304 AncLMatthioli Comm. 



non obdareputant,qubd memoret Dicfcoridesjndici nardigenus effe,quod Gxngitis uocatur , dfluuio Gange , apnd qutm 



enafcitur,montem pr&terfluente . 7<t[eque enim tiolimt eam nardum influuio illo,aut in paludibus prouenire,fed m monte, 



aut infima eius partcquamfiumen ipfura aUuit.Vrsterea cumfcribat Diofcoridcs concbidas odoratas in Indtx patudibus 



inueniri,illis plani abfurdum uidetur ,qubd pne neteris eas laudausrit,qu<ed rubro mari dcferuntur-.qtibd iiern Babylonici 



generis meminerit . ^iddunt infuper,qmd cum ungues ij,quorum in officinis pbarmacopce orum commtinis cfl ufiis , fi urun- 



tur,nonfuauem fpirent odorem,fedpot'ms cafloreum o!cant,qui nimirum odor ab omnibus & iniucundus,& ingratus habe- 



tur,fierinonpoteft,(jubdodorisgratinfujfiantur,pr<efcrtim qubdijdemfuffitu( ut Diofcorides tradit ) excitant fcemmts 



uubueflrangulatu opprej]as,comitiaksquc . Sciunt autem, qubdqui huiufmodi morbis tentantur , ab odoratis Uduntur,& 



dfcetidis iuuantur . Vcrum quia nitimur quantum poffumus pro noflra uiriliparte Diofcondem defcndere,& ab errorisju- 



fbicione uindkare , quid mihi illa cogitanti occurrerit , nnnc edijferam . In primis igitur non ita mihi mirum uktetur ,qubd I O 



d Diofcoride firiptumfit,ungues odoratos in nardiferis Indicepaludibus inueniri.l<[amfi,eodemauclore^ahqui arbitrati 



funt , malabathrum ejfe Indicinardifolium ,fa!ft quadam odoris cognatione,facikfieri potuit , ut ijdem rei herbaricc im- 



peritipaludes , qine malabathrumgignunt , nardiferas uocauerint/tmili ratione decepti.Qnprumforti Diofcorides appel- 



lationemfecutus , eas paludes Indi£ nardiferas nominauit,in qnibus huiufmodi habcntur conchilia . J<[ecplacet I{ondo- 



leti',,aiioqui uiri dollijfimi opinio , qui putat conchilia,nuUibi haberi poffe,prcSterqudm inma.ri-.fic inquiens. T^am fi conchi- 



lia marinafitnt animalia , quomodo in lacubus inueniuntur,colliguntnrq; aquis <eflu exiccatistan rnare defenmt turbinata , 



utfluuios lacusqiiefubeantVd&c ille.qm etfipr<eclarusfit,& doclrina non uulgari pnedxtus , non tamen omnia natunefe- 



creta rimaripotuit . Qjuwdoquidem & conchce Margaritifene,qu.e marinaquoque fuut animalia,in Boemiahabentur, qtu 



d mari longe latcquc diflat, infiumine Vuoiauua, ut de margaritis agentespautbfuperius diximus.Deinde illud quoque mi- 



rttmnm cfjcdebet,quod ad nosadfcrantur conchuU Indice ex marirubro,ac Babylone.Etenim hoc noneuenit , qmd ini- 2o 



bi nafcantur,fld qnbd Diofcoridis tempore nonfecus ac noflro , mercimonia, qu<e ex India in Graciam & Italiam conuehe- 



bantur, omnia pritts per mare rubrum coniteherentur in jlegyptum,nempc Memphim,aut jlkxandriam. Sed quomodofit, 



dicet aliquis , qubd rur.t admodum reperiantur conchuU lndtc<e,qucefuauemfp\irent odorem , eoqne nardtm imitentur,at- 



que odorisgratiafuffiantur ? Certi non aliam ob caufamficri puto,nifi uel qubdpropter maximam locorum diflantiam in 



longo itinere adfcititium illnm malabathri odorem amittant , ut Indic<e nardo euenire librofuperiori in eius mentione dixi- 



mns : uel qubd c<e,qu<e adnos adfcnmtnr ,in patudibuscapiantur , quczmaiabathroprorfus deflituuntur . Klamquoniam 



multoiam tempore malabathrutnad nos nonaAuehitur ,facile adducor,ut credam id m India cultorum negligentia p.erijfle, 



perindeac balfamnm in Iud<ca.£htippeut malabathrum renafcatur (idquodDiofcorides refcrt ) neceffe e(l,utficcatis.tffti- 



■uoferuoreaqv.is,humiisaridisfruticibusmatur. Quod ciim ab IndisfortaJJefuerit omiffum & negleclumfacilepofleafa- 



tlurn eft,ut uniuerfum malabathri genus omnino deperditum fit . J.tque adtb hinceft , ut ungues ij,qui hodie ad nos adfe- 50 



runtur , ntdlo nardi odore commendcntur.Voflrcmb illud mihi haudquaquam abfurdum effeuidetur , qubd conchulce Indictt. 



