8 o 2 And. Matdhioli comm. 



jfuccum. Sagapeniplantam,etfitiiderim apptBam, & quodam in libro imprejfam 'non libuit tamen eant hic excudercqubd 

 nefciam an Mercator ille Tcrfa , cui acceptam illam referunt,uera,mlfabulofa narrauerit . Id rnydvlLuof Grxcis dici- 

 Nomina. * u r,quod Latinis etiam Sagapenum : Mabibus , Sachabenighfiue Sechbinegi : Seplaftarijs,pariter & Hijpanis, Serapino: 



Italis , Sagapeno . 



BWffat. EVPHORBIVM. CAP. LXXX. 



EVphorbiumLibycaarboreft,feruke fpeciemhabens,qu£in Tmoloiuxta Mauritaniam inueni- 

 tur . Ea accrrimo fucco turget . Cuius eximium feruorem expaucfcentes incolae, ouillos ucntres 

 elutos,arbori circumligant,& eminus caulem contis incidunt,confeftimque e plaga,perinde atque ua 

 fequodam,in uentriculos copiofus la&is humor effluit,pra?ter id quod humi fparfum , uulnus eiacula- 10 

 tur. Duo fucci genera; unum orobi magnitudine,farcocolls modo emicatralterum in uentriculis 

 concrefcit , atque uitreum fpe&atur . Eligendum eft tranflucens , & acre . Euphorbium adulteratur 

 farcocolla?,&glutini miftione. Sed difficilequidem experimentum : quippecumleui guftu,os accen- 

 fum diu d etineat,adeo ut quicquid ori obijciatur.plane euphorbiurn refipiat . Eius inuentio tempore 

 Iubx regis Libyse cognita extitit . Succus illitu fuffufiones difcutit . potus tota die exurit : quare mel- 

 ]i,collyrijscjue pro acrimoniae ratione admifceri debet . Coxarum doloribus prodeft in odorifera po- 

 tione hauftus . fquamas offium eadem die eximit : uerum eo utentes,necefle eftlinamentis,aut ceratis 

 communire corpus , quo ofia conueftiuntur . Aliqui memoria? prodiderunt , percuflos a lerpente nihil 

 molefti pafluros,fi incka ofle tenus capitis cute,intritus fuccus infundatur,uulnusque poftea cofuatur. 



20 

 r .. \T On equidem dubitandum cenjeo , quin illud legitmum fit Euphorbium,quo pafiim officin* utuntur, ctim tamguftu, 

 fideratio^ ^ " ■* ^ 1 U< * m °^ a ^ HacenmHm deprehendatur: ob cuius uiolentiffimam acrimoniam nunquam,nifi inuito animo ^afipla- 

 ftarijstunditur. Quandoquidemtametfifibinares,&osomniprorfus ingenio goJfipio,& linteisaqua rofarummade- 

 faffis muniant; tanta tamen efl acrimoni<e uis tenuifiima,ut omnibus und cum aerepenetratis munimentis , in eorum tan- 

 demperueniatnares,ubimolefliJfimumexcitatardorem,quinonfaciUtoUitur:quanquametiam medicamentis admodum 

 refiigerantibtisfuccurratur . Quofit , utfolertiffimipharmacopoU baiulis , ac alijs uiclum qumrentibus hominibus id mu- 

 nerisobeundumtradant:interimtamencertbfciunt,nonabfqueconuitijs,& malediclis opus hocab illisperagi pojfe, 

 Quamobrem mirumfani nonfuerit ,fi qui ab arbore recentem coUigunt , eximium acrimoni&feruorem expauefcentes , i 

 longinquo corticemferiant . Hanc plantam(ut Tlinius quoque tefiis efl)adinuenit primum luba Lybia rex in monte M- 

 lante ultra Herculis columnas ,appeUauitq; Euphorbium medicifui nomine, &fratris Mufa , d quo diuus Mtguflusfuit 50 

 conjeruatus. Euphorbij Tlantam nunquam mihi uidere licuit . Sunt tamen quiillampingant,&dSaracenoacccptam 

 Euphorbij ui- firibant . CuicrederemfortaJJefiplantamuiuamoflenderet,inqua Euphorbij nonnibil inejfet. Ettphorbio deiettorUt 

