6)0 AnAMatthioli Comm. 



fce capitis calce)hirundines matres excacatis pullis admota berba nifum rcftituere . Mqui Miftrteles libro qur.-to de 

 gen. anim.cap.fexto,id quidemfieri naturaliter fcribtt his ucrbis : Ancs cttam mnnkllx imperfeclos, & cacos pariu -u ptd- 

 los,uidelicet,qu& cumparu& corpore fmt,multos progenerant,ut coruix,pica,p.iJfer,hirundo. Quamobrem fiquis birundi- 

 num noueUarum adhuc oculos prapungat,rurfus incolumes redduntur . Cum enimftnt nonfabli, non corrumpuntur . lcaq; 

 denuooriimtur,acpuUulant.Etlib.6.debiftoriaanimalium.Tullorumbtrundinis,i>iqi<it,adfo<crecen 

 lo eos uexarit,rcnafcuntur,& cernendi uimpoftea plani reapiunt . Herbam in calcets delatam,ft nadis pedibus atangatnr, 

 lclericosfanare creditur . Eadem mammis mulierum admota, menfium abundantiam fiftit . Tufii herba und cim radice, 

 & oleo chamxmelinoferuefatla, & umbilico iliita,tormina uentris, & uteri dolores toUit . Totinsplanta pttluis uulncra, 

 ulceraquefanat . Succw ad oculorum maculas,argemas,nubeculas,& cicatrices plurimumpr&ftat, ueriim cum acerri- 

 mm ftt,adhibendus non c{l,nifi ijs addttis,qu& eius acrimoniam retundunt , cuius modi eft lac midicbre . Idem cauis deuti- I o 

 bus inditus,cos frungit,& eijcit . Cadunt quoque uerruas , & arefcunt,fifreq<tenter eo iUinantur . Sunt,qui Cbelidonium 



Aquilin*. maius uocetherbam qitamaliqui Miyi n nam alij M[uikgiam nominant:Ea in montibw prouenit,foiio Cbelidonij rna 

 ioris &nulo,per ambitum laciniato,coriandrifere modo , caukfcit menfe Iunio numerofa caulium fobole , gracili tamcn, ac 

 tenui . Flores in caulium cacuminibus emicant,in alijs purpurei, in quibufdam albi,& in nonnullts aurei , tanta eft in ftori- 

 bus colorandis natur& dekclatio . Ii in (ieUee modum radiantur,quatuorfundentes inferiore parte cornicuk;furfum refie- 

 xa : E^quibus capitula oblonga nafcuntur,Melantbij &muia,in quibus peUucidum femen concluditttr pullo colore. Scmen 

 (utfcribunt qitidam rei berbarict authores)drachm& pondere potum ex Cretico uino, addito crocimomento , iilerinam fa- 

 Chelidonij nat . Sed £gros in leclo fubinde fudare oportet . Cbelidomj maioris meminit Gaknuslibro vl I i.fimpliciimimedicamen- 



ex GaT UUeS tor!im ' u ^ htecfcribit . Cbelidomum maius extergentis admodum,& calid&facultatis tft . Scd &fuccus eius ad acuendum 



uifum commodus eft,utiq; in quibus craffum quiddam in pupilla coUigitur,digeflione , atque difcuffione indigens . yfifunt 20 

 quidatn radice eius ad morbumregium d iecoris obftruclione proficifcentem,inuino alboeampotui exhibentes cum ani- 

 fo . Tari modo manfa dentium doloribus confert . Id ^.Kiliim y.iy«. Gr&ci,quod Latini Chelidonium maius,uocant .- Mau- 



Nomina. ritani,Kauroch,CbaUidunium,Cbilodomontoma,& Memiram: Italt,Celidonia:Germani,S.cbeluurt'%,& SchLkraut: Hift>a- 

 ni,Celiduenha , &yerua de las golundrinhas : GaUi, Chelidonie,& Efckre . 



xe^w^v. CHELIDONIVM MINVS. CAP. CLXXVII. 



CHelidonium minus, quod triticum fylueftre aliqui nuncuparunt,herbulapediculis ab radice pen 

 dens, fine caule : folijs hedera?,multo rotundionbus, & minoribus , teneris,& liibpinguibus . ra- 

 dices habet ex eodem callo compl ures,pufillas,in granorum tritici modum aceruatim congeftas : qua- 30 

 rum tres,aut quatuor in longitudinem exeunt . Iuxta aquas , & lacus nafcitur . Vis ei acris , & anemo- 

 nes modo fummam cutem exulcerat. pforas,& fcabros ungues eximit . Succus radicibus exprefius ad 

 purgandum caput,naribus infunditur . Decoclum eius ex melle gargarizatum 3 magnifice id preftat : 

 & omnia pedoris uitia extrahit . 



