7-8 4 And: 'Matthioli Comm. 



appeUandam cenfuit. Et reclt) quidem,meo iudicio .namCoiytea longi alia cft ab illa,Theopbrafio tefie loco modb citato; 



ubi cam i<js depiugit uerbis . jlrbor circa Idamprvutniens,quam Cdlyteam uocant,genus aliud efl . Efl autem fiutico- 



fa,ramofa,alofa, inuentu rara,non crebra :folio laurinoflauri latifoiia ,fed rotundiori,amplioriq; , ut uel ulmeofimiie ap- 



fareat, oblongius tamen , ccloreparte altera herbido, tergo autem albido,neruofoq; : cortice non Uui,fed quafi uitigineo: 



radicibus perfunima gracilibus, &folutis,uerum uibratis,& admodumflauis. FruclW ffioreq; carert putatur . Ex his 



Theopbrafii ucrbis perjpicuum e(l , Colyteam d Colutea plurimum differre . Qu£ tamen etfi Theophrafli £M Lipara pe- 



culiarisfuerit ; hoc tamentempore plnribus in locisftionte natam uidimus,pr£fertimq; in Tridentino agro apud ^inanios- 



Mefuis,Sc Bra- ubi ego primum eam quam plurimis oflcndi . Sed ut eb unde digrejfa efl,iam nofira redcat oratiq,, credidit Mefues Sen<e 



fcuoh lapfus. folliculos in dcijcienda aluofotijs longi pwftantiores cffe. Huic ucrb reclamat nonfolum Manardus Fcrrarknfis uir dotlif- 



fimis ;fed etiam diuturna msdicorum experientia : etfi Brafauotns , qui Mcfuem tucri uidetur; contrarium putet . C£te- 1° 



rum ne quis ex altercationibus confundatur,dicam ingenue quid hac in refentio,nec quicquam ab eo recedam,quod experi- 



tnento plurics comprobaui . Sciendum tgitur efl, Senafolliculos , quificcati afferuantur , duum ejfegenerum : alterum per 



fe caditcum , & in plavta arefaVutm,d quofimen eximunt , nigrum,&prorfi:s cuanidum : alterum uerb,quod ante matu- 



ritatem demctitur , craffum , ponderofum , flucco pmgnans,& tegctibus expanfum in umbraficcatur , fed hoc uenundatu 



rarum . Cuifani,Kt iam millics pcnculumfecimus,non minor deiecloria uis inefi , qudmfolifs . "Primum uerb genus , quo 



Vcnctijs omnesfcrc officinxfc.itent , non modb minorem huiufmodi uim habet ;fed propi nuUam . Vt binc plani coUigere 



liceat , Mcfuern hic non cffcfine limitationc damnandum : quandoquidem is , ut arbitror , defollicuiis decerptis inteliigat» 



non autcm dc caducis, quibus tantum utuntur if, qui Mefuifalsb reclamant . In quorum nuniero ego quoque quandoque 



fui . uerum chn poflea integrum Sen<e campumfiuijfem,utfolliculos decerptos uirentes, &fucco pmgnantes,mox ficcatos 



experirer, rcm a litcrfatlo periculo fehabere facile comperi . Quare noflro exemplo,qui foliicuiis uti uoiuerint, Senam fe- 2 O 



rant , utfolliculos optimos habeant,uelfaltem probatiffimos emant , fi tamen eiufmodi reperiripoterunt : ftn minusfolifs 



tutius,& cfficacius utantur . Obefi Sena(ut idem Mefues inquit ) nonnihii uentriculo . quamobrem ut btec tollatur noxa, 



& eius roboreturfacultas , gingiber addendumpr&cipit : quin & ea,qu<e cor,& uentriculum corrcborant. Vtruntamen 



non defunt,qui hancrcprobent fententiam : qubd deguflatis Senasfolijs,aliquid adftriclionis,nonnihil ficcitatis , atque etiam 



tantillum amaritndinis perceperint . qum imnia potius Senam roborare uentricuium indicant , qudmipfumpcrturbare, ac 



imbecilium reddere . In quorumfententiam ego quoque pedibus eo ; nam etfi quibufdam,pr<sfertimq; mulieribus;auando- 



que contingat,ut epoto Sena diiuto , eoru intefiina torminibus uexentur,id nunquam ex Senxfacultate prouenire cxiftima- 



ui,fed ex craffis,pituitofisq; excrementis, ab hocpharmaco eb impuifis, quxfua craffitie intefiinortim meatus adcb replent, 



utineisnonparuamextcnfionemfaciantidum uiamadexitum qu<erunt . 7{eque tamenme unquamatiquem inueniffe rm- 



tnini,qui diceret fi cpotaScna,uentriculi dotore taborajfe . Vroinde Acluarius,quifolus,qudntum extat,intcr Gr&cosSe- 30 



nx. uires defcripfit,Senam citranoxam bilem,& pituitam deijcere memoria mandauit . Id qttod non fine erubtfcentia filere 



coegit quendam Thilippum de Set medicum , qui (nifallor ) utfuam poiius tueretur fenteritiam , qudm ueritatem , pbar- 



jnacum quoddam improbausrat ex Sen<e dituto , rbabarbaro,atque agarico confiatum,quod cuidam Iliufirifi . ac i\euercn- 



difs . Cardinaiis > ac Trincipis Tridentini ncpoti in quadam quotidiana febre dederat dariffimus medicus ^indreas Gallus 



