19 



2.^4 And. Matthioli Comrn. 



per ambitumferrato . Jlbum editflorem ,racematimprodeuntem,e quofru&its exeunt in racemimodnm,&ex rmotan- 

 tum exortu pediculos ducentes , in altera quidem orbiculati , &fucco odoratiore , ac mitiore,in altera uerbrouati pyri fa- 

 ciem referentes , &guflui ajperiores, infuauioresque,& minus olentes , colorefubpallido,& in latere rufcfiente. Decerpun- 

 turimmatura J.utumno,&in manipulos,coUigatafuJpeduntur,uel reponunturfubftratisftraminibus,ut ita mrtcfcant,nam 

 aliterprcc nimia anfteritate nec mandi,nec deglutiripoJfunt.Ligni materiesfolidiffima,ac compacla . Ideoque ad menfas 

 parandaslignarijsfabrisperquam Ubenter expetitur , quemadmodum & uirgcz d bubulcis ad flimulos parandos . Cortice 

 ueftitur fcabriufculo , colore exflauo albicante . Rgdix illi rara,craffa,folida , atque defcendens . SyUtcftrium(ut diximus) 

 fimiliter genera duo. Vnu quodpropriefylueflre appellatur,alterum quod tormi nale uocat Tlinius.Sylueflreferefacie d 

 fatiuo non differt ,prat6rquamfruku , qui umbeUatimfambuci modo prodit , crocantibus in rufum baccis oxyacanthinis , 

 magnitudinefereceqmUbus,JaporetamenddomeflicisnonparumdiJfmili , quctper hyememd ruflicisad aucupia affcr- 

 uantur . Ece eum turdis gratiffimcz funt Tormmalts folio efl uitigineo , Tlatani modo,Uui, haud inflrmo : baccis oblongis \ 

 ajperiufculis , teretibus,racematim coeuntibus,& Ipngo pediculo qppenfis ,coloreferrtigineo,fapore acido,& auflero.Ar- 



Sorbi Tormi- y or ipfiffetlatctfatis habetur proceritatis,cortice obdutla lmi,& matemhaudfragili . Hanc AnguiUaritts manifefloja- 



ruhs confid, n g m - crauogum cffe cenfet . Siquidem Theophraflo lib.j.cap. 1 5 .de hifloria pkntarum CraUogus folio Mefpdipro- 



lixo.f.cftjimm maiori, latiori,oblongioriqite,necferrato quemadmodumiUafit. Mqui quantum diflet Torminalis forbi 



folwmdMeJpilifolijs,manifeftoteftaturTlimusUb.i ^.cap.zi.Quippe qui Torminali Sorbo Tlatani , non Mefpili folitt 



effefcribit . Adde qubd huic Sorbo ligni materies,nec nsrficolor fit,nec ualida,necflaua,qualis Cratxogo effe debef-fi Theo 



Sorborum 11U jpbrafto credimits.Ouinetiam necfrutlus conuenit,qui in hac Sorbo oblongus femper uifitur,in CraUogo uerb magna ex par 



res ex Gal. te turbinatus . Sorba, tefiimonio Galeni tum lib .S.ftmplicium medicamentorum , tum lib.2.de altmentornm facuhatibus, 



eandem adftringendi naturam prceftant , quam mejpila,fed imbealliore effettu . Vtraque tamen in medico ufu magis , qttdm 2 



Nomina. in d y is ex p etmtur , probanturque . Sorbifrutlus Gmci ?*,Latini Sorba,ltali t Sorbe:Germani,Speierling, Sporoepjfcl» 



Sperbieren:HiJpani,Sorbas:GaUi,Cormiera nominant : BoemiK%erbiny. 



kokkv^u. prvnvs. cap. cxxxvii. 



PRunus arbor eft nota.Cuius pomum eftur,fed ftomachum male habet,aluum mollit . Syriaca pru- 

 na,& pracipue qua? Damafci gignuntur , exiccata ftomacho utilia funt : aluum adftringunt . Folia 

 kMh Cat3 pruni in uino deco&acollutione, & gargarizatu ,uuam,gingiuas , &tonfillas fluxione laborantes re- 

 cu. vJfinva* primunt . Praftant idem fylueftrium Prunorum baccse , poft maturitatem exiccat£:cum fapa uero de- 

 "*»'• '• «JSJ co<5te ftomacho utiliores reddunturaluumque magis adftringunt.Gummi prunorum agglutinat : a po- 

 meacus o ru ^^ .^ ^^ ca i cu i os CO mminuit:ex aceto quoque illitum , lichenas infantium fanat . 



3* 



Prunorumcon 

 fideratio. 