Chelidonij \yLanta,quamomnesfere^eiberbartiperitiCbelidoniumminusappeUant,omnibusItali#locis,uernoduntaxattempo 

 minoris confi- X r ^fiequensgignitur,uliginofopr£fertimfolo,&infcrobium,foffarumq,marginibus 



derauo. dioribus,acfubpinguibus,fine cauk .-ftore luteo,etfi eius non meminerit Diofcorides,tenuipcdiculo appenfo . P^a dicibus ni- 



titur compluribus,ex eodem caUo prodeuntibus , pufillis,in granorum tritici modum aceruatim congeflis,quarum nonnul- 

 U tanturn in longitudinemprogrediuntur .Herbabac breui deperditur : quippe qua uere et nafcatur, & arefcat. Sunt aq 

 qui hanc Scropbnlariam minorem appellent,d radicum (imilitudme,ut qua multis granorum tritici grumulis , ueluti ftru- 

 mis,qu£ Graca imitatione fcrophula uocantur,coaluiffe uideantur . quanquam alij exhoc potius fic dtclam putant , quod 

 ftrumis,fiuc fcrophulis(ut quidam afferunt)impofita medeatur . T^oftris eam in Hetruria uulgo uocari FauofceUo puta- 

 uerim,qubdfabarum modo folia fubpinguiaproferat . T^eceaaliundefibi Chelidonij nomen uendicaffe exiflimatur,auclo 

 re Theopbrafto lib.v 1 1 .cap.x 1111.de plant.biftor.qudm qubd hirundinurn aducntuflorem excitet, quemadmodum & 

 chelidonium maiits . Verum an hxcfit chelidonium minus,cuius meminere Diofcorides,& Gaknus,non partta uidetur effc 

 lubitatio : qubd nullam prorfus nec folijs,nec radicibusprafeferat acrimoniam,cum tamen acerrima,& mordax effe debe- 

 reulongcq; magis qudm chelidonium maius : quandoquidem,Gakno tefte , Chclidonium minus cutem exulcerat, dr excal- 

 facit ordine quarto . id quodfatis mamfcfte" oftenderepofjet,hanc non effe Chelidonium minus : nifi quis in hoc iUud dixe- 

 nt,qmd de Mofcriptum reHqitit Gaknus libro 1 1 .de alimentorumfacultatibus.Tslamfacile contingerepoteft,qubd quem «- 

 admodum arttm Cyrenis minimum medicamentoft,minimumq; acrimoni£poJfidet,adeb ut in cibisuel rapis utilius habea- 

 tur ; in italia iierb , ac minori J.fia contrd adeb acre , ut medicamentis duntaxat expetatur : ita & Cbelidonium minus , 

 quod in Italia nafcitur,minimnm acrimonUfortiatur ; quod uerb m Gr&cia prouenit, acre admodum fentiattir . Siquidem 

 excepta acrimonia tantum,noftrati nibil praterea deeffe uidetur , qum kgitimum c helidonium minus dici qucat . Ex quo 

 facili addutlusfum, ut credam,qubd quanuisinltalico deftderetur acrimonia ;non tamenid ejfe Chelidonium minasdiffi- 

 tendum efl : tamctfi inficias ire non liccat,noftrum Chelidonium mimis^qubd ornnino acrimoniafit cxpers, ijs morbis haud- 

 quaquam conuenire pojfcquibus illud conferre,quod in Cmcia gignitur,tradiderunt Diofcorides,& Galcnns.2\[am bae dc- 

 ficiente qualitate, necefte quidem eft,ut & uires,qiu illam confequuntur,deficiant,& pcreant . Hinc igitur fit , v.t non pof- 

 fim ego fuhfcribere iudicio Fuchstj uinalioquin eruditijftmi,qui in libro de comprfitioiie medicamentorum,qnem auclumfe 

 cundb excudit,Cbclidonium miuus cenfet alteram Malacoajfe Jpeciem . Qjtinimo eius opinio mibi refclknda uidetttr , qubd £ 

 pbnta illa nullisfcre notis dUftitm mollem bidcniin referat . E.i quidemfoHjs bederam quoddmmodo mv.datur ,fed quod 



