48 4 AncLMatthioli Comm. 



iMe.&Drag. s/.r. S I V M, SEV LAVER. CAP.CXX. 



frSi£ Q Ion in a 9 ll ' s ^uenitur, frutice pingui,re<£to,folijs latis,olufatro fimilibus , fed minoribus , & odo- 



x* n^ . ». O ra tis . Qua? cruda,co<5taque efu,calculos rumpunt,atquc excernuntmrinas cicnt : menics , & par- 

 r/txigu U "ha- tus extrahunr:dy fentericis in cibo auxiliantur . De fio Crateuas tradit, a herbam e(Te fruticis fpecie, 

 bans niultafo- pauca t olia ferentem,rotunda,maiora quam menrha»,nigra,&t ad erucam acc edentia. 



lia roumda. 



r d. i. pingiiL C*« »» fcaturientiumfontium riuis,quorum aqua hyeme calent,<eflate uerb frigefcunt,plerunque nafcitur . C&terum 



j^Jfalluntur apertifiime\qui pro Sio berbam Crefcione uulgb uocatam, tamfalicet dulcem lafiucccflmilem , qudm acre, I o 



Sijconfid. acJubamaram,cuinaflurtijfapor,&eruc£foliainfunt,inmedicamentis ufurpant. Quippequbd ea non alia fit planta, 

 qudmflfymbrium aquaticumfequenti capite d Diofcoride defcriptum , non legitimum Sium , quod noftratibus Senenfibus 

 uulgb uocatur Gorgoleflro.Hoc enim d Diofcoridis Sio nullisprorfus diflidet notis: quandoquidem pinguis efl planta,cau- 

 le refio zfdijs latisjn ambitum ferratis,olufatrofimdibus,fed minoribus,& odoratis:floribus candidis :femine corniculis 

 inclufo . \\ariadmodumfiunt fontitan riuuli,quibusaquaticumftfymbrium innatet,qui Sium etiam non habeant . Tlinius 



Plimj lap us. i ibt& ca p XX j x Sl , m cum a q Hat j C0 (ifymbrio confudijfe uidetur : qubd Sioftfymbrij aquatici uires affignauerit , nominis 

 fortafle comnmnitate deceptus . 'Nam Diofloridis teflimonio,fifymbnumhoc ,quodaliqui cardaminam uocant , nonnulli 

 etiam Sium appeUant.Vndc qubdforti exiflimauerit Tlinius Sium,& cardaminam unam,& eandem plantam effe, uni tan 

 tum Sio utriufqmfacultates reddidit : etflprius lib. XX. cap. xxi l .Jpeciatim de fyluefin flfymbrio in riguis proueniente 

 diflvruent . Serapio Sium Scnation uocat : Veriim Setiecio Diofcoridi alia eflplanta, ut lib. lill.in eius mcntioneexpli- 20 

 cabitur . Confert Sium in cibisifs,qui oculcrum htbetudinelaborant,quinetiamJfleneticis,& malo habitulaborantibus. 

 Vcr.tris liv.eas pcllit, id quod ualentius facit eius femen tritum , cocblearts menfura , ex uino aufitro potum. Succm illi- 

 ... u ; res ex tus lentigines delet . Decoblum cumfale,& nitro,equcrum fcabiemfanat . Vtuntur etiam eo quidam in acetarvjs. Su mc- 



Galeno. minit Galenus lib.v 1 1 x .ftmplicium medicamentorum ftc jnquiens . Sium cpuantum guflu odoratum efl,tantum etiam ex- 



calfaeientisfacultatU efl particeps . Digerit autcm,& urinam mouet,& calculos renumfrangit, & menfes euocat . Quod 



Nomina. cmci crtmLatimqupque- Sium twcant : Mauritani,l\pr eathalmi,& Inhamehanella,feu HamehamUa:ltali,Sio,& Gorga- 



leflro:Gemani,VttrcJfermercl{:HiJpani,l\abacas:GaUi,Berle. 



W/^fw. SISYMBRIVM. CAP. CXXI. 