PBynorum dijferentisinexplicabilcsfercfunt . TS(am alia reperiuntur herbaceo coloreperfufa,alia rubeo , alia ebumeo, 

 alia luteo , alia purpureo : qu&dam deinde magna , quadam uerb parua:qucedam mediocna : dulcia nomuUa,alia acida, 

 alia uinofa,alia dura,alia mo\\ia:alia denique rotunda,alia oblonga , alia ouata confliciuntur . CMeriim. licet Diofcorides 

 pruna Damafcena ficca aluum fiflere prodiderit : Galenus tamenaliterftnfiffe uidetur feptimo fimplicium cenfu,ubific in* 

 quit. TrunifruBus uentremfubducit;recensquidemplus , aridus uerb mtnus . Sedhaudfcio,cur Diofcorides pruna Dama- 

 fcenaficcata uentremfiftcre dicat ,ckm& ipfa perjpicub foluant , minus tamen ijs,qu£ importantur ex iberia.batlenus Ga 

 Galewi tutela lenus.Atqui in hoc Brafauolus Ferrarienfis medicus noflrnt, atatis clariffimus , aperte refragatur Galeno in fmplicium me- 

 conaa BtaU- dwxmentorum omniumperitijfimo <zqui atque docJiffimo, fuo de ftmplicium examine,ubi Galemm fcribit hacinre,non 40 

 uolam. Diofcoridemfuiffe deceptum. Quippe qubd Galenus non animaduertei it,Diofcoridem deficcis prunis Damafcenis loqui-.qua 



prtttcrqidm qubdficcafunt,guflu etiam acidafentiuntur , & adftringentia . Qua quidem in re Brafauolus potius ( pacefua 

 dixerim)plane haUucinatus , & a reclo utritatis tramite lapfus deprehenditur . Quandoquidem non meminerit , qubd non 

 folumfruna Damafienajicca;fed etiam alia qudmplurimafimplicia medicamenta deieftoriamftmui & adflringentem uim 

 obtinent , ut manifefto teftimoniofunt tamarindi,& myrobalana omnegenus : item rhabarbarum , & alia pleraque , qux 

 prxter id quodprimum alunm deuciant , poftea illam adftriclam relinquunt . Quamfane prunorum facultatem etft Bra' 

 fauolus nonperpenderit,Galenus tamen optime nouit , & expertus eft . Idcirco cum loco citato pruna Damafcena ftcca *l 

 uum ciere tradiderit,eadem etiam adflricloria ui pollerclib. ll.de alimentorumfacultatibus his uerbis atteflatur , Trunis 

 aque acficubus conceflum eft , ut uel exiccata utiliapermaneant . Damafcenis d Damafco Syris monte , in quo nafcmtur , 

 appcllatis,prima laus bonitatis magna hominum opinione defertur . Troxima ijs,qu£ in iberia , & Hifpania proueniunt. 5 c 

 Verum bxc quidem nihil adflritlionis pmfefcrunt : nonnuUa uerb Damafcenorum uelplurimum.Trobatiffima in hisfunt, 

 qus. cum mediocri adftriftione , magnajaxaquefunt . jltparua , dura , acerbaque & in cibo praua funt,& uentrifubdu- 

 cendo minus idonea.hcec Galenus.Excuiusuerbisfatis conftarc arbitror, nullafert rationcnec nifi inualidis admodum argu 

 mentis Brafauolum adduclum fuiffe , ut hac tn re Galenum ipfum accufiret,quaft Galenus omnmo ignorauerit, quamfapo- 

 res,quam odores , quam c&tercz demque nonfrucluum modb;fed & omnium fere fimplicium medkamcntorum quMitates 

 naturam,&facultatemfortitceeJfent.DequibusomnibusadebdocJ^,&copiosi dijputauit, ut parem unquam repereric 

 neminem , ut omnibus perjpicuum eft exfuisprimis qitinque Ubris,quos de ftmplicium medicamentorumfacultatibus accu- 

 Yatiffimtconfcripfit.Huicfententicecequt&rationibusacceditquoque communis medicorum experientia : nempe qubd 

 compertumfit,pruna Damafcena laudatiffima , ijsfimilia , qu<e Galeno prxferuntur , efu uentrem foluere non inefficaciter 

 adftricla aluo poftmodum relitla, tamarindorum , & myrobalanorum modo . Sic igitur Galenum d Brafauoli reprehenfio g c 

 tieferuaffe uolumus . Sedfi Diofcoridem quoque tueri uelimus , nil aliud dkendumputauerim , qitdm qubdprma Damafce- 



naftccat* 