fuffittt prejfas uterifujfocatione mulicres comitiaksjue reuocent . lS!anque,qubdfleri potuerit , nos non negamus,ouy~ 



fhes olimfuiffe odoris gratiatque iucundi ,utpote quimalabathrumredolerent . Sed equidemexiflimo odorcmiUumpar- 



tibus ita tenuibus inhxfljje , ut tgni impofita tejia ilkftatim exhalaret . Tefla uerb eadem relicla & incenfa , quid mirum 



ft odoremfcetidum emtjerit , & cafloreum oluerit f 1 ex quofimi ( ut experkntta docet ) mulieresuuluisflrangulatione la- 



borantesfufcitantur.Ideoque uariat noflra d R^ndoktij fententia,qui ut Diofcoridis kclionemferuare uideatur,dicit ASHt 



Diofcoridi defignare nonfemper id quod grato fblum &■ iucundo ,jedaliquando , quod uehementi,aut graui efl odore ; quip- . 



pc etfi id hand r.egauerim ego , non tamen affirmauerim i-jufa hoc in loco iniucundum fignificare aut graueokntum: flqui- 



dcm cum Diofcoridi tn unguesfnauem (firent odorem,qubd conchilia ,quorum tegumenta funt,nardi pabulo uefcantur, ra • 



tiofani non confntit,ut I{endoktiofi<bfcribam . C£terum cum onyx unguemfignificet ( unde conchula Indica unguis odo- 40 



rali nomen accepit , qubdfortaflis unguis alicuius effigicm refcrat ) cur ipfum purpune tegumento (hnikm feccrit Diofco- 



rides , rnihi haitenus imompertum eft cum purpura operculum rotundumfit , quemadmodum & buccin& , conchilij uerb 



lo7ignm,nifi und cum l\ondoktio dkamus,haudintelkxiffe Diofcoridcm,odoratos unguesfa-cie purpurarum opercula refer- 



rcfedqubdijs conchiha operiantur,utpurpumfuis,afubftantiarei,nonquidemdforma comparatione fatla . Atcerti, 



ut dtcam quod Jintio,mihinonplacet eorumopinio,quinon alia de caufahoc conchylij genus onyche appellari uolunt , qudm 



1 qubd eius ttgumentumfit rugarum , concauitatis , afpentatisquc expersdmore autem , ac candorepr&ditum , humanff- 



rum unguium modo . Siquidempurpnns. tcfta , cui onychem affimilat Diojcorides , in uniucrfumaculeata confpicitur-.quin 



<& inaquah ,finuofique cortice obducitur .Torrb qubd uideam ungues odoralos,quiin myropolijspaffim habentur, bruto- 



rum quorundam ungucs repnefentarc, atquefi urantur cafloreum okre,facit utferi non dubitemajfirmare eas legitimas ef- 



F ch-r oDifiio fi* FucbfiusittfuisiuTjicolaumMyrepficum docliffimis annotatiombus in compcfitione aurece ^Akxandrina , ubiipfo 50 



reptobaw'. uertente kgitur , offis anterioris narium purpur<£,fcribit id nil aliud ISlkolao , defignarcqudm quod jlBuario , & alijs po- 



flerioribus Blattium by^antium , ftue byfantis dicitur , qubd in quibufdam interpretationibus in J^colaum kgatur 



/5Ast7?w @v{dJjiov oVkV jiispivofTiisizopvvpas. Quin & differre inter fc ait Blattium byzantium,& Diofcoridis ony- 



cbem,qubdonyx concbilijfit tegumentum , blattium autem osanteriusnarium purpurje. Quod etiam confirmauit li- 



bro primo de compofitionemedicamentorum,i\ludetiamaddens ,officinishodiehoc os,quod inorc , aut nartbus purpunz 



nperitur , Blattam Bifantiam uocari . Sed longi quidcm ab eo diffidet opinio noflra . Trimiim qubd Serapioni,& jtuiccn- 



v& , quorum uocabula medicamentaque tamfimpltcia,qudm compofita ( ut ipfemet fatetur Fuchfius ) reccntiores Gr<£ci 



fiepius ufurpant,nilaliud defignat Blattium byxantium , qudm Diofcoridi onyx,Latinis unguis odoratus ditlus , ac pariter 



conchula Indica . Hnic alia accedit ratio , qubdcum haclenus non inuenerim , qui purpuram os tam oris , qudm narium 



(ut Fuchfio placet )fiue tefla earum tegumentum odore aliquo commendauerit,qnique inter odoramenta recertfuerit,atqne £ Q 



antidotisinferuerit;fedquitantumfcripferint,earumcrematarHmcmeremexiccare,dentesabflergere,excrefcentias incar 



necohibere. 