, ,;. 'i.m.fed QIfymbrium(alij ferpyllum a fylueftrc uocant)in folo inculto nafcitur, menthse hortenfis fimilitudi- 



fyjndtre non j3ne, b odoratms,Iatiore folio . Inferitur coronis . Calfaciendi uim habet . contra ftillicidia urina?,cal 



b S ij'e\.;i.o- cuiosque,femen cx uino bibitur : tormina ,& fingukus fedat . Folia in capitis dolore, fronti, aut tcm- 



doratumieg. poi ibus illinuntur. Itcmconrrauefparum,apumquei(5tus. Vomitiones potu cohibet. Akcrum 



Onb. fifymbrij genus,aliqui cardaminam,alij fion appellant . Ea herba riguis gaudet, & eifdem in locis,qui 



bus fion.prouenit : qua» idco nonnullis cardamina nominatur,quod guftu cardamum,id eft nafturtium 



repraienter. Folia primumrotunda prodeunt,aduka erucaemodo finduntur.Idexcalfacit,urinas 



mouet . crudum eftur . Purgat lentigines, cutisque uitia in facie , no&ibus impofitum , matutinisque 



detradum . 



AO 



.. nfi ^ S ^J.metfiprodiierit Diofcorides Sifymbriuminfolo incultonafci ,Theophraflus tamenlih.v i.cap.v il.de plantaru 



deratio. X hifioria,& lib.w.cap.v 1 1 i.deearumcaufts,fatiuumetiamnumSifymbriumin kortisreperiripofleritatismemori* 



comraendanit . Q^odfanieamherbamejfecrediderim,quczhodieinommbusfere hortis prouenit , quam nofirates off,- 



cim Balfamitam , uulgws uerb mentham I{pmanam,uel crijpam appdlat. Quippe qubd hac proferat folia circinata , & 



f4ulgarismenth<£lniora,crifpa tamen : caulem quadrangulum , rubentem; uirentemquc: & odore,gu(iuquementha 



longe acriorjintiatnr . Cuius rti iliud etiam,pmter affignatas notas,manifeftum indiciumfacit, qubd Balfamita hcecfaci- 



U in mentbam degencret , mfli diligens admodum adhibeatur cultura . Quod libro dc plantarum caufls paulb ante citato, 



Sifymbrij in apcrte tefiatur Theophraflus his uerbis .Sifymbrij mutatio in mentham , uelut pr£dib~lis oppofitafcilicet efl , cum cx ne- 



mentham mn- gl e £fu cueniat . Fit etum cum quis non excolit, neque curamfolitam adhibet,ut radices amplius deducantur , qudm in par 



tem ui tota conuerja , debiiiorparsfupcma confiflit,odorisquefui uehemcntiam amittit , quaft ex ambobus illis , germine , - Q 

 al que odore fmilitudo proucniat . Quippe acritudine exolefcente , reliquus odor , quia mollis quidem , remijfusqne efl , 

 proxime ad mentham accedit . Quamobrem transferre fepenumero iubent,ne iflud eueniat . lUc Sifymbrii caufa efl. ha- 

 tlenus Theophrafius . Sed equidem nonputauerim Diofcoridis Sijymbrium fponte in incultis nafcens, cum Theophrafii Si- 

 fymbrio comeniri : qnin potius aiterum ab altero longe diffldere crediderim. Sylucflre enirn tn Umnienfl agro in 

 iucultis natum compturibus locis uidimus , ac legimus , nullis defieientibus notis tUi d Diofconde tribuw . qnodmihi qui- 

 demfa tiuo ejflgie plani reclamare uifum cfl . Huc alia accedit ratto , qua facileprobaripotefi Jtfueflre Sifymbriiim dfa- 

 fyuoplurimitm differre . Quandoquidem ft idem effent , cum Sifymbrium culturanegligcntia in mentbam degtneret ,f.eri 

 quidtm non poJflt,ut fylueflre aliter ufquam tnueniretur,qudm in menthampermutatum , cum nulla hominum cultura na- 

 fcatur. Giw poflmodum f,eret,ut locusjn quo Sifymbrium primb adolemJfet,breui temporis traftu ubiq; mentha fcateret. 

 Brafauoli er- yodtamennnfquambaficnusfaftumreperi . Caterum Brafauolus,cum hctcfortaffe non perpendiflet , credidit Baifami- 6o 

 ror. tam , quarn ipfe Fhrentinam mentham appellat,tam fatiuum , qudm fylueflre StSjmbrium indifferenter explere pofle . 



Q»i 



