4 o 4 And. Matthioli Comm. 



Halics confid. T ~TMicam antiquitus parabant ex %eajretam,& gypfum admifcentes . Huius rei auttor ejl Vlinius lib.xvx I r . cap. 

 J_ J_x i .fic inquiens . Halica fit e ■zea,quamfemen appellauimus . Tunditur granum eius in pila lignea : nam lapidis 

 duritia conteritur. ls!obUius,ut notum e[i,pilo uintlorum posnali opera.Vrimori ineft pyxisferrea,excuffis inde tunicis . 

 Iterumijfdemarmamentis nudata conciditur medulla . Itafiunthalic£ triagenera , minimum,ac fecundarium , grandifii- 

 mmnuerbapheremaappeliant. Ts^ondumhabentcandoremfuum,quopr£ce\lunt . lamtamen Mexandrinx. pmferun- 

 tur . Voftea, mirum difiu, admifcetur creta, qii£ tranfit in corpm , coloremque , & teneritatem affert . Inuenitnr h&c 

 inter Vuteolos , & Tieapolim in colle Leucogeo appellato . Hahca adulterina fit maximi i xea , qu<e in Aphrka degene- 

 rat . Latiores eimfpic£ , nigrioresque , & breuiftipula , pinfunt cumarena , &fic quoque difficulter deterunt utrkdos. 

 Vofteaque gypfi pars quarta infpergitur , atque ut coh&ferit ,farinario cribro fubcernunt . ba&enm Vlinim . Ex quo non 

 fdtis admirari poftum,qubd ueteres & cretam,& gypfum in cibisfimul cum Halica citra noxamefttaffent , cum procul du- I o 

 bio compertumfit,gypfum in corpus affumptum adeb fpiritibus meatus obftruere,ut facile homincs ftrangulet . l^ififor- 

 tafft dixerimus,quod quanquam aliqui cntam , alij uerbgypfum haliae commifcerent,ut candidior,& mollior cuaderef.ab- 

 lutionibus tameh prius eam expurgabant,qudm decoqtiendam traderent . J^anque&boc tempore gingiberis radicesfa - 

 brili rubrica inficiunt , ut ilias d carie, & tercdine uindkent:qu£ tamen & abluitur , & deraditur , & cribro cxcutitur, 

 cum in ciborum condimentis , nel medicamentorum mifturis ex expetuntur.Hoc enim mibi uifus eft innuiffe Galenus tib.pri- 

 mo de alimentorumfacuttatibus,cum ait.C£terum diligentiffimi,dum ex halica eiotaforbitioncsparantur, animaduerterc 

 oportet . Quippe cum Hahcam adforbitwncs parandasetuipr£cipiat,idfanifacere uidetur,ut repurgetur d crcta, & gy- 

 pfi^qutbusinfickbatur . QubdantemincibumnonfHmeretur Haika,qu£ ab omni mangonio nonejfet purgata, oftcndit 

 Halicai «ires idcm Galenus loco nuper citato,ciim inqmt.Halka exgentrc eft tritici,qu£ ualenter nutrit,fuccumque lentum habet,fiue in 



ex Galeno. a duntaxat coclam cum muifo^aut dulci uino,aut etiam adftringente furnas,fiue ex oieo,faleque conditam . Quiantem 20 



pcr fav.itatem ob uehcmentem uentris mordkationem,fiue d biliofi humoris copia,fiue aliunde profeclam ,forbitione cgent, 

 us halicam affatim cofiam , quoad teneram flaccitatem adepta colliquefcat,deinde conditam,& colatam, v.t ptifance colato 

 cremori perfimilisfit,forbendam exhibeto.H£c Gdlenus.qui certi tot Uudibus hac in re Halkam non commendaffet,fi cre- 

 ta,uelgypfo admiftam affumpfiffent in cibum . Fiebat antiquitus Halica non modb ex zea,qu& dkoccos dicitur ;fed etiam 

 ex tritico,& alijsfrumentaceis y utex Gaitno,Vauio,jietio,& altjs inteiligifacili poteft . Fit & hoc tempore in uniuerfa 

 Italia,quanuis eam non Halicam ,fed Farfalsb appellitent.T\[anque far ab balica longi diuerfum putamus . Qubdautem 

 ■ Rr u 1 ■ Far ** cbondrOjfiue halica differat,jitque per fefrumenti,uel tritici proprium genus,antiquis jldoreum uocatum , i quo Far 



cz difcrencia. ipfumparatur,id faneexpluriumprobatiftimorumauclorumfcriptis apertiflimi conftat. \Siquidem id primum declarat 

 Vlinius lib.xv 1 1 1 .cap.v lll.fic inquiens . Frumcntigenera non eadem ubique,neque ubi eadem,funt ijjdem nomimbus . 

