248 And.Matthioli Comm. 



facultatibits :feil non iteniin uentriculo,ut illa, tam cito corrumpi.quanquam recentiores medici ea longi magis,qudmper- 

 fica , corruptioni obnoxia experientia contendunt . H&carbor rarb proctra admodum uifitur.Foliafert nigr& Topuli &mtt 

 la,infummitateacuminata.Etperambitumferrata,quaterna,quinauefimutemergentia.Florcsprofertalbos Cerafifigu- 

 ra,i quibus fruttus prodeuntperficornmformu,fed aureo colore,cum purpura mifio.Tlura eorum habentur genera,cumft 

 pore, tum magnitudine differentia . Quod non modo cceli,folique clementia euenire crediderim,fed etiam cukorum mango- 

 nio.lslanquemultiplicata infitionemaximi proficiunt,& augefcunt.Os omnia intrafeconcludunt, utraque parte turgent, 

 inquo nucleus concluditur eademfigura, qui in quibufdam amarus reperitur,ut in Terfico,in alijs uerb dulcis , ut in amyg- 

 dala. Oteum i nucleis expreffum,mirifici uatet inuntlum ad inflammatas b&morrhoidas . Valet quoque ad ulczrumtu- 

 mores,ac lingu& impedimenta,& paritcr ad aurium dolores . Infuper Medica mala , ut ex nomine cognofci potefi,ex Me- 

 diaprimum aduebla funt.h&c Latinis Citrta,uelCitromala uocantur . Eorumarboraurantiorum,ac timoniorum plantas I O- 

 magnitudine &quat.Fotia,qu& perpetub ei uircfcunt,aurantvjsparum,;>.tl nihil refragantur,foraminibus uifumferi effugien 

 tibus ubiquepunSiim traietla . Quamobrem nefciuerim egoyp-a rauonc Thcophrafius ( ' ut Tbeodorus interpretatur ) ei 

 folia affignau erit portulac&,qu& illi nuUis notis confentiunt . Qi^o fit ,ut admirari non liceat , fi recentiorum pteriqne 

 exiftimaucrint Tbeopbrafti codicemhoc in loco fcatere mendis ,0- qubdubi legitur aj^fiyync idefi, portutac& , legipo- 

 tius debcat d?ti.yy\\i,id efl,araneorurn tel& . Quandoquidcm ijsfortaffe uidebatur,qubd, cum mali Medic&foliafint ubique 



The dori U- minHt,s admodum puntlis perforata,ita ut limeoli ffiflioris modofhu tranfparcntia,facili telis araneis comparari poffent . 



pfus. In quommfententia ego quoque perfliti , quoufqueTtinius indemc reuocauit . Quippecum accuratius Tlinium perkgif- 



fem , cumperiTheodorum , alioquin uirum & Gr&cum natione:& Latime iingu&peritiffimum, mati Theophraftum hocin 

 locofuijjeinterpretatim,&uocabulifignificatumminusretliaccepiffe. fiquidem,ut apertiffimi declarat Tliniuslibro 

 xii i.cap.XK 1 ujLdrachne arbor eft arbuto admodumfimiiis . inqmt enim , jldracbnem omnesferi Gr&ci portulaae no 20 

 mtne interpretantur , cum tllafit herba,& andrachne uocetnr,unius literet dmerfitate . C&terum adrachne eflfylueflris ar 

 bor^neque m planis nafcens,fimilis unedoni,folio tantiim minore,& nunquam decidente . Hinc ergo facili colligi potefl,. 

 buicplant&,qii&arbuti,frQndibusperpctu6uirefcitlaurinisfimilibus,Medic&malifotiacomparaJfe Tbeopbrafium . Citrez, 

 arbor(ut diximus)yLuranttj fotio perpetuo uirefcit.^amos babetflexiies,uindi iibro uefiitos , atque fpinofos. Flores edit 

 fubpurpureos,caiatbi effigie capdlamentis quibufdam i medio emergentibus , omnibus horis pomifera efl.jLiiananque ma- 

 lura cadunt alia maturefcunt , aiia uero fubnafcuntur . In pomis nonparua fptclatur diuerfitas , cum magnitudinis, tum 

 faporis . Quandoquidem non nulla in tantam excrefcunt moltm,ut meiopepones magnitudine tequent , cuiufmodi funt ,qu&, 

 ex Liguria ,& Hadriatici,Mgeique pelagi infulis afferuntur . jltia hispauib minora,alia uerb limonum magnitudine,aut 

 pautb maiora , cuiufmodifunt,qu& d Lacu Benaco comportantur.H&c principem in cibis obtinent locum.T^am etfi c&teris 

 pumiliorafint, maionm tamen reliquis ab ore ineunt gratiam . jLtqui qu& grandiorafunt,etfifpetiofa magnitudine excel- 30, 

