6$ 6 And.Matthioli Comm. 



deco&o ricorum,optime anginis gargarizatur . Deco&um cum aceto dentium dolorem in coilutione 

 fedat.-inflationes auricularum uaporis fuffitu diicutit . 



HyfTopi conG- TV lon modbfunt,qui dubitent,an uulgare Hyfopum legitimum appeUari poftt ;fed & qui certb mdant , id ipfum cum 



olniorcpro- -*■ ^ Dto ft°ridis Hyfopo nullam habere cognationem. Hommopinionem fequttntur Monachi illi , qy.i in Mefuem com- 



bata. rnentarios ediderunt,argumento qubdfcripferitDiofcorides(utMarceUusmterpretatur) or.ganum Herackottcumfolio ef 



fe hyfopi,non tamen habere umbellam hyffopimodo rotxfigura in orbem circumatlam, fedmultifidam , & ueiuti dimfam . 



Qua quidem nota non uifitur in noflrate Hyfopo,ut quodflorcs ficatosprofcrat,non autem d>?e(los in umbcUam rots. mo 



do circumatlam . Quofit,ut non ab re iUi dubitauerint,an uulgare Hyffopum kgitimumfit; hi uerb crediderint,eo omnino 



Marcelli mala n os effe deftitutos . C&teriim mihiiam compertum effeputo,hos omnes in dubio , &errore uerfariperuerfa MarceUi inter- 10 



mterpre auo. p mat i om deceptos . quandoquidem fe aliter habet uulgata Diofcoi idis leclio(cui etiam Oribafius,& uetufli quidam Gra- 



ci codices adflipulantur) qudm uerterit Marcellus : ita enim Grace legitur . o'fiyoum »pstKMa7tKn,ol JY uvihimu Kaxovo-tv, 



qvmov iytt ipttipis Ctadrra . <TKidftoi> JV o'u rpoyoH^it^K' Ss -jrip li»p>t^im- id efl . Origanum Heracleoticum, quod alij Cuni 



lamuocant ,foliumhabet hyfopo fimik.-umbeUam autem non in rot&fpcciem orbiculatam,fedueluti multifidam. heecDio- 



fcorides.Ex quib.paldm eft,non comparafe Diofcoridem origaniflores ipfius byffopi florib. utperperam Marcellus itertit, 



cum abfolute dixerit,nullafac7a cum Hyfopo comparatione, Origano umbeUam efje non in rotte modum orbkulatam ,fed 



ueluti multifidam.lUud infuper hac in re nonparuam ambigendi anfam pr&buit , qubd Diofcorides libro llllAn Chryfo- 



comes capiteprodidit,cum inquit. Cryfocome palmi altitudinefruticat,comam babens fpecie corymborum, hyffopo jhnilem. 



Veruntammfiquispr&flantiiudicioDiofcoridisuerbaaccurateperpenderit,illafanetiihUeorumfententitercfiagarico}npe 



riet , qui Hyfopum,quopafim utimur,legitimum effe contendunt.Siquidem in plantis coma,probatifJimorum autlorum te- 2 c 



flimonio,non folitm deflortbus,& corymbis inteUtgiturfcd etiam defoitjs,& ramufculis,dummodo hxc hilari quadam ue- 



mflateplantam totam,uelfumma eius exoment . Vnde rettH Vltnius lib.x n.cap.xxv. balfamo foftmn proximum rutte, 



perpetua coma reddidit . Item Virgilius lib. iiii .Georgicorumperpukhri cecinit . 



lUe comam mollis iam tum tondebat acanthi . 

 Exbispcrjficuumfieriarbitror,Cbryfocomen coma,hoc eftfolijs,& ramufculis hyffopo effeftmilem, non antem ipfis corym 

 bis,quibusfortaffe in uniuerfmnfcatet. Quamobremhic nuUus,quantum equidemfcatio,rclinquitur ampttus dubitandi lo- 

 cus.Sed qubd Hyffopu commuais ufus,uerum,legitimuq;fit,nobis manifefte demofirat Symphytu. petraum dme(ut jpero) 

 proximis annis repertum,qubdfolia uulgari hyffopofimilia proferat . 7<{am cumfcribat Diofcortdes,Symphytum petrsum 

 folio effe origani,Origanum uerbfolia habere byf)bpi,clariffimum prnebet argumentu, qubd hyfopum,quopafm ulimnr,fit 

 uerum . Quinetiam cum idem autlor tradiderit,Hyfopum duornm effegenerum,nempe montanum, & hortenfe,& utrun- ^ Q 

 quegenus in noflrate pajfim habeatur omnibus notis fimik,non modb opinionem auget , hoc legitimum effe Hyfopum ;fed 

 omnem quoque litem dirimit . Huc pmterea alia accedit ratio,qubd citm Diofcorides congeneres,uelfimiles plantas Jeriatim 

 coniunUeq; defcribcre confueuerit,ftatimq;pofl hyjfopum flcechadem reprtefentauerit, quxfolio , & Jpkatoflore hyjfopum 

 noflrum admodum <emulatur,oftendit quidem haUucinari eos,qui hyffopum hoc non legitimum effe hatlenus iuerunt tnficias. 

