74 o And. Mattliioli corarn. 



tiufdem utique generis eflfyluejlris Ujtta,de qna una cum domefticafuperius tradidit Diofcorides,& b<cc,quam Gracorum 



qutdam Harmalam,Mauritani ueroHarmel,fiue ^Albarmel appellant . Exhac omnibits plrfpicua Bjttitfylueflris diftin- 



clione,quantum cqmdem rcor, liqutdb patebit , Mnc< nnam haudquaquam erraffe,ut errorem immcntb iUi iniungit Fucb- 



ftus . Quippe cum inquit JLuicenna,V^Htafyiucftns(& non eft albarmel, fecundum qubd exifiimaucrunt quidam , imb efi 



(pecies ruU ipfius) confert morftbus uiperanim,ijs uerbis declaratfe illam bic fyiueflrem Rutam intdligcre , qum domefli- 



cam amulatur : non antem iUam,de qua hoc loco differit Diofcorides,quamq; fn<e\Arabiccefamili<e autlores Harmel ,fiue 



jLlharmeiuocant . Einstamen loco citato ,paulb anti meminerat , (icinquiens. Et alharmei eft de medicinis liberanti- 



bus . vbiper Jlharmcl eamfani Itutamfylueflrem intelligit,dc qua prctfensfcrmo efl . ob cuius differentiam , poflea al- 



terius Rjttcefylttcflris mentionem faciens ,fubiungit iUa uerba, qit<e iam bis citauimus . Vt bincpalamfacerct ,fe non mo- 



db de altofylueflris Ruugenere inteUexiffe; fed etiam occurrifjcne quis,fifine diflinUione locutus effet , fe idemfruflrd re- • IO 



Qijonindam p etijffc calumnietur . Torrb non dtfunt quifuflinere contendant,Harmel effe Cicutam, jLuerroem in medium adducentes, 



error, & locus ^ um nb,y ,f wa .rum coUeclanearum itafcriptum reliquiffe uolunt . Harmel,id efl Cicuta,calida efl,&ficca in tertio gradu, 



tutus. incidit craffos humores,& prouocat urinam, & menfes , & ualet dolori fcapularum,& purgat pblegma . Hac ifli nituri- 



tur aucloritate . Quibus itafacili reffonderi potefl,qubd cum Cicuta hoc loco eas Jluerroes tribuatfacultates,quas etiit 



Harmal<e,nomine tamen Moly , reddidit Gaknus,manifefli deprehenditur jLuerroris codex librariorum incuria fuiffe de- 



prauatus . K[eque difficiiis lapfusfuit , qubd ij uocumfimilitudine decepti Cicutam pro E^uta legerint , ac fcripferint . jld- 



de etiam lUudfboc enini medicorum neminem latet)qubd tantum abefl,ut Cicuta tertium caliditatis gradum obtineat,cui 



illam a(f)gnat depraitata jLuerrois letlioM neprimum quidem attingat,cum Diofcoridis, & Galeni tefiimonio. , in quarto 



frigiditatis ordtne coUocetur : ob idq; eam lethale uenenum effe affirment . Quaproter quampefiimi agatur ab ijs , qui Ci- 



cutxformidandum femen ifs compofttis medicamentis addunt, quorum ufus efl ad deijciendos , incidendos > extenuandosq; 20 



lentos humorts ,ij dijudicent , qui ueritatis (ludio deditihuiufmodicauiUationes, qu&fep&hominibus perniciem pariunt, 



tokrarenonpoffunUB^Uhmufcefemendaturadpurgandumbiiematrammagnoauxilio.paraturq; potandum boc mo- 



de. Conijciuntur in mortariumfeminisgrana xv.priusclarifiima aqua abiutis,& deinde ligneo pifliUo terutttur, affundun 



turq; aqaafontanx uncia quatuor , eodemque piflillo aliquantijfier mifcentur. Demum linteolo percolatur crcmor.cui 



adduntur meUis optimi uncice tres , & olei Sefamini > aut amygdalini uncice du& . & id omnc propinatur Mtlancholicis . 



facitenimcopiofasuomitiones. ^ecefihocmedicamento aliud ualentiusadComitiales . Scribunt jLrabesbuiusRjttce 



Rutc f lueftris f emme ittebriari bomines , adeo ut fubinde diutius dormiant. Idquodmaximiconfertineo Melancboli<egenere,quodij 



aherius uires heros appeUant . l\utam hanc fylueflrem appellat Galenus Moly , libro . v 1 1 .fmplicium medicamentorum,ubi de ea dif- 



