In Lxb . fecundum Diofcoridis. 3 8 7 



marunt.l^eque id incaffum attentaffe uidentur.quandoquidemfacchari integros calamos affltmentes, minutimque inciden- Yit\k\) faccha 



tes,ignis calore tandiu decoxerunt,donec uniuerfus liquor,abfumpta igni aqua, diu efferuefccns in faccharum falis modo in ti inuentio. 



uafis fundo concreuerit.Verim etfifacchariartefacli nihil meminerint Diofcorides, & Galtnus ; non defunt tamen qui di- 



cant, hoc etiam ante eosfatJum effe, Soliniautloritatefreti,qut in Indiapalufiribus arundinem ita craffam progigni ait,ut 



fijfis internodijs lembi uice uetlitet nauigantes , e cuius radicibus dulcem etiam exprimunt humorem ad mellis fuauitatem . 



jLtqtti liquorem hunc , qui ex harum cannarum radicibus elicitur ,faccharum noflriujus fttiffe exiflimant, proculdubio fai , Aliquojum 



luntitr . qttbd indi non modb ex decoclis cannarumifedaharum quoque arborum radicibusfibipotusparent,ciim illius cce- 



li &foli ciementiafrequentiflim<efmt plantarum radices , qu<e mellea dulcedine imbuuntur , ut Strabo teflis efi loco nuper 



citato , ubific inquit . T^tdlus annus in India inuenititr utroque temporeftne pluuia . Quapropter contingit annumfera- 



1 ° ceni effe,cumfempcr terrafitfacunda-.frutl.us autem arboreos multos gigni , arborumque radices ,pr<£fertim magnarum 

 artmdinum , & natitra , & decotlmw dulces effe,aqua dfolibus tepefacla,tdm c<elefli,qudmfluuiali . jideb qubd ea , qu<e 

 apudalios&frutluum,&fuccorummaturitasdicitur,apudiilosconcotlio eft:qu<e tantumad dulcedinem operaUa^auan- 

 tum ea,qu& per ignemfit.Sententi<s noftr<e Lucanus quoqtte fuffiagatur,iUud explicanshoc carmine . 



Quique bibunt ttnera dalces ab arundine fuccos . 

 Quinetiam Niarcus Varro,qui eodemfere* tempore claruit,bis tribus uerfibus atteftatur , dum inquit . 

 Indica non magna nimis arbore crefcit arundo , 

 Illius & tentis premitur radicibus humor , 

 Dulcia cui nequeant fucco contendere mella . 

 Exijspaldmeft,hosomnesdefaBitijsIndorum potionibus , quaijs uini loco funt , fuiffe locutos : non atttem qubd 



20 exiUis cannarum radicibus faccharum aliquod pararetur . Quandoquidem & nos £ glycyrrbi%te radicibus, quin & 

 £ decotlis ,prefiisque ftliquis ,ficut & alij e datlylis,dulces elicimus fuccos ad uarijufus potationes . quemadmodum & 

 occidentales Indi e pluribus dulcibus arboritmfrutJibusfttosfibi parantpotus . Sed non ob id dicendum hos liquores, qubd 

 meUis dulcedinempr<eftent,effe mel, nequefaccharum . 7s(ec mirumfanifi Indic<e antndines radicibus dulcifiimum pne- 

 beantfuccum non modb ilte magmeffed etiam qu<e ibi nafcuntur noflris fortaffe non muttbgrandiores : cim etiam noflrates 

 ruentes manfg quaddntenus ori dulces fcntiantur . Qubd autem minores arundims in India radicibtts dulcesprxbeantpo- 

 tus,fuperioribus carminibus exphcauit abunde Marcus Varro : cui non magna nimis eft arbor . In hoc tamen d Solino dif- 

 fentit : cui arundines , quarum meminit , uaftijiim<e funt proceritatis . Minc ergo corumfentcntia explodenda uidetur, qui 

 credunt ex illarum magnarum arundinum radicibus, facchammnoft.ro fimilius fatlitaffc, Indos, qubdnon quidtm faccha- 

 rum,fed dulces inde potus uini locofibi conficiant . Sed utfuam opinionem autloritatibusfulciret Manardus Ferrarienfis, M anar <jj m - 10 



30 utcpuc iucidiuscomprobaret antiquorum faccharum , perindeac mannam , ex rorefieri, lib.ix.epift.v -.jLuicennam etiam infirraa. 

