434 And.Matthioli Comm. 



Ltipinornm 1 Fpinits uulgarisplanta tinico sxit cattle , haudinfirmo ,foliofeptifariam diffetlo ,pilofo, motli>fubcandicante$ore 



tonlidcwtfe J 4 candido ,filiquis comprcffis , perambitum crenatis ,albkanttbusque,fabarummodo Longis,m quibus quina ,fe- 



naue continentur grana , membranis diftritla ; orbiculata , preJfa,nmbdicotenus concaua,ex albo flauefcentia, &. infigni- 

 ter amara . Radice nititurfublutea,in multas diuarkatapartes.l^uiiis lupinus pefiiftris ftrangulatitr plantis, cum ipfe no 

 xias omnes flrangulet herbas,qu& illi adnafcuntur.Floret in primis arca medium caulem. Seruntur in Hetrut ia Lnpmi non 

 modo ad alimentorum ufum,fed ad agros impinguandos.C&terum prteterfatiuos Lup:nos,fylueftrium in Hetruria inmme 

 ne exoriuntur plant£,qu& maio menfe in campeftribus uifuntur.floribus rofeo colore rufcfcentibus . Satiui dulcorantur in 

 Liipinomm fa italia,ibiqne fisqttentcr sduniur cumfale . Lupimsfutfcriptum reiiquit Galenus lib. l . de alimentorum facultatibus) 

 c " c,cx a ' multi ufus kgiimen cenfetur.tlixus enim,ac demde in aqtta didct,donec omnem fibi ingenitam exuat infttauitatem , com- 



madefacius,ita editur cum garo,ac oxygaro,ttel fine his etiain,falc modico conditus-.non uelut hordeum , <& alia mttltifa- l ° 

 riam inftrucJa.Lupini dura,ac terreftris fitbftantia eft.Quocirca necejfarid cocotlioni repugnat, & craffum gignit fiuccum: 

 ex quo nonprobi in uems confeclo,crtidusproprii appellatus fttccus aceruatur.Et lib. v I .fimplicium medicamcnterum, 

 fic inquit . Lupinus editur cotlits,multis anti diebus in maceratione in aqua amaritudinem deponens :fitque tunc nutri- 

 mentum fucci craffi.Cxterum ut medkamentumita prtparatus ex genere eft emplaftkorum. jlt quinattuamamaritttdi- 

 netn habet,is etiam extergendi , digerendique uim obtinet . Intcrftctt lumbricos turn illitus,tum addito mclle lintliiSytum 

 cx pofca cpotus.Quin cjr decoclitm eius lumbricos eijcere poteft . Tum etiam foris identidetn perfufum, uitiligines, acho- 

 ras,pufiulas,exantbemata Grtsci uocant,pforas,gangrterias,uIct ra ma!igna,qu£ cacoethe ttocant, iuuat, partim extergetl 

 do,partim citra mordacitatem digerendo , ficcatidoque . Expurgat iecttr, <&■ liencm cum ruta,& piperefuauitalis gratia, 

 affumptum.Elkit menfes,ac fatum cum myrrha,& melle impofitum . Torrb Lupinorum farina fine mordicatione digent: 

 nec etiim liuida tantum , fed & chceradas , & dura pbymata curat:fid tunc iu aceto , aut oxymelite,aut pofca coqitatur 20 

 oportet,idque pro hborantium tcmperamento,& affetlus dtuerfitate,quodex ufu eft eligendo . Sednon eft pnefentis infti- 

 tuti talia dtiiinguere.Digerit item qu& lutida funt.Et qiaecunque modb diximm prteftare poffe decoilum,cadem omnia effi- 

 cit & farim.Sunt uerb etiam qui eam ifchiadicis cataplafmatis modo illinunt . Lupinm agrefiis amarior eft, & ad omnia 

 N ■ ualentior domeftico , ciufdem genere cum ipfo facultatis. Lupinus fatiuus ftc Latinis, GrmsQtptJiofti^tpos appellatur: 



Mauritan'u,Tarinus,jLrinus,feu Tormus:Italis,Lupino domtftico:Germanis,Vukb^onen , Feigbonen , Fuolffafckbonot: 

 H'fbanis,Entramuces,& Entramocos:Galiis,Lupinis. Lupinus uerb agreftis Latinis, Qip^oidypios Gmcis, & Italis Lu- 

 pinofaluatico dicjtur. 



uyyiK*. R A P V M. C A P. CIIII. 