«x Gal. f er i t fas mY \,is . Moly, hoc quidam mcant peganon agrion,boc efl, Fjjtamfylueflrem, nonnuUiharmolam . Syri befafan, 



ficut Cappadoces moly,quia radicem habeat nigram , &florcm laUeum . Vis eius tenuium efl partium,& calida tertio ab- $a 

 fiefflt : undecraffoshumcresfecat,acdigerit,&urinammouet. HacGalenusdealteroBjttafylueftrisgenere.Cuicon- 

 ftat &primimfylucftris I{ut£genus perpulchre reffondere . Exquo crediderim,qubd fine uUo errorefeplaftarifalteram 

 . alteriusioco fubijcere poffint ,quoties jlrabumharmelin fuis compofitis medicamentis admifcendum reperiunt . Efi & 

 tnentio , & ui- a ^' a Bjttxfpccies , qu<£ reccntioribus quibufdam Capr aria cognominatur, quibufdam uerb Galega dicitur, noftrates eam 

 «*• uulgb appcllara Lauanefe . Tajflm h<ec in fcrobium aggeribus ,humentibusq; locis prouenit caule fefquicubitali , & ali- 



quando maiore,ramofa,in quofolia utrinque emergunt ab unopediculo dena aut undena , oblonga , acpinguia,, Floresin 

 fummitate profert ex candidopurpurafcentes, $ quibusfrfiqua oriuntur,femen continentes . Vis iUi maxima contrapeflt- 

 lentiam,nanqueplurimosbuiufcepiant£ufupr<eferuatosfcimus . Quidamad hoc quotidie crudam inacetarijs uorant, 

 alvj okrum modo cotlam cx carnium iurefumunt, non nullifuccum extrabunt,& ex uino hauriunt. Quin etiam ualet non 

 foiiim aduerfus kthalia medicamenta; uerum etiam contraferarum omnium,qu<e dentibus,aut aculeo uenenum emittunt, 4© 

 tum morfus,tum icius : in quem ufum berbam ueleius fuccum bibendum pmbent^tc etiam emplaftri modo uulneratis par- 

 tibusimponunt.Laudantaiiquifuccumfefquiunci<eponderehaullumpueriscomitialimorbouexatis.Epotusrecentisber~ 

 bcefuccus datttr utiliter cocbkaris menfura ad necandot inteftinorum uermes . Idem pr<eftat herba ipfa inpatella calefa- 

 tJa ex oko amygtkiarum amararum,aut e linife#iine,uentri adaUigata . Eiufdem fuccus datur in principio peftikntia af- 

 fe£iis,aut eius decotlum ex aceto fatlum addita Theriaca & jLrmenio bolo . Verumfubinde fudare affeclum oportet . 

 Idempntftat adpcftilentesfebres, in quibus exantbemata ,fiue maculm quas peftechtas uacant , emerfcrint,& pr&fertim 

 tpoto berba decotio ex aqua una citm TormentiU<e radice , Cardui bcneditli folijs , & jLrmenio bolo . Quas quidemfa- 

 cultates ilii incffe ccnfeo ,fua ipfiusfpeciaii dote . deterum aperttfftme falluntur , quiputant Ejttam hanc caprariam di- 

 tlam Tokmoniam effc , ut iatius iibro qaartofuo loco dicemus . Qu<s planta myai/ov ayptw Gmci > T^uta fylueflris Latini 

 dtcitur : v4rabice,Harmel : ltaltci,I{uta fzluatica. \ 50 



MSx*. MOLY. CAP. XLVII. 



MOly folia haber graminis,Iatiora 3 hurai lpar(a : florem albx uiola?fimilem, {ed minorem,magni- 

 tudine uiola? purpurea? smulum , la&ei coloris : caulem candidum , quaternum cubitorum : in . 

 cuius cacumine ineft aliquid,quod allij fpeciem referat. Radix parua,bulbofa.qu£ mirumin modum. 

 ualet ad uulux apertiones,fi trita cum irino unguento,in peflb fubijciatur . 



Moly hift. ex *7\ /T °^ ' ut f cr 'P tlim reliquit Theopbraflus libro I x.cap. xv.de plantarum hiftoria , apud Tbeneum exit, atque apud 

 Theoph.& J?ii j\f J^CyUenam cffe(quemadmodum Homerus dixit)affirmant : radice rotunda,non abfimdi cep<e,folio fctllce . Vfum eius, £ Q 

 contra ueneficiafumma : non tamen effodi dtfficuiter, ut ait Homerus . Moly quoque mcminit Tlinius itb.xxv.ca. llli* 



ita 



N*raiitf. 



