380 



And. Mattbioli Comm. 



uas,quod rael habeat , immittitur : circumuoluto ad os uafis lini prinripio,& operto uafe recondi tur. 

 Ellautemomnisfellisuisacris,&excalfaciens:intenfistamen, & remiffis uiribus differunt. Siqui- 

 dem preftantius in effe&u efie uidetur fel marini fcorpionis,& pifcis qui callionymus appcllatur,ma* 

 rinae teftudinis , hyamar que:item perdicis , aquilx , gallinse candidae , & fylueftris caprce . quod priua- 

 tim prodeft contra fuffufiones incipientes,& oculorum caligines , argemas , & genarum fcabritias . 

 Ouillo , fuillo,hircino,atque urfino,taurinum multo efficacius . Felle omni perfacilem , praeferrim in- 

 fantibus,deie6tionemquismolietur,fiintinctumeo tomentum,autfimbriam fedifubijciat. Priua- 

 tim taurino anginae cum melle perunguntur : fedis ulcera f^nat , & ad cicatricem ufque perducit . . 

 Idem auribus fra&is , & purulentis cum muliebri lacte,aut caprino inftillatum , medetur: &fibi- 

 loearundemexporrifucco. Admifceriinfueuifuulnerarijs emplaftris,&circumlinitionibus, quce 

 contra uenenata parantur:phagedamicisulceribus,colis,&fcrotidoloribus ex melleprodeft: le- 

 pras , furfures cum nitro , & terra cimolia quam optime purgat. Ouillum,& urfinum contraeadem 

 pollent , uerum inefficacius haec praeftant*. Vrfinum eclegmate comitiales adiuuat.Fel teftudinuman- 

 ginis,&inoreinfantiumnomis,prodeft:naribus inditum comitiales erigit. Sylueftrium caprarum 

 felle peculiariter perunclilufciofifanantur. Hircinum idemobitmunus:thymiaabolet,&luxurian- 

 tes elephanticorum extuberationes illitu reprimit . Suillum autem contra aurium ulcera , reliquaque 

 omnia magno ufu affumitur . 



QVanuis defellis reponendi ratione,atq; etiam de eim uiribus abunde fcripferit Diofcorides;non tamen obboc pr&ter- 

 mittenda exijiimaui nonnuUa,qu& d Galeno libro x.fimplicittm medicamentorum defellis facultalibusfciti mcmo- 

 Fellis uiresex ri& Junt commendata . Efligiturfel ( aucloreGaleno)fuccorum,quiin quoquefunt animalium , caltdifiimum . Itaqus 

 Gal - ficutifanguinem, & carnes diflimiliter temperata obtinent animalia , eadem ratione & fel . Quocirca calidijfimorum fel, 



aliorum quoque animaliumfel excellere neceffe efl:& qu& illis minusfunt calida,proportione & bunc humorem illis inefft 

 minus calidum,quantb fcilicet & in alijsfunt inferiora . C&terum h& differenti& habentur non modb pro diuerfo anima- 

 liumgenere,qubd h&c magis, illa uerb minus calidafint;uerum etiam pro diuerfo eiufdem generis animulium temperamen- 

 to,ac etiam irritamento.Quandoquidemfel tauri interfecli , quifunibiis adaUigatus , uiolenterque diu tratlus,& curfu,& 

 canum latratu defatigatus,& fitim,famemq; & multum Uborem perpejfusfuerit, ab eiusfelleplurimum diferre inucnie- 

 tur tumfubflantia,tum colore,tumfacultate,qui inpafcuis Utus,liberq; uitam defidem,ac quietam duxerit.T^am defati- 

 gati,ac uexati animalisfelfubflantia crafiius erit,colore nigrius,autuiridius,aut magis c&ruleum, magisque aruginiftmi- 

 le:obidq;etialongecalidiuseritqndmalterius,quiinpace,&otio degerit . Ideoquefel animalium quantb tenuiusefl, ^ 