 J.dde etiam qubd idem(ut experientia comprobat)'v\s omnibuspoUeat uiribus,qttas Hli reddidit Diofcorides.Toftremb cum 

 idemfcribatDicfcoridesjHyJjbpum nuUi non cognitum effe,miror fani,cur quidam, qui uulgare noflrum illegitimumfacwt, 

 legitimum non afjerant in medium,& prtefertim citrn twnfolum in hortis Diofcoridi habeatur ,fed etiam in montibus . Lixi 

 fententiam meam,d qua ne minimo quidem ungue recedam ; quousque,qui nobis nfragantur,utrunquc afferant Hyffopum, 

 quibus umbeU& infint . Hyffopum montanum in comitatu Goritienfi Saluatino monte frcquentiffimum nafcitur ,facie,flo- 

 ribus,& coma hortenfi non abfimile,rudiore tamenfolio,& guftu amariore , necufque adeb acri . Mitefcit tamethfi tran- * Q 

 jplantetur in hortis,fitq; hortenfi fimile,exutafylueflri natura . Itaq; dicimus nos Hyffopum plantam uulgaris ejfc noti- 

 ti£,haberiq; ubiquefere ad manus,nonfolum bortenfe,fedetiam montanum. Item fiuticm tfjefurculis pluribus ub nna ra 

 diceprodeuntibus,lignofis,ffquipedalibus ;folijs in uniuerfo caule oblongis,circunquaque per interualia prodcm:tibus,du- 

 riufculis,odoratis,&guflatuferuidisuimariufculisq; . Florestllifunt in cauliumfummitatibus,Jficatis,c£ruki coloris . B^a 

 dix multtfida,& iignofa . Tenuium efi partium, ideoq; incidtt,attenuat,aperit,& abflergit . jLduerfaiur fcrpentium itli- 

 bus,fi cum fale,& cumtno tritum ex meUe uulneriiUimtur.exokoinunt~lumpediculosnecat,& capitts pruriginem toUit. 

 luuat comitiaks, quoquo modo ijs prebeatur,fcd ualenttus id efficit,in catapotijs hoc modo paratis . Sumuntur hyffopi , 

 marrubij,& CaftQrei,fingulorumfemidrachma,radkisT&onia drachmx dux,aj]kfatid£fcrupulus;terunturdeinde omnia, 

 & cumfucco eiufdemhyjfopi formantur catapotiafeptem,i quorum numero una tantum datur quolibet uesperi,cum fe dor 

 Hyflbpi nires witumrectpitaffctlus. Hyffopi paucit meminit Galenuslib.vi I i.fimpl.mcdkamentorum,ficinquicns. Hyffopum de- - 

 ex Galeno , & ficcat,& excalfacit ordine tertio :fed & tenuium eft partium . Hyfjbpi quoque uires defcripfit Mefues, ita adfenfumfcri- 

 Mefuc. i ens t uyff p um hortenfepituitamfactle deikit,quanuis dixerint dtqnwqubd & atram bikm educitadditofofftltfak, aut 



Indo . Mipfitmpituitampurgarcmanifefloexperimentoconftat,pr£fertimquainpetlore,acpulmonecontmctur . Facit 

 hyjfopum ad pituitofos tum cerebri,tum neruontm affetlus ; qubd non modb mundet ; fed qubd etiam roboret . Quin &pe 

 ftus,&pulmonem detergit,prafertimfenibus,quorumpetlusknta, craffaq;pituita refertum eft : quofit , ut aftbmaticis, 

 & tufiientibus opituktur . Difcutit hyffopi ufus contumacts inflationes , cibi appetentiam inuitat, menfes & urinam ciet, 

 &fcbrium horrores excutit: uifttrn acuit. MeUe commiftum interaneorum ttneas necat,mtri tamen addito rnomento . Qtcu, 

 quod tumfolijSitumfloribusparaturfieruos algore affetlos inuntJumfanat,& roborat . Toteft eadem & montanum,at- 

 ... 1 ue ^iam hac omnia efficacius praflat . hatlenus Mefttes . Catenim nonnulli crcdtderuntherbam iUam,qu& uttlgb ab aii- 

 & uires. ' ^ u ^ us ^R at I ola uocatur,ab alijs Gratiadei,d qmbufdam etiam,utd Foroiulienftbus,Stanca cauaUo, qubd equi eiuspa- ^ 

 lulo mire defatigentm;effe Hyfopum iUud montamjp, de quo Mefues infuisjcriptis mentionmficit . Sed ij,omniumferi 



iudicio, 