 lant,cum tamen infipido guftu non multum piaceant,in cibisrecentia non&queac iUapr&flant.Vtrumqubdpulpa copiofto- 

 re co»fieni,officinis expetuntur,faccharo uei melle afferuanda.Coior omnibus aureus,facies oblonga , ut iimonum ,fed den- 

 fiore corticis pulpa . Cortex illis rugofus,odore pr&fians perquam grato . jlcidamconcludunt meduUam,fucco plenam >'m 

 quafemen latitat hordeifigura,grandius tamen , & duro obduclum cortice,amaro fapore . Maturefcunt integro anno,de^ 

 cerpunturque cum aareo coiorefuiuefcunUnanque matura cadunt : alia maturefcunt , aita uerjb fubnafcuntur . H&, Tiinif 

 auonon erant in ltalia,ut ipfe tefiatur lib.xi l.cap. 11 i.ubiinquit ,ficpius tentaffe gentes, plantas i Media transferre 

 adfe, qu& tamen ibi diu uiuere nequiuerunt, licetmagna cultorum fotertiafuerint enutrita . T^unc uerb contrd transla- 

 tiii&facl&funt,atquccum Italofole tantam inicre gratiam , ut non modb in maritimis,fed in mtditerraneis quidem tumbor 

 tis,tum uiridarus , tum etiam nobiiium lacuum ripisfrequentiffim&felicitergerminent. Tbfiqudm cuitu,& diligentia Tal- 

 ladij ( is enimproditurprimus artem adinueniffe )faclum efi,ut ex Media in Itaiiam transiat£profiiierint,ac propagaue- Aq. 

 rint . Theophrafti atate Citria mala nondum inciborum ufum uenerant , eorum teftimonio , qu& ipfe iib.llll .de pianta- 

 rum hiftoria memori&prodidit ,fed tantum odorisgratia uefiibus infertbantur . Quin & eorum ufus erat antidoti loco con 



Citriorummi- trauenena,adqu&demoliendafemenpr&cipuetfficaci(fimumhabent. T^efert jltbeneus , qubd cum princeps quidam. 



ra faculus. jLcgyptius maleficos quofdam damnaffet nebulones , qub fuorurn facinorum iuerent pcenas, afpidibus fecundum jlegyptias, 

 leges in pr&dam exponendos , ij Citrium in itinercdum ad befiiarum pabuium ducerentur,comederunt , quod caupona aua. 

 dam uicem eorum dolens , atque miftriam, itlis dederat . Mox cum in theatrum defcendijfent , & ab immanibus, ferocijfi- 

 misq;feris demorfi effent,mhiifani molefii&fenferunt . Qua de repr&feclus nonparuam capitadmirationem,&dmtii-, 

 tibus diiigenter inquirens , an antidotum atiquod pr&fumpfiffent , certiorfaclus efi , citrium tantum ex integra fimplicita 

 te donatum,eos comediffe . Tofiridie uerb iuffit uni pr&beri,alteri denegari , & denuo in thcatrum trudi ad fuppluium . 

 Quofac~to,quicomederat,demorfusnibiiincommodipaf]usejt,alteruerbaferaiclus undique liuidus fatlus , confefiim *o 

 interijt . ISlarrat pr&terea Tbeopompus Cbius duodequadragejimo fuarum hiftoriarum uotumine , Clearchum Heracleo- 

 tam Tonti tyrannum muttos ueneno necaffe :fed iUe , inquit,plures adhuc interfetifjet , fi populum pr&fianuffima atrtj uts 

 latuiffet . Seruantur citria mata diutius incorrupta ,fi hordei , tiet miiif aceruis obruantur . Sed habita rnedictn& ratwne, 



Citriorum m- - am ^ eorum uiribus plenius differendum eft . Citria itaque uenenis aduerfantur , eorumque maxime femen . Citrtj deco- 

 Bum coUutione , oris halitum commendat ,fuauitatem'que accerfit . Ipfa auiem integra uefiiartjs condita,uefles non modo 

 gratiffimo odore perfundunt ;fed eas etiam d tineis , & blattts uirtdicant . Si cruda tamen mandmtur , nonfacite cotlioni 

 obediunt : quin & craffumgenerantfuccum:ob hoc uefci ijs meUe, autfaccharo conditisfatius efl,qubd uenmcutum commo 

 di calefaciant,ac roborent: quanuis h&c noflra &tasgut& nimium indulgtns in cibiscitria crudapr&ferat cum affatis carni- 

 bus efitaia . Citria aduerfus atram bilem , & morbos maftos , quos iUa excitat,opitulantur . Semen priuatim fcorpionum 

 ittibus &potum , & appofitum mirifici medctur .jtcidus eorumfuccusflauam reprimit bilem,arcetque peftis contagia. $ 

 Troinde recentiores medici adfebrcspeftilentesferapijs ex co confe-tlis feliciter utumur . Ctlrij. mali meminit Galenus 



lib.V.llm 



