184 And.Matthioli Comm. 



triculi,iocinoris,licmsquemorbispHuita genitis mirifici fnccurrit. t^ec minus etiam podagra laborantibusopemferty 

 modo diuturna admodum nonfucrit agritudo . Torrb in boc iUud etiam obferuandum cft, qubd cgo Gnaiaci uinum ijs.tan- 

 Ch'n« radicis titmpotandumexhibieo , quibus pituitaredundet : ucl faltem nonexuperctbilis. Siquidem biliofis fccundum ac tcrtium 

 eonfidcratio. ligni ex aqua decotlum , uini locofemper cum cibis prabendum cenfui, ut communiter ab alijsfierifolet . 7{on defmitprs- 

 terca hoc tempore , qui radicem illam , quam alij cinam, alij Chinam nocant , Guaiaco pmfcrant , etfi Vefalius ad' 

 mirabdis humani corporisfabricx profejfor oppofitum fenferit . Huius radicis iandudum apud Hijpanos inualuit ufus con- 

 trapodagras,maximeque apud inuiUiffimum Imperatorem Carolum v. cui meritb pr&daram laudemacccptam refcrrepo- 

 ttfi . jiduebitur hxc ( ut audio ) tam a Lufitanis , qudm ab Hijpanis ex regionibus xquinocliaU proximis , legiturque in 

 litonbus maris £ terra ettulfa . nam in paludibus cxorta , ac inde maris fiuflibtis rapta , in litus reucitur . I{adix efi fun- 

 gofa,perindeacarundinacea,leuis,colore rufefcente, Ejpodia radicis admodumamula . Trafertur recens , firma , & I0 

 qu<£ neque tevedinem , neque cariem fenferit , & qux, magis mbefcat . Damnat eam acriter Vefalius , ut dixi . Sed qui- 

 bus ualidis rationibus idfaciat , compcrtumfatis non habeo , pr&fertim cum illud certbfciam Cccfarem inuitlijfimum nun- 

 quam ea t oties ufumfuiffe , uifi ex ea plurimum adiument i percepiffet . C&terum non minus China , & Guaiaco prxftat 

 Znnx parrillx ea ra ^ x , ^ um uifpani zarzam pamlum uocant , quinimo hoc ego affercre poffum , nonnullos d me effecu- 

 coniidewuo. ratosmo . l .y oGa iii coa fj- ectoSy q U i GHa iacidecotlopluriesepoto,anteacurarinon potuerunt. jlffertur h&c ab Hijpanis 

 ex occidentalilndia ,fedplantam cum folijs hatlenus uidere non licuit . Sunt tamen reiplantarix ftudiofi , qui uelint ^ar- 

 %am TarriUam Smilacis ajpers effe radicem , in quorum opinionem ego facili concedo . TJam inter cteteros , qm ita effe, 

 dffirmant , primus foctaffe in Italiafuit Lucas Chinus medicus clarijjimus , & rei plantaria peritifiimus , qui fe uidijfe pa- 

 lam affirmabat apud Iliuftriffimum Florentti Ducem tarz*. parrilk integramplantam ex Hijpania allatam , qus, omnibus 

 fuispartibus , ac notis , nihilab afpera Smilace dijferebat ; tmb nil aliud hancplantam effe cenfebat , qudm genuinam Smi- 20 

 lacem afpcram . Id quodpaulbpoft cxperimento deprehendit . Siquidem , erutis afperx Smilacisradicibus , earum deco- 

 Boplurescurauitmorbo Gallico ajfettos. Hoc idemquoque ab alijsmedicis effefatlum intelligo, & ^pmx, pr&firtim 

 fub Taulo tertio Tontifice Maximo,d Giberto Horfcbio Fiandro medico non uulgari, & reiplantarU fiudiofiffimo ,ut lib. 

 tcrtio noflrarum Epiftolarum, hiftoriamhanc pofieritatis memorti commendauitloannesHeffusmcdicusT^orimbergenfis. 

 Caterum non defunt alij,qui hanc opinionem impugntnt , quod uidcant %ar^ Tarrilk,& afperafmilacis radicesfacicnon 

 parum dijfem,cum h& nodofie, ilU uerb rugofie habeantur. Ego autemqmd de re hac ueri affirmarepoffim,fan£ non habeo, 

 quodnufquam integram uiderim Zar%£Tarrih\eplsntam.Vertmtamen cogor interim fequi Lncx. chini opinioncm , quod 

 is ( ut cgofincer£ attefiari poffum ) pr&ter id , quod in cenfendis plantis, dum uixit nemini fecundus habcbatur ,Jed quod 

 candidus admodum , fidelis>& ucraxperpetuofuerit . 7v(ec admodum obflat radicum dijferentia , quandoquidcmQit Thso- 

 phrafius efi autor ) loci d locis differunt , &fiepe climatum , aelufolique uarietate differunt cumforma, tumfapore &odo ^q 

 replantarum radices . His jiccedit nomenclaturafignificatio .- nanque Zar^a parrilla apud Hifpanos nil aliud defignat, 