Tridentinus . Is autem pharmacumiUud damnandum effe cerfcbat , quoniam Sen£ dilutum,agaricumq; exc\pkbat,argu- 



mento quod h&cduo (ut ipfe affcrebat)maximd nentricuium Uderent,immcmor,ne dtcam ignarus,quar,tmn pr<cfiantia,ac 



uiriumagarkctribucrintinfebribusdiuturnisfiniendiSidpituitxpr^feniminfarcluexortiSiDiofco^ 



dilucfuires? US f mSi H mntls H> i aii &bus Senam extulerit jLcluarius . C&terum d Sina>ea magispr<e[iat,qu<e ex Mexandriajegypti,ucl 



ex Syria affmur, qv.anuis i noftratc adhttc in agro uirente,& rofarum diluto ego quotannis Syrupum pararecorfueucrim. 



qui tutbitargcq; omnespiirgat humores . Daturq; commode pJagnantibns , &pueris , & cuiufcunque Atatis hcminibus. 40 



Dilntum tamcn magis pr<xflat,qudm decotlum^ubd nulla exparte exbalet : cuius uncis. quinque, uetfex aluum modefiifii- 



me,&fine molefikfoluunt . -Qub d tm b dari poffit pmgnantibus , & pueris,experientia docu4t,cuifu bfcribit ^i clnarius, 



qui Senam citra noxampurgare tradidit . I\edditur medicamentum hocin deijcienda. atuo prxflantius , atqne ualentius ,fi 



caffu nigr£,aut manna,aut rbab.irbaro,aut rofarum diluto, aut rhodopharmaco,quod officitu Syrupum rofatumfohuuu 



Diluti pr*r a - uocant > commifceatur , atitfi maceretur Sena caprinofero . Tmflantiffimum ditutum hoc modo paratur . Sumunturfo - 



riuo. liorum eleclifiinm Scn<e dracbnm fex.gingiberis , aut cinnamomi contriti dracbma una,florum bugloffi dracbnm du£ : mi- 



fcenturq; omnia,& fitlili uitro circumlito, fiuefianneo uafe angufti orificij excipiuntur ,- & affufisferuentis aqu£,autferi 



caprini uncijs decem,uafis ofcutum adeb occtuditur ,ut nulluspenitusfpirandi pateat exitus . His perattis puluinariptu- 



mis anferinisfarclojgniq; calefatlo uas inuoluiiur,reponiturq; in arca, ubipernoclarefinitur. Sic enimconfiruato calo- 



re dilutum omnanfacultatem infe recipit . Sunt pmterea, qui uindemU tempore Sena folia in muflurn coniiciant , uinum < o 

 oen3? uircs ex • i /» » . . . , . « J * ' ' j 



Mef. Sc Scrap. mde conpcientes , quod alui detettoriam uim obtinet ad multa utile . Efi emm dome(licum ualde medicamentum . Educit 



Sena perinferna{ut Mefues tefiatur)bilem tum atrain,tumflaua?n,&(ut jLtluarius ait)non bitem tantiim.fid etiam pi- 



tuitam : quodfane* expencntia comprobatnr . Mundat Scna cerebrum,cor,iecur,lienem,pidmonem,& omncs corporisjen- 



fus,confcrtq; mnnibus eorim incommodis . Vifcerum obftrucliones apent,auget iuuentutem,feniumq; retardat , & animi 



hitaritatcm affcrt . Folia in capitis pcrfufionibm utiliter dscoquuntur , pmfertim addita antbemide . i\oborat emm hoc 



modo cerebrum , neruos , ocidorum aciem , & auditcriamfacultatem . Qptima demnm in uniuerfum efl medicin* morbis 



omnibus diuturnis,& meiancbolicis . Q^amobrem Scrapio , Sena,inqnit,mirifice prodeft delirio, amentk , fiiffuris totius 



corporis,refclutiom iieruorum,pbthiriafi i cephalalgi£,fcabici,pit(lutis,pruritui,& epilepfu . Coretiam robcrat,fi tamcn 



vjs potiffimum commifceatur mcdicamentis,qu£ ipfum maximi confirmant,ueluti uioia. vtanta,qn£ Gmts ^lvio V ,La- 



Nomiru. tintsquoqueDelphiniumappeliatur: ltalis,Delphinio . Qu^uerb pofterioribus Grnecis vivo.,L^inisitem Senauocatur: $ 



Urabibus,Sene : Italis,Scna : Gemanis,Scnct : tiiffams^cn deMcxandria . 