 Fellisbubuli la ac co ^ ore con ft at dilutiore , tantb minus fpiffioribus & magis colore faturatis excalfacit.Gignitur in bnbidofelle lapis qui- 

 pis,& eius ui- dam nonnunqua oui magnitudine, croceo colore,facileq;friabUis,cuius Diofcoridem,& Calenii memimffe non reperio.Hic 

 res - (utpleriq;perhibent autiores)potus,uefec& calculos commimtit.K[aribus inditus uifum mirifice acuit, & aqua in oculos 



fluentem inhibet.Tritus lentis quantitate,& bet&fucco commifius,& in erinisnaribusattratlus,comitialibusfubuenit . 

 Islpn defunt etiam qui idem magno fucceffu ex uino exhibeant potandumfeUefuffufts.Deniq; auraU, lupi pifcis, perdicis, 

 . &gaUigaUmaceifeUemirificedele£ianturincoitufcemin&,fiuiripeniseoperungatur . Quod Gr&cis yoxn , Latinis,Fel 



appeUaturi^rabibus^Saratac^autMeraradtaliSjFieleiGermanis&olkHifpamSfHiekGalliSiFiel. 



20 



Afc*. SANGVIS. CAP. LXXII. 



40 



SAnguis anfei is,anatis,& hcedi, utiliffime in antidota mifcentur . Palumbi autem , turturis , & co- 

 lumbae, necnon perdicis , oculis cruore fuffufis , & recenribus eorum uulneribus, lufciofisque illi- 

 nuntur . Peculiaritercolumbaefanguis , cruorem membranis cerebri erumpenteminhibet. Hirci, 

 caprae , cerui , & leporis fanguis inaffatus fartagine , dyfenterias , & cceliacorum profluuiafiftit , 

 in uino potus contra toxicacfficaxeft. Leporinus fanguisitauttepet illitus , uitiacutis in facie , 

 lentiginesqueemaculat . Caninuscommodeabhisbibitur,quosefferatain rabiembeftiamomor- 

 derit : contra epotum toxicum auxilio eft . Teftudinis terreftris fanguinem epotum tradunt pro- 

 deiie comitialibus . Marinx autcm teftudinis cum uino , & leporis coagulo , cominoque contra fer 

 pentium morfus , & haufta rubeta- uenena conuenienter bibitur . Taurinus cum polenta illitus , du- 

 ritiasdifcutit,cmollitque. Sanguisequarum,qua:admiffuram expertas funt,in medicamenta addi- 50 

 tur,quaeerodunt,fepticauocant. Sanguine chamadeonis genarum palpebras euelli creditum eft. 

 Hocidemuiridiumranarum fanguine pra:ftatur. Menftruus fanguis fceminarum, circumlitu con- 

 ceptum inhibere exiftimatur: autfiomnino mulier menftrua fupergrediatur. leuat podagrse dolo- 

 res,& ignem facrum illitus . 



Sanguinis con T~*\ljferens defanguine Galenus ,flatim initiolibrix.de ftmplicium medicamentorum facultatibus , etfi minime eat 



fideracio. J ) inficias,quin animalmmfanguini aliquid inftt,quod medicamentorum ufui retle competahut Diofcorides, &pleriq; 



alij qui de eius uiribus fcripferuntjiquidb afftrmarunt : declarat tamen,multa de fanguinis uiribus dfcriptoribus effe pro- 

 dita, qu<c fatlopericulo fabulofapotius, & uana reperiuntur , qttdm uera . Siquidem , utidem refert Calenus,fal- 

 n.sTxpearaen f um fa^ efl 6 om ™bus in confejfo efl , qubd epotus nollu&fanguis difficulter fpirantes fanitati reftituat. Fefpertilionum 60 

 ta . uerbpermftis uirginum mammit > eas extuberare non (wat .-pilosque renafci inbibeat , ijspartibus illitus, tmde recenter 



ipfi 