 Zarz» parnlla: ^ ^y^ wt i cu i f HS .T> arra enim Hifpanis uitis dicitur , Tarrilla uiticula , & ^ar^a B^bus.Hetrufci quoque\Ajperam 

 pudHifpanos. fmilacem,quodaculeosI\ubi&muloshabeat ,Ceruinumrubumappellant .Ea arbores etiam proceras adfummum ufque, 

 fcandit . quofit, utHedera aculeata pluribus dicatur. Quamobrem autafperamfmilacem Zarqam TarriUam cfjedixerim, 

 autplantam illi uiribus , &facie congenerem . Vis illi excalfaciens,& attemans, & qutx. ualenter fudorem prouocat .Te- 

 Zvrvt parrillas cu i\ ar iter autem pr<efiat nonfolum ad Gallicum morbum curandum ,fedad quofcmque articulorum dolores : quinctiavi ad 

 mses ' quafcunque cutis infecliones , ulcera contumacia , & Licbenas.jLuxiliatur praterea us,qui cedemate laborant , uideturque 



proprias haherefacultates adfrigidos capitis , & terebri affcclus . Decoquuntur huiufce radicis uncim quatuor , in Ubris 

 quindccim aqiu , in aqua prius macerat&fumnt die & nocle una, ad medias,ac etiam diuthss, ubi decoclum ualentius defi 

 deretur . Vbi autem deferbuerint , linteolo mundo colantur, & afferuatur decoBum^ad potandum . Dantnr huiujce dcco- ^t 

 Ui quotidte tegristammane,quamueJperi,horisquatuor antecibumunei<eocJo,prius calefacli,& deindc fiidant in leclo 

 fira^ulis contetli horis duabus , in trigefimum , & quandoque ( ubi morbus contumax fit)in quadragefimum diem ufque. 

 Eft ))<ec radix magis tenuium partium ,.qudm China,& Guaiacum , ob idque copiofioremprouocatfudorem ,.& longe me- 

 lias morbos , qiufunt in ambitu corpons , curat.Eft tamen operapretium dtximo quoque die bibentes purgare, aut catapo • 

 ■ tijs , aut potionibus ad morbumfacientibus . Viclus ratio eademinftituitur , qu& Guaiaci decotlumfumentibus inftituifo- 

 wLnempe txpane bifcocio, & mispaffis , quanquam quandoque imbecillioribus gallinaceipulli,& auicuU concedantur. 

 Daturqut potandum cnm cibis idm duoclum , pro ajftclorum uoluntatc. Quibus quoque , ubi ferena , quietaque futrit 

 dies , conceditur, ut pauliffer egrediutitur . C&teritm oportet , ut qui hoc medtcamento uti uolunt , ij prius p-nepurgati 

 ad har.c curationem accedant . Sed de Iar%aparriU.a haUenus. Sed iam ad Ebenum redcamus , atque dc nominibus aga 

 tnns . Eius nomen Gr&cum efi iStyas , ueluti & Latinum ebtnus : ^irabicum , ^ibanus , feu ^ibenus : Itilicum^ Ebeno. ^ t 

 Quod m rb Latini Lignum Guaiacum,Lignumfantlum ,aut Lignum Indum uccant , Italis,Legno fanto,Guataco,& Cuaia- 

 omn3 " cane appeUatur : Germanis,Frant%ofem holt%:Hif[>anis,Legnofauto>&Legno deUasantilhas:GaUis , Linfaint . 



rai*. ROSA. CAP. CXII. 



a Otib.no le- _ q^ rc f r jc, erat: , a [ & aftringit , ] fed ficca magis aftringit . b Succus recentibus folijs exprimitur, 

 b^Addit Cac jtv defectis forfice unguibus (iicappellantur candidx foJiorum partes)reliquum in pila premi , & 

 ip? 4» v«. «■ & ter i debct in umbra , donec cogatur,& ita ad oculorum circumlitiones recondi . Siccantur etiamnum 

 refrigerac ^j.^ ro f arum , conr j nu 6 uerfata, ne muceant,neue fitus in ijs infideat . Aridis rofis, & in uino decoctis 



expreffus liquor , facit ad dolores capitis,aurium , ocuIorum,gingiuarum,fedis rec"H inteftini,ac uulux fa 

 pcnna illitus , aut infufus . Eadem fine expreffione tufa , prxcoidiorum (infiammationibus , humidis 



ftomachi 



