^88 



And.Matthioli Comm. 



eft,qubdcumfaccharummeUeminusfitdulce,minus etiamcalidumfitneceffeeft.Eaquepropterafferit Calenus,faccba- 

 rum non perinde ac mcUfuim excitare:non tamen qubd nuUa ab eofitis excitetur,uti Fuchftus interpretari uidetur. Quin~ 

 etiam idem Galenus lib. v 1 1 1 .cap. 1 1 1 1 .methodi medendi,faccharum inter ea connumerat,qu£ febrientibus exhiberipof- 

 funt . His igitur rationibus , & autloritatibus addu&us fum,ut certb crediderim , antiquorumfaccharum ab ijfdem arun 

 dinibus emanare^d quibus uulgare noftrum exprimitur.fedhanc tantum interfe dijferentiam ejfe, qubdd natura fatlumfit 

 noftratefatlitio longi tcnuius . Ideoque jLuicenna : Zuccbarum(inquit)tabar%edfrigidim eft,&fubtilim . Hoc laudi- 



S»llnc!um. husextul<tT?aulus,&poflipfumjLuicenwMchigenkautlQritateSallndumipfu^ 



tatemque in acutifiimis ftbribus . Sed eo nos hac <etate caremm, qubd amplim non afferatur . quanquam ego non ita pri' 

 deduirisfide dignis acccpi , qui diui Thom<e infulam,itemq; Mederam luftrarmt , adhuc ijs in locis faccharum inueniri in 

 arundinibus facchariferis concretumQUinon diffimile , quod artefit , & candidum cognominatur)poftqudm ab iUisfponte ' 

 emanarit gummimodo . Qjibdautemadferridefterit,nonaliudincaufaeJfeexiftimamus,qudmqubd hodiepaucumadmo 

 dumproueniat . Siquidem Diofcoridis,& Galeni tempore , quo ad eos copiofum conuehebatur,ciim adhuc non innotutjfet 

 exprimendi ratio,necejfe quidem erat , ut arundines facchari liquoreprs,gnantes,cvm annis compluribus adoleuijfent , & 

 falcem nunquam expert<c ej]ent,perfe liquorem exudarent,ueluti innumeris arboribus gummi, & refinte emanant . Troinde 

 non mirum,fi eius d naturafatfi antiquis fuerit ubertas . Sed poftqudm lucri dulcedo,fulgentisque auri fitis docuit homi- 

 nes artem modumque,quofaccharum concifis , decot~lis,preffisque arundinibus copiofius elicerent, fattum eft , ut Itidi quo- 

 tannis uniuerfos inciderint calamos , ac iterum quotannisfeuerint . Hinc igitur euenit,ut nuUis remanentibus, qu&facchx 

 ro plurium annorum atate turgeant ,natura impeditafit operatio , deperditumque hacde caufafit antiquorum faccha- 

 rum . Cuius uice eo recentiores utuntur , quod officin£ candidum cognominant , arte fallum , peUncidum, falis foffitij 

 modo,dentibmquefragile , ut antiquorum faccharum undequaque referat.Competit perinde ac iUud,fcabritiei hngu£,pe- '• 

 {torkqueafperitatihus.Verum ad bac id pr<e{lantim eft,quod in fitlilibm,ubiuiolaceum Iulapium afferuatur, aftate con- 

 creuii:eoqubduiolarumdilutifacultatehume&et,leniatquemagis.C£terumquipluradefaccharolegeredefiderant,qu<s 

 fententiam noftram longe magis probant,uideant in Epiftolarum noftrarum uolumine Epiftolam ad Iacobum BofeUum fcri 

 ptam,ibi enim plura qudm hic d nobis comprobata inueniet. Quod Gr&cis piKt,Latinis MelappeUatur;Arabibm, Ha- 



Nomini. e l:feu Haffel:ltalis,Mele;Germanis,Honig:Hifpanis,Miel:GaUis,Myel. Quod autem Gr&ce <rdyx*p°v, Latini quoq; Sac 



charumdicitur:^rabici,Zuchar:Italici,zucchero:Germanici,Zucker;Hijpanki,^^ucar:GaUice,Succre. 