 Vulgariffimumfar,quodAdoreum ueteres appellauere.Quin & eodem capite,ut fortaffe paldm faceret,aliud effe -zeam , i jo 

 qua fit halka;aliud ucrb fariQjd %eautuntur,inquit,non habentfar.Itcm cap.w I x .eiufdem librkVopulum F^ornanum , ait, 

 farre tantum ifrumento trecentis annis ufum Vcrrius tradidit.Qup tempore Fpmanis nullus fuit halics ufus , ut ipfe tefla- 

 turvimiuslib.xxi i.cap.xxv.ciiminquit.HalicaresI{omanaeft,&nonpridem excogitata,neque arbitror Vompeima- 

 gni £tate in ufufuiffe . His accedit jlfciepiadis , & Gaieni autloritas hb.\ 1 1 ,de compofitione medkamentorum ftcun- 

 dum locos in quodam eckgmate ad cruenta fputa,ubi fic habet . Farris clufini appellati fextarij dimidium, decoili marru 

 buuiridisfextariumunum. Hcecinuasuitreumconieclaper diem,& no&em macerarifinito . Sequenti die pbarmacum 

 mollito,quemadmodum halkam maceramus.bzc Galenus . Quibuspaidm efl dfarre differrehalkam . Galcno dcindefub- 

 fcribit Jletius lib . I x.cap.XLv.ubi ex jLrchigene h&c babet . Quod uerb Latini in regionibus I\om£ ukinisfar appellant, 

 boc modoparatur . Frumentum modico tempore aqua madefacitoiindeque extrat~lum,ac in pilam conicclum,ueiuti ptifa- 

 nam,dcortkerepurgato . 'Vbi uerb cortkem exuerit tollito,atque infoieficcato : deinde manibus tritum , doncc penitus a Q 

 d corticefuerit mundatum,craffiffimi molito,ita utgranum unuminqudtuor,aut quinque partes redigatur,& ficcum affer- 

 uato . Vjus autem tempore halic£ modo coquitur,& dfanis in cibofumitur. Vro agris t uerb uarii apparatur , & epithe- 

 matisquoque admifcetur. Qj4idamfpkasfrumentiadbucuiridestollunt,exipfesquefarconcinriant,quomodo &fuauius, 

 &iucundiusredditur.haclenus jietius.Ex cuius,& fupraditlorum teftimonio,illud piani omnibus patere arbitror , qubd 

 far ab halica difiideat.qua de re etiamplura,duce Deo,dicemus in epiftolis noftris . Quod Gr£cis /pvffos , Latinis pari- 



Nomina. ter ^. i ta [ n Maika nuncupatur.Arabibus, Cbandaros . 



t*wr* M I L I V M. C A P. XC. 



Tl /flliur^inpanescoa&um, minus ca?teris frugibusalit:fiflitpultefuaaluum,urinam cit. Tor- 50 

 XVx^u 1 ' 1 ™!' 11111 > fauensqueinfacco ponitur, uttorminibus,reIiquisque doloribus , fifouea- 

 tur,auxilio fit . 



...... . 1\ /1* ^ mm >fol' a P ro f ert <*rundinacea,panico £qualia,calamum cubitale,craffum, gtniculatum, lanuginofumque , radi- 



Gal. JLV \.cem multiplkem , ac durarn , pankulis diuulfes i cacumine dependentibus . In quibus copiofum oritur granum,ro- 



tundum,foiidum,fubftauum , tenuitunica ueflitum . Eiuspams dum recensefl,& artequadam piftoria retiiparatus: ut Ve 

 ron£fit,& ita caiidus;ut exfurno excipitur,deuoratus , fua quadam duicedine placet,& dpluribus expetitur . Quare non 

 defunuquiipfum calidum per plateas circmferanudamantcs , Van di miglio catdo,caldo. Idt cum obduvuit, ingratusfani 

 eft .Syluani,qui carbones,& arboresfecant in Tridentino agro,fola pulte Miliacea,quam uulgo appellant Vcltnta,fealunt, 

 eamcumlacleedentes;necaliodkuntfepoJfelalimentoperdurare.Quarcannototoboctantum aiimento uiuunt,& fonta- g Q 

 nam aquampotant . Miliumfomentum eft optimum adfeccandum citra morfum,& ad flatus repeliendos , prxfertim ubi 



