47^ And. Matthioli Comm. 



utiliflime commifcetur: interaneis fluxione laborantibus , atque uuluarum erofionibus ,infunditur: 

 contra dolores,quos seftus excitauit,caput ex roiaceo, & oleo fouetur : eruptiones papularum in ca- 

 pite,cum uino emendat : uulneribus,qu« ad iyderationem ipe<5tant,ex polenta illinitur . 



Portulacx ge- ~T~jOrtulaca omnibus uulgarijjima ejl . Duo eius habentur genera. Vnum fatiuum,cui foiia infunt latiora,pinguia,faba*< 



n«ra. J^ r j a m ig^ u 0ca tee modo,Jplendentia,& d tergo candicantia,gujiu infipido,quadam cum auflera aciditatc . caulem edic 



craffum,gtabrum,ereclum,fubpuniceo colore,atque pinguem:femine nigro , exiguo , inherbaceis calyculis inclufo : l\adi- 



ce multifida . Qua autemflponte nafcitur in hortis,umeis,& alijs locis,prouenit caulibus rotundis^ lentis,pinguibus,rufe- 



fcentibus,humijefe diffundentibus . Foliagerit alterifimilia,fed muitb minora , & oblongiora . C<etera confimilia funt . ' ° 



. Manditur cruda ad oris ulcera,& commotos dentes . Folia linguxfnbdita, bibendi-defiderium reflmguunt.Alterum uero 



res ex Gal. fyluejire humi repens , minoribus , tenuioribus , ac crebrioribusfolijs . Tortuiacm, meminit Galenus libro v i .fimplicium 

 medicamcntorum,ubi ita fcribit . Tortulacafrigida,&aqueatemperamentoefl,pauc<ecuiufdamparticepsaulieritatis. 

 froinde fluxiones repellit,& maxime biliofas,& calidas,cum eo, qubd eas mutet,et in qualitate alteret , magnopere refri- 

 gerans . Etfueritfani in refligerandi quidemfacultate tertij exceffus a temperatis,acmedijs : in humeclandi uero fecundi. 

 Hac ratione & <nfluantes^ut Ji quidaliud,adiuuat tum uentris ofculo impofita,tttm totis hypocondrijs,potiffimum infebri- 

 bus beclicis . Tmterea dentium fluporemfanat,nempe qux ab acidorumfuccorum contaclu, afleri exiccatafuerant,leni 

 ens,atquc replens, utpote cum uifcofam habcat humiditatem . Simititer uerb &fuccus eius . Itaque nonforis modb im- 

 pofitus;fed cpotus quoque refrigerat . Hocfani & toti herb<e comefe accidit . Quoniam autemfubaflringit, utiliter dyfen 

 tericis editur,& mulicbriprcfluuio.&fanguinis reieclionibus . Sed ad h<ec quidem multb efl , qudm hcrba ,fuccus ipfius 2 o 

 ejficacior.Etlib.ll.de alimentorum facultatibus : Tortulaca (inquit) quidam utcibo utuntur : fed imbecillem prxbet 

 alimoniam,eamque humidam,frigidam,& glutinofam . Vt rnedicamentum autem , dentiumflupori medetur ob lentorem 

 fuum morfus expertem.de ea diffujhsin opere de facili parabilibus fumus locuti. H&c ipfa, ut tradidit Tlinius lib.& cap. 

 xx.emplafiri modo imponitur umbilico prociduo . Sanat & mammarum, & podagrec inflammationes,cum melle,aut ci- 



Nomina. molia creta . Trodefl in uniuerfum omnibus calidis affettibus. Huius herbm, nomen Grxcum efl av^pd^» -.Latinum, Tor- 



tulacaxArabicum, Bakjcancha,feu Bachele alhanicha:ltalicum,Tortulaca,Trocacchia,et Torcellana:Germanicum,BHrt- 

 7fikraut,&Tort%elkraut :Hiflamcum,Verdolagas, & Baldroegas : Gallicum,Tourpier,& Tourchailie . 



aw w , ASPARAGVS. CAP. CXVIII. 3 o 



a Cataeux. :rs 

 Tftuos.i . pe-' 



COrruda , fiue a fylueftris afparagus,uulgariseftnotiti,£.Huius caliculiin cibo co&i , uentrem 

 emolliunr,urinam cient . Radicis decochm contra urinaj difficultatem,regium morb um, renum 

 uiria,& coxendicum cruciatus,in potu proficit : cum uino autem, phalangiorum morlibus auxiliatur . 

