75? o And. Matthioli Comm. 



Hprifmarini defcriptione Theophra(lus,qui libro I x.cap. x 1 1 . deplantarum hifloria , deKpfmarinis h<ec pofteritatii me- 

 moriaprodidit . T^pfmarini genera,inquit , duo , alterum jierile , alterumfertik : & alterum tamfiutlu,qudm folio utile, 

 alterum tantum radice . Frutlus cachrys uocatur . Fertilefolium habetpaiufiriapiofimile, fed multb maius : cauiem ad 

 magnitudinem cubiti,aut maiorem : radicem magnam , craf]am,candidam, & ueluti thus redolcntem : flutlttm candidum, 

 fcabrum,oblongum. Ts(afciturpoti(fimumfolofqualido,atquejaxofo. B^adixmedicamentoulcerumimiis ,&menfibus 

 l pota in uino nigro auftero . Fruftus ad urins fliUicidia,& aures,& argemam,& ad oculorum morbum lippimdinem nun- 

 cupatum,& latlis ubertatem mulieribus facit . Sterile iUudfoiio latlucx amar<e conliat,fedfcabriori, candidioriq; : radi- ^. 

 * ce breui . Vafcitur id quoque pr<tditlofolo(aiids,ut Hermolaus legendum cenfit , & hic d Diofcoride commonemur , ubi 

 erica)Utiffimum . ^adixpartimfuperius , partim inferius purgat . Quodemmgermcn uerfus confiflit,fupermspurgat: 

 quodterram uerfus,inferius . Trohibet & ueflibus interpofita uermiculos noxios . CoUigiturper meffem tritici.htsc Theo- IQ 

 fhraflus . Torrb Coronarium Rj)fmarinum,noflrum nimirum uulgare efl,quod in hortis,& uineis paffim habetur . Id in 

 fequentiori ufu efl. Siquidem nonfolu <n in medicamentis efi utilcfed etiam in culinis ad ciborum condimenta concinnanda. 

 Jn Trouincia ?{arbonenfis GaUi<e,adeb copiofumflonti prouenit, ut iUudperinde,acalia ligna urant . Tantts enim craffi- • 

 tudims caudice prouenit,ut ex eo cum cithar<s,tum menfie parentur . jlpud Italos hortorum parietes ornat, & eorundem 

 areas circumueftit . Floretnonfolum uerefed etiam J.utumno . Hallucinantur recentiores quidam, qui Cneoron I\pfma- 

 rinum Coronarium cffe contendmt . Tr<tftat adfiigidos uentriculiaffeclus,adcaliacas paffiones , & uomitum cibi ,fi cum 

 pane deuoretur,aut bibatur m puluerem contritum ex mcraco . Trodefi & lienofis,& iocinorofis, nam nonfoliim excalfa- 

 cit ) extenuat,& obflruiiiones referat,fidfua adftringenti ui,etiam roborat . Valet ad capitis fluxiones, &fiigidos morbos 

 cmnes nempe ad comitiales,flupidos,ueternofos,refolutosq; . „4. dditur utiliter in capitis lotionibus , quinetiam in articulo- 

 rum fcmentis . Cohibet alba utcri profluuia,fi diutius quotidie fumatur . Vifum acuit,fi toto tempore, quo floret,quijpiam 20 

 ieiur.us , flores und cum circumflantibus folifs cum pane,&fale quotidie uorauerit . Manfum oris halttum commtndat . Si- 

 fiit dentium,& gingiuarum fiaxicnes in acetc, & uino aujiero feruefatlum,ubi hoc decoclo calido os coUuatur . Siccifarina 

 rccentia uuineragiutmat , uerum opertspretium efl eaprius uino in quo ipfum fuerit cotlum , ablucre, & dcindefarinam 

 infpergere . Tarantur i uirgis dentifialpia , & carbones adpitluras ddineandas . Flores faccharo ajferuati ualentad oro- 

 nia prxdicJa , peculiariter autem adfiigidos cordis affetlus,ad petloris uitia, & ad arcenda peflilentits contagia . "Hpfci- 

 tur in Boemia Tlanta,quam Sxlv estr e rosmar I nvm appeUare libuit.quod Rjfmarini coronarij faciem quadantinus 

 repmfentet . Crefcit htscplanta cubitali aitiludme,fiuticcfa,uirgis tenuibus,ligncfis,matcriefragili, rufefcentibus , minij 

 fere coiore . Folia in his erumpunt E^ ofmarini Amula , prona parte uiridia, tranfucrfis utrinque lineis di(pari ordine dutlis 

 cbfignata ;fupina ucrb rubefcentia , & rubro ippenfa pediculo . Infurculorum fummitatibas corymbacea coma mitthur 