^Ecodh Rapi radix halir , inflationem parit , humentem ac fluxam carnem creat,uenercm ftimu- 

 /iat • Decofto podagra',pernionesque fouentur: contritoque rapcatqueimpofito iuuantur. Si 

 a Cat. tiMo- excauata:radicirofaceumceratumadigatur,&feruenti cinerecliquefcat, a exulceratispernionibus 

 ,j{vm hatiio-t; p ron * c j ct . Cyma? eius deco&a? manduntur, & urinam ciunt . Semen antidotis,& theriacis,prafertini 

 atTeaiones?^ q"«£ fenfum doioris auferunt , anodyna uocant,idoneum eft: potum contra uenena falutare cft: uene- 

 remconcitat. Rapummuriaconditum, minus alimenti fuffkit:fed multo magis appetcntiam re- 

 creat. Sylucftre rapuminaruis nafcitur.t FrutexeftincubitialtitudinemafTiirgens,ramofus,l£uis 

 incacuminc Foliafertl2euia,digitalilatitudine,aut maiora:& fru&um in filiquis calyculatisxum- 

 que eorum inuolucra3periuntur,aliaintusfiliquafpecl;atur,qu2equandam capitis fpcciem praebet. 

 inquafeminaparuulaconcipiuntur,forisnigra,intusalba.Additurinmedicamenta,quibus addeter 40 

 gendam cutem in facie,totoquc corpore,utimur:pra:fertim qua? ex lupini,aut erui,tritici, aut lolij fari 

 na,fieri folcnt . 



Rapi confid. T^ jipum in Italia uulgb notiffimum tft , prxfertim apud Infubres , ubiflatim poft meffem xftate, Iunio, ac Iulio men- 

 Jl\_ fibus,in aruis fecundb feritur.-deindemenje Oc~fobri,citm radix ad fummum extuberauerit,i terra eruitur . Satiuum 

 m triplici reccnfeturgenere,ftfiik,longum,& rotundunv.tametfi litens mandauerit Tlinius libro x v 1 1 I .cap. X 1 1 idon 

 gum erra ticum effe.T^on omitttndum natura miraculum,ex tam paruofemine tribut peni menfibus giguitur tam magna 

 radix, ut ea aliquibttsin locisplus quXm centenas libraspendat.y£t librarum triginta ponderenos fispius innumera raptt 

 uidimus in J.MHKnfiagro,longa,& colore purpurca.Rgpum & radix{ut Theophrajius eft autlor lib. v 1 1 . cap. 1 1 1 1 . 

 de plantarum hiftoria)gaudetfrigoribus:&fic ca dulcefcere putant,fimulque incrcmentum in radicem , non infolia uerti. 5 o 

 tAuftrinis,atquefi renis temporibus celeriter caulefciint. Ts(itr(inis Tliniopatma,qubd eofortafftfoto magnitudine, & dul- 

 cedine cxterts prajlcnt. Mpinis,quibus rarafeges,rapa ittilia admodum,ac neceftaria habentur, tam in hominum alimen- 

 tum,quam iumentorum pabulum.Qn£ teftate feruntur,uindicantur ab erucarum iniuria, qu<£ plerunquetenella folia in uni 

 uerlumerodunt,commiflafatiomstemporefeminifuligine:autmaiorisfedifuccoper notlem macerato femine . Siquidem 

 Columella rern liancfibi experientia comprobata aftirit.Sylueftris rapiplantam ob meamab Hetruria ubi ftequens nafci- 

 tur,abfentiam,hatlenus confeqiii non potui , atqui uolo etiam me ipfum accufare , qttbd rem ipfhm neglexerim apud ami- 

 cos.Quare Rapi fylueftris imaginem,quam hic appingi curauimus,etfifylueftre Dicfioridis rapum non referat , refert ta- 

 men plurimum domeflicum.Quam ob caufam,illud quoque excudi curauimits;tanquam ]\apumfyhteftre noflrum.l^on de- 

 funt rei herbarm ftudtofi,qtti uelint I{apitnculum itulgb uocatum,quo Italiin acetarijs uefcuntur , una curn Fuchfio rapum 

 cffe fylueftre Diofcoridis.quorum opinionibus refragari cogor.quippe quoniam l\apuncuti capituta,in quibusfhnen conciu g Q 

 ditur,duplicia nonfunt,nec ulla in ipfofeminc reperiturquatitasiqttte abftergere pofjit . I\a p v n c v l v s itaque planta eft 



atbitalis, 



n 



3° 