 Si decocli fuccus fuper dente contineatur , eius dolori medetur . Semen potum ad eadem ualet . Ca 

 nes,ut aiunt.fi decoclum bibant, emoriuntur . Afparagum etiam nafci prodiderunt, arictis cornibus 

 contu(is,atque defolsis . quod , quantum equidem fentio , plane a ueritate abhorret . t Altilis autem 

 afparagus,multis ramis fruticat,folijs fceniculidongis, numerofis : radicerotunda, grandi , fpongiam 

 habente . Huius teneii cauliculi triti in uino albo,renum dolores fedant . Aflus autem,co(ftusve,uri 40 

 naeftillicidium,difficultatemque,acdyfenteriasmitigat. Radix cum uino,autacetoco&a, luxatos 

 artus mulcet . Deco&a cum ficis,aut ciceribus, fumpta , regium morbum fanat : coxendicis crucia- 

 tus,ftranguriamque leuat . Alligata radix,aut hauftum eius deco&um,conceptum adimit,& fterilita- 

 temadfert. 



ASparagus duplexhabetur,altilis,& fponti proueniens.Huius triauifuntur genera ,nempe Talujlre Gr&cis IW? 

 uocatum,montanum,& petrmm,corruda proprie diffum . Mtilis paffimin hortis feritur , aeterisque notior 

 eft,qudm ut dcbeat explicari . Thyrfum is prinmm e radicibus mittihcacumine craff\ore,in acutum dtfmente , orobanche 

 modo, quitandem auclus in ramosfefe explicat,in quibusfoliafunt capillacea,fceniculo breuiora, tenuioraque . Florem 

 editexiguum,quoflaccefcente,bacc&fubfequuntur,primiimuirides^&deinde rufefcentes . Bgdice nititur circacau- 50 

 lemfl}ongiofi,a qua numerofe oriuntur fibra ellebon modo, albicantes,craffioresque,utin l\ufco.Montanws,&paluftris, 

 facie uix ab altili dijferunt.Horum ommum cauliculi,qui in cibis pafflm expetuntur,dulcesfunt,ar guftuigrati . Corruda 

 uerb contrd,fi quidcm ij amariufculi funt,& nullamfere in cibisgratiam habent.Vafcitur Corruda ficcis,& faxofis locis, 

 &pr&ferthn inftpibus,& frutetis,caule lignofo,albicante,folijs exiguis,pr<&duris,& aculeatis . 1s[afcentur altiles ^Afba- 

 ragi totiusanni decurfu,fi ubifru&um legeris,radices,quafummo cefpite uagantur, circunfoderis,ac apzrueris , Meminit 

 horum Galenus libro vi.fimplicium medicamentorum ftc inquiens . Afparagus petr<eus , aut myacanthinus abflergen- 

 di uim habet,idquc citra manifeftam aut caliditatem,autfrigiditatem . Hinc renes , ac iecur infarclu liberat , & maximi 

 herba ipfius radices,&femcn . Quin & dentium dolores fanat ftccitatis nomine , quam uel maxime dentes requirunt . Et 

 lib. 1 1 ,de alimentorumfacultatibus : Infnpcr (inquit) afpa ragorum alius regius in hortis nafcens , alius t hm> id eft,palu- 

 firisappellatur,ceualius ab iis,quid bryonia oritur . Omnes autemftomacho utilesfunt , urinam cient ,&parumprd>ent g 

 mtrimenti . Si tamen ijprobeconeoquantur^olerum afparagis magis alunt, nimirum quantb illisfunt ficciores . h&c Gale- 



ms. 



