapide tangipoffit , quin ftatim cortexfran 

 gatur , & crocea lignimateries detegatur . Trteterea pyrafler prunorum modo aculeata conjpkitur,acukis ftngulis ex eo 

 dem loco crumpenttbns , licet rami frequentijfimishorreant Jpinis,ijsque nigris > ualidis , candidi rhamni modo-mucronatis. 

 jit crefpinus temisper interuaUa armatur aculeis ,fimul ex uno,eodemque puntlo prodeuntibus , adeb ut trifurcato ordi- 

 neprodeant , duobus fcilicet utrinquefepandentibus , tertio uerb medium occupante , albis,planis,non quidem rotunSs,fra 

 gilibus,& admodumpungentibus . iUudinfuper difcriminis addam, acutam Jpinam fruSium ajferre myrti magnitudine. JQ 

 Crejpinum tterb racematim in ttit£ modum,cuius oblongi acini tritico paulb maiores , uiuidi,ac rubentes, eleganterque race- 

 mis adnexi , puniceos acinos quadantenus repnefentant : quanquam minores , oblongiores,acidiores , & colore etiam multb 

 uiuaciores babeantur . Crejpinideindefolia minimi pyrafirum referunt,fed potius punicam malum , quanuis latiora,nec 

 adeb in mucronem deftnentia , pcr ambitum Jpinis tenuiffimis , frequentijfimisque horrida . B^adices etiam , qua profeUa 

 4queflau<efunt,acfi croco ejjent infecla , ctfipliires fint,atque exites ; nihilomims alte non defcendmt , ueluti acut& fpime^ 

 fedinlatus fummo cefpite uagantur .Flosdeniquepyrafiroadmodum refragatur: nanque melinus ex racemo uutefimili 

 erumpit , fuifruticis intcmo colore^, quo dum expltcatur , atque dehifcit,perqmmfuauemjpirat odorem . Quibus euiden- 

 tiffimicolligipoteft ,& oxyacanthamGrcecis , & berberim^rabibus non ejfe crefpinum , cuius communis efl ufus apud 

 medicos,&feplafiarios . Sedpr&ter h&c iUudetiam certb credendum eft,qubdfi Diofcorides per acutamjpinam crefpinum 

 inteUexiJfet , nunquamftlentio dtjfimulajfct folia mirabili opere perambitum aculeata : nequefruclum,quem ramispendu- 40 

 lum gerit , actnis interfe racematim cohterentibus , myrti baccis afiimilaffet : necfcriptum reliquijjet,radices in profundum 

 agi.-nec denique flauum earum colorem unquam reticuijfet , quo infigniter natura infetltefunt . TSlon pratermifijfet etiam 

 fpinarum hiftoriam , utpote qua tem&fuis uirgis innajcantur , a pede ad uerticem : non corticis candorem , non tenuitatem: 

 non item,qubd Jkpius Jine caudice,uarus uelutiftolonibusfruticet : non denique ipfam pyraflro prorfus fimilem reddidijfet, 

 Legiuma o- ^ q Ua p ro fi ec jQ rw n minus diffidet, qndm quercusab olea . Cxterumfi modo dicendum eft,Oxyacantbam nafci in ltalia,eam 

 ' equidem acukatam arborem effe crediderim,fiipite , cortice,ramis ,fioribus,proceritate,ac ligni materie plani pyraflrum 

 referentem , quamin Hetruria ruranoflra Sencnfia Bagaia uulgb nominant.^inanienfes,& c&ttri Tridentinarum uallium 

 incol£quidamUmperlo,quidamuerbTand'orfouernaculisnominibusuocant, & Goritienfes bara^jp bianco uulgari 

 fermortc appcllani , quippequx omntbus notis,ac lineis acutam (pinam referat . Trimum enim htec manifcflo indicio ejfepof 

 Junt,arborisfcilicetftipes,ramiinqualibetparteacutiJfmis,firMsqueaculeisarmati,Ugnimateries,fubfcaberfquamo- 50 

 Jusque cortexiueluti pyrafiro . Tum ita ejfe comprobant radices inprofttndum defcendentes , ejrfrutlus , quem fert myrti 

 crajfitudine , uiju mcu.ndus , riibefcens,plenus,fratlufacilis,orifubauflerus, in quo modb unus,modb plures concludun- 

 tur nuclei . Flos etiam , quemalbum edit,pyrafiro admodum adfiipulatur : quippe qubdfit illi haud quaquam abftmtlis. 

 Torrbfolia duntaxat d pyraflro difiidere uidentur : nam difjecla junt apij modo , paululumque longiora . Verum mihi qiti- 

 dem iUud non uidetur ob multas rationes aliqua ex parte noflrte repugnarefententite : conuenientias enimpluribus exparti- 

 buspeticertum eft,non autem expaucioribus . Quali ergo acutajpina uireat fronde, hic non explicauit Diofcorides;fed tan- 

 tum dixit , eam cjfe arborem pyrafirofimilemquemadmodumjlrbuiumCotonetx, malo <& ilicem & fagnm Qmrcui idetn 

 comparauit Diojcorides.qubd magis adfiipitis , ramorum,cortkis,florum delineationcm,& ligni materiem rejpiceret,qudm 

 adfolia,qute nihilominus lacmiata confiant apij modo ; tametfi hoc in loco id adnotarepr&ttrmiftrit Diofcorides . Hoc au- 

 tcmprobatur manifeflo ipfius Diofcoridis,ac etiam Theophrafti teflimonio.ljam Diofcorides,cum de mcfpilo ageret, duo me £q 

 fpilorum genera conftimit,<& relicla in capitis calce uulgata > qute frequens , t& communis wfiturinltalia,iUamin 



primis 