 & Aft Aed ° ' ine ^f acH ^ as ' CUMS m k uam » 1 mi equidem inuenerim , meminere Diofcorides , & Galerms : tametfi eam mmimifilen- 

 tio muoluerint Mtitts , & MZuarius , qui concordes de eo his uerbis dijjeruerunt . Euphorbium non modb pituitam tra- 

 hit ;fed etiam aquam , hancq; ualidius educit . Eft autem acerrimum omnium , qu& ego nouerim » ardentiffimumq; : pro- 

 fterea colicis , & uenlrem fi-igidiorem habentibus datur . c&teros uehementer conturbat : fitim maxime ciet . "^onnihil 

 exodoratisfemimbuscielicommijcendnm. Modus triobolaris,ex aquamulfa . Tr&fiat tamen cum melle cottoipjumin 

 catapotia redigere . Id quod etiam Taulus annotauit librofiptimo , ubiinter ea Euphorbium recenfuit , que aquam , & 

 Euphorbij ui- pituitam deijcium . Veruminfimplicium cenfu Diofcoridem ,Galenumq;ficutus ,de bac deiecloria facultate ipfequo- 

 resexMcfue. quenihilmemormprodidit . CateruminterMabesMefuesfufius Euphorbij nires tradidit infoluentium medicinarum 40 

 mentione ; ubi ita , adfinfumfaltemfcribit . Euphorbium gurnmi eft , quod ufqueadeb excalfacit , extenuatq; , ut in hoc 

 cteteragummi genera pneccUat.Excalfacit emm ordine quarto : quofiuut exulceret , ruborem , infiammationemque infe- 

 rat,penetret,& uiolenter abflergat . Euphorbium noxium admodum ejt medicamentum,ita ut non fine labore , animi de- 

 fdiu,acfudorefiigido aluum deijciat . Iocinori ob id,uentriculoque fiua ingenti acrimonia magnam infert noxiam.Quapro- 

 fter exhiberi minimd debet , nifi prius ijs commifccatur medicamentis , qux, acerrimam eius uim retundere ualeant . Ex- 

 trahit potum d profitndis corporis partibus tum crajfam,tum lentam pituitam,mundatque cornpaginum cauitates d craf- 

 fts contumacibusuc excrementis,qua in re omnium ualentijfimum eji mcdicamentam . T^eruos expurgat ab infarclis ian- 

 diti humoribus . Troficit ad h&c refolutis,corutulfis,fiupidis,tremulis,orisque dijlentionibus, & c£teris neruomn morbis 

 dfrigore obortis , ft ex leucoij oleo Uuigatum exterius inungatur . locineri , lieniq; inunclum ; mirificl eorum dolores tol- 

 litdfrigore,&flatuprouenientes. Stemutamentauahntijfimecit. Occipiti autem confricatum , ueternofos , obliuto- j 

 fosq; iuuat . ^Aquarn intercutemfaciUime" extrahit duorum obolorum pondere potum . Sed drachmarum trium pondere 

 hauflnm,(ut Serapio , & jiuicennafiriptum reliqueruntjpotantem interficit , trium dierum Jpatio erofis ab eo inteflinis, 

 & uentriculo . Eupborbinm,teJle Mefue , quatuor edurat annis : neque eo prius utendum efl,qudm annum integrum con- 

 fenuerit . nanque recens ob ingentem acrimoniam reprobatur . Seruatur commodi milw,autfabis,aut lentibusfepuitum. 

 Eupborbijfacultates pattcis perflrinxit Galenus lib. v 1 1 .ftmplicium medicamentorum ,fic inquiens . Euphorbium cau- 

 Ex Galeno. flicx,fiue ttrentis, & tenuium partium facultatis eft,alijsfnccisfimiliter . Ei Ubro. 1 1 . decompofitione medic. localium, 

 cap.Xii .tradcns curam hemicranm , idcm de Euphorbio itajcrtbit . Torrb de eupborbij facuhate iam mibi relatum eft, 

 qubd citb exoluatur . quare in eiufmodi pbarmaca non uetus conijcere oportet . Dittum etiam recens albidius ejfe : quod 

 tterb inueteratum efl ,fiauioris aut faUidioris coloris reddi . Thnta,qu& Gr&cis &<pi$w,Latinis item Euphorbium nomi- 

 mtur,quem.idmodumfitccuseius;Mauritanisy Euforbion, fm Farbium: Italis, Euphorbio; Hifyanis, Mforuiam, $ Q 

 Nomina. Mforfion , & Eitforuio : GaUis , Eupborbe . 