 rubrocclore,iquibusflorespanduntur fubiutci. {{adicenititurinfirma,&fuperttacua. Tianta efl odorata . Siquidcm ^o 

 foiia,&flores citreum malum oient,quinetiam gufiu aromatis non nihil refipiunt,adflriclicne quadam relicla . Trafertur 

 bacplanta Boemis contra tineas,& blatlas,qu& uefies lacerant . Quare ijs eam interponunt . jltqui mea qnidcm fenten- 

 tia ad ea omnia cjficax efl ad qu<s Rpfmarinum Coronarii(m pr&flare diximus,pr&ter qudm ad ciborum condimer.ta . Suntt 

 qui hanc Tlantam Diofcoridis Ericam effe contcndunt ,fid haUucmantur , cum nuUam cum Myrica cognationem habeat. 

 ,. . libanotidis , fiuc Rjfmarini tum hifloriam,tumfacultates defcripfit Galenus lib.v 1 1 .fimpiicium medicamen:orum,fic in- 



tes exGal. "'" q** m ' Libanotides tresfnnhuna lierilis,du<e flutlumferentes : omnes uerb eiufdemfacultatis,emoUientis,& digerentis. 

 Succus titm radicis,tum herbs, , miflus meUi obtufam oculorum aciem ab humorum craffitudine curat . Torrb eius Itbano- 

 tidis,qu<& ad coronas eft utilis,quam Rpmani rofinarinummncupant ■> decoclum, regio morbo laborantes potum adiuuat. 



Cachrys quiJ. Omncs enimlibanotidesabfiergentis , & incidentis facultatis participes funt .hac Galenus. C&teritm Cachrysnon modb 



j\pfmaritiflemen,Jignificat;fedetiamquarundatnarborumnucaminta,udpotiusexcrementa,qubdnecfi 40. 



proprii dici poflint : qud tamen antejrutlus erumpunt,& decidunt ,qualia uifuntur in corylo,cuifunt longo piperifimilia t 

 item in nuce,ac quercu . J{ifi inter h<ec ueteres Gr<tcos autlores aliquam nouijfe dijferentiam fit iudicandum , qub d apud 

 plerofque non cachrys,fedcanchrys,pro Fpfmarmi femine fcriptum reperiatur . qu<s tamen uoces hatlenus d recmtioribus 

 confundi inuenio . Tlanta,qu<e hi$ a.vanh Gr<ecis,Libanotis & Hpfmarimm Latinis dicitur : Mauritanis,Xaier almeriern, 

 ^ilpinalfach,& Cachola : Italis , \\pfmarino . Qufi uert xijiiuanis ^<way.<t.iiM Gr<tci , Bjfmarinum coronarium La- 



Noidmu. tinc) uocatur . jirabiciiEihjalgeber : Italici F^ofmarmo coronario : Germanici Rpftniarin ; H iftanici , i\omero: GaUicii 

 J\ofmarii1. 



zwMu». SPHONDYLIVM. CAP. LXXIIII. 



SPhondylium folia quadantenus platani , & panacis habet : caules fceniculaceos , cubitali altitudt- 

 ne,autaropliusaffiirgenres:inquorumcacuminefemenduplex,fefelifimile,fedlatius,candidius, 50 

 & magis paleaceum,grauis odoris : flores eius albi,aut pallentes : radice raphani, candida . Nafcitur 

 a Meu.^o- ln paluflribus,& aquofis . Potum lemen a pituitam per aluum extrahit . medetur iocineris uitijs,regio 

 f**T»/»f.i.pi- morbo comitialibus ,orthopnoicis, uuluarum ftrangulationi : ueternofos fuffitu reuocat . Cumoleo 

 tuua educens. commoc |e infunditur capitibus phreneticorum,& lethargicorum,item capitis doloribus : cum ruta il- 

 litum,ferpentia ulcera cohibet . Datur radix contra regium morbum,& iocineris uitia : circumrafa ea- 

 dem,& iniectacallosfiftularum derodit.Recentisfloris fuccus exulceratis auribus,purulentisqueac- 

 commodatur . qui caeterorum fuccorum more exprimi,dein recondi folet . 



SphomMii co X? Maadmodumfuntprata,v<Ugine madentia, qu<e inter alias complures herbasdnnumeras quoque Sphondylij plan- 

 fidctatio. X\_tasuonhabeant : eaq;prmpui, qu<e inmontibus potius , qudm in planitie uirent . InhisfaniSphondylium copio g Q 



fm nafcitur,folio platani , ant panacis ; caule fceniculhcubitalcm longitudinem excedente : in cuius cacwmme umbcUa in- 



fidet, 