 admittit,quem tamen alids ubique reiecit,ac reprobauit, afferens, qubd cum ipfe huiusfuerit fcntenti<e,ultimo capite libri 

 fecundi antiquorum faccharumm<xnnamuocauit,cuminquit . Zuccharum alhufar eftmanna cadens fuper alhujar, & eft 

 ficutfruftafalis . jLt nos,qui httic opinioni minime adfiipulamur, dicimus jLlhufar,fiuejLlbaffer (ut BcUumnfis cafliga- 

 uit)nuUo fatlo ^irabica lingua arundinem fignificare ,fed aliam Aegypti, & jlrabi<e arborem , ftc ab eius loci mdigenis 

 appellatam : quandoquidem Arabesiut teflatur Serapio) arundinem cafab dicunt. Quodmanifefli declarat •zuccharum 

 athaffer apud jLuicenam huiufce arbons ejfe mannam, uelgummi,non autem Gracorum faccharum in calamis concretum . 

 Illud infuper noflram comprobat fententiam,quod eodemhco addidit jLuicenm ,fic inquiens . Et in %uccharo quidifh al- 

 hufar efl cum abfterfione pauca ,flipticitas,& amaritudo . Siquidem au(leritatis,& amaritudinis,qu<e in antiquorum fac- 

 charo fuerint , nufquam memintre Diofcorides , & Galenus : nec item qubd conferret id pulmoni,& aqum intercuti,ut pau 



40 lb infrd uoluit jLuicenna . Qui etfi dixerit deinde zuccharum hoc oculorum morbis,pariterque renum,& ueficx uitijs auxi 

 liari : non tamen ob hoc dici poteft , %uccharum alhaffer effe antiquorum faccharum. Sed retie quidem contra Manardi 

 fententiam , jLuicennA teftimonio ( cum & ipfe hoc in loco jLuicennA autioritate nitatwyprobaripotefl-, qubd antiquoru 

 faccharum gummi modo collacrymans in arundinibus concrefceret , non autem ex rore . Qwppe qubd is de yuccharo agens 

 loco nuper citato,ibique antiquorumfacchamm recenfens,inquit.jLjfumptumficutgummi ab harundineabflergit oculum. 

 Quibus paldmfit,antiquorimfaccharum,perinde acgummi, ab interion meduUa exterius emanaffe,ibique poftmodimfo- 

 lis ardoribus concreuiffe. Veriim enimuero qubdalhaffer apud jLrabesfui generis arbor fit,& ah armdine maximi diffe 

 rat,& qubdeius%uccharum,quanuis ab Mticenna manna dicatur,qubd fortaffe granulis concrefcat mann<e fimilibus , ex 

 rorc kaudquaquamfiat,Jedgummium modo ab arbore deftillet,manifefte oftendit Serapio capite defaccharo his uerbis.M- A ^ afl " er quid 

 hajfcr habet latafolia,& habet 'zuccharum , quod egreditur ab oculis ramorttmfuorum, & d locis foiiorum eius , & coUi- 



e q gtattde eo homines rcm conuenientem,& in %ticcharo cius eft amaritudo,& egrediuntur ab hacplanta mala qu&dam, ficut 

 teft\iculicamelorum,equibus liquor quidamemanat adurens ,ftiptic<eque facultatis,ad cauteria peridoneus . Etlignum 

 quidemjLlhaffer efl leue,craffum,re£ium,pulchrumque-'& ideo affimilauerunt cantilenarij in cantilems fuis brachia, & 

 crura dominarum tigno eius . h<ec Serapio . Ex quibusfaciU & Manardum, & Fuchfium,uiros aiioqui dot~liffimos,hac in 

 re hallucinatos putauerim. C<eterum Fuchfius, ut probaret antiquorum faccbarum £ rofcido aeli fitccoin calamis Yuchr.j opinio 

 concrefcere > utque illud d noftrate diuerfum oftcnderet , dicit , quod cum noflri ufus faccharum , pennde ac mel ca- rcprobata. 

 lidum reperiatur , fitimque faciU concitet, antiquorum faccharum effe non potefl , eo qubd Gatenusju<e tetatis faccha- 

 rum id efficere non prodiderit . Cuins tamen fententia ( pace fua dixerim ) experimento minime rejpondet : d quo 

 iion difcedens Galenus libro.v I i.ftmpticium medicamentorum de faccharo ita fcribit . Sacchar , quod ex India > at- 

 quefeiici jLrabia conuehitur ,in catamis ,utaiimt, concrefcit , & ipflum mellis eft fpecies : minus certi noftratedui- 

 £ ce,fcdadJimilesciuiresobtinens,qupdadai>(iergendum,deficcandttm, & digerendum attinct . -ponbquatcnttsnec 

 immicumftomacbo eft , ceu noflras , necfitim afferens , eatcnus ab itlo fubflantia differt. Qmbtts Galeni uerbis clarum 



' Kk 2 eft, 