K«foV. 



C E R A. 



C A P. LXXVI. 



Cetx uircsex 

 Galeno. 



Nomin». 



CEraoptimaeftfubfulua,fubpinguis,puraodorata,&halitum quadantenus melleum referens,na 3° 

 tione Pontica , aut Cretica . Secundum locum obtinet candicans , & fuapte natura pinguis . 

 Candida fit hoc modo . Ex ea radunt album , fyncerumque , atque transfundunt in uas, quod fatisha 

 beatmarina2exaItopetita;,iniperfoquenitrimomento, decoquunt : cumque iterum , tertiove in- 

 ferbuit , feparatum uas refrigerant , ac cera? paftillum eximunt , deterfa forde , iiqua forte adh£fit:tum 

 denuoinditanouamarisaquaferuet,utiretulimus:&uafedempto ex igne, fundum ollulamouoe a- 

 qua frigida madefaftum , in ceram fummam fufpenfa manu intingunt , quo celerius concrefcat, & 

 quamminimaportio extrahatur. Sufcepto primo cers orbiculo, iterum uafis imum aqua refrige- 

 ratum,tantifperinceramimmittidebet,dumtotaexcipiatur. Orbiculilino confuti , interuacante 

 fpatiofufpenduntur,&interdiucontinuofubfoIe,nodu fubluna afperguntur, ufque dum perfe&e 

 albefcant. Verumfieximiusillecandor defideretur, eadem fa<5titari,&identidemrecoqui opera- 40 

 pretiumeft. Necdefunt,quipromarina,in muria quam acerrima femel , aut iterum excoquant : 

 dein laguncula tenui,rotunda,anfam habente extrahunt : poftea orbiculos fubftrato affatim cefpite 

 herbofo,infblant,doneccandoremfummumcontraxerint. Pracipiunt hoc obeundum munus uere, 

 cum fol remiffa uehementia humorem pariat, ut non facile liquetur. Cera omnis mollit,calfacit,mo 

 dice explet corpora : datur in fbrbitione dy fentericis . ac milij magnitudine decem grana cerae haufta, 

 lac in nutricibus non patiuntur coagulari. 



CEra^ut Galenusfcriptis mandauit libro v 1 1 .fimplicium medicamentorum,medio quodammodo tenet calfacientium r 

 refi-igerantium,humeclantium,& deficcantium.Habct uerb quiddam etiam craffarum partium,atque emplafticum. 

 quamobrem non modb exiccare;fed & per accidens humeQare uiderifortaffispoterit>perfpirationes uidelicet prohibens. 5 o 

 Quapropter aliorum medicamentorum tum excalfacientium,tum refrigerantium matcria eft. Ipfa autem perfe exgene- 

 refuerit debiliter concoquentium:nec tamen intrb in corpus affumpta,fedforis impofita. Siquidem paulum quiddam dige- 

 rentis,calid#que facultatis retinet,qu£plurima melli inerat. Eim nomen Grtecum Knpii :Latinum,cera: jLrabicum,Ha. 

 maha:Italicum,cera:Gemanicum,yuachs:HiJ^anicum,Ciera:GaUicum,Ciere. 



rtpovoMf. 



P R O P O L I S. 



CAP. LXXVII. 



Orib 



ft/.Ktf 



& maftiches 



» lee t/- *P^°P°h' s en gi debet flaua,odorata,ftyracem referens,in uehementi ariditate mollis , & mafti 

 »«t«™!lw~ JL moreduclilis. Magnoperecalfacit,&euocat:aculeos,&omniainfixacorporiextrahit: inueu 

 i. ftywcem fpi tufsi fuffita proficit,impetigines admota tollit.Ea in alueariorum foribus,cerofas natur* inuenitur. 



60 



Quanquam 



