8io 



And. Matthioli Comm. 



fideratio. 



Quprundam 

 lapfus. 



Fuch.error. 



Afclepkdisco |< Muntur ,mea quidemfententia , qui M~clepiadesuice,quam in montibus nafcitradidit Diofcorides , itecnon etiam 

 _l_ Tlinius , eani herbam accipiunt , quam uulgares quidam chirurgici Hederam terreflrem nominant : qua plerunque 

 fecus uias nafcitur , &perpetub humi ferpit folijs rotundis,affseris , per ambitum quadantenus ferratis , longo tenuiq-,fu- 

 mculo appenfts .-floribus exiguis , in purpura albicantibus: radicibus tenuiffimis . Siquidem pnnterquam qubd Diofcorides 

 fcriptumnonreliqmt jifclepiadainuijspublicisnafci ,nufquam etiam ,quod kgerim,prodidit eandem tam longorepere 

 tratlu &folia rotunda proferre . T^ecminus etiam , ut equidem arbitror , hallucinantur if (pace tamen Fuchsij erudiujfi- 

 mi dixerim , quem conftat exfuis commentarijshanc habuiffe fententiam) qui putant jLfclepiada eam effeplantam , quant 

 uulgus herbariorum Vincetoxicum uocat . Quandoquidem huius cum folia , tum radices nuilo odore commendantur : 

 flores uirus aliquod non redolent : femen non e(l fecuridacx fimile . Mlde etiam, qubdex Oribasij leclione ^ifdepias 

 non profert folia longa . cui fubfcripfit MarceUus interpres , fretus fortajje , ut folet , probatiffimis exemplaribus . 

 Tr&terea antiquiffimus codex manu fcriptus de radicibus non legit w>a? u *V , hocefl, multas , fed tantum Ki-Mtiu&d- 

 Ih( , id efl tenues odoratas . C&terum FincetossICvm prouenitfolijs laurtnis,fed in cacumine acutioribus, 

 firmis ac Leuibus , caulibus , plunbus , lcntis, uiridibusque , circa quos folia per interuaUa utrinq\bina fpetlantur . 

 Flores edit tcnues expaUido albefcentes , d quibus acut<e tenuesque proueniunt filiqu<e candida intus lanugine,& femine . 

 l\adicibus nititur numerofis ,in girumfecircumquaque fundentibus tenuibus ,longis albicantibus , haud odoratis , & 

 tnanfu fubdulabus ;quadam cum leuicula acredine , quarum efl ufus . J^afcitur in montibus , coUibus , &faxofis, & ari- 

 dis locis . Radices excalfaciunt, &ficcant ordineprimo , digerunt,aperiunt, & refoluunt . Vis eismagna aduerfus om- 

 vui uenena , unde illi nomen . Quare dantur magno auxilio potandaad uenenoforum animalium itlus . Demorfis quoque 

 d. canerabido utiliterpr&bentur dicbus quadraginta continuis fefquidracbmts pondere , ex Cardui beneditli decotlo. Bibun 

 tur quoque quotidie ex uino,aduerfus peflilentice contagia . Dantur e<edem utiliter ex oxalidis, aut buglofli aqua ad om- 

 nes cordis affetlus dracbm<e pondere und cum citrei mali femine . E<edem ex uino meraco pot<e, tormina mulcent . Earun- 

 dem ex uino albo deco£iumfelibr<t ponderepotum diebuspluribus hydropicos iuuat.Verum ftatim d potu fudor prouocan- 

 dus efl. Mixiliatur idem iclericis , nanque cutis nitorem praflat , urinam prouocat , & tuffi , & pecloris uitijs opitulatur . 

 Dantur triu radices und cum Taonmfcmine comitialibus,& melancholicis cum ocimifemine, aut cum citri cortice , aut 

 cum margantis . Tneflant pot<e additis ditlami albi radicibusad interaneorum uermes . Jldduntur utiliter in defeffioni 

 bus , qua puntad mulcendos uteri dolores,& ad menfes ciendos. K[on defunt , qui Vincetoffici radices laudibus ejferant ad 

 fiaftos. Etabaltodeuolutos,ubi denturpotand<eexuino aut Sympfiiti maioris decoclo. deterim non defunt,qui 

 illam humi repentem berbam , de qua antea diximus , pluribus celebrent facultatibus ,pr<efertim ad thoracis , & intefli- 

 nomnuulnera . quamobrempotiones ex ea magna opinione fatlitant,& fuccum eius in unguentis admifcent : nanque uul- 

 neraria efl , & glutinatoria . Ufclepiadis meminit quidem Galenus libro v I . fimplicium medicamentorum ,fed nihil de 

 eius uiribus dijferens ,fic tantum inquit . In tertio Diofcorides de hac herba confcripfit . at nos eius nondum pcriculum 

 fecimus. Ea Grxct d<rx.hma.s,ut etiam LatM ^ifdepias nominatur : ltalici , J.fclepiade. 



io 



30 



Nomina. 



A'7f*K7v*it. ATRACTYLIS. 



CAP. XCI. 



f Onb.addit. 



hkvImv tCypi- 



ev. i. uel cnicus 



fylueftris. 



a Onb. (jiiKpo 



Tepa.i.minora. 



Conclufa meu 



jion habec exc 



plar. 



b Orib.xs^ifw 



Atra&ylidis 

 confideratio, 

 Ruel. & Her- 

 molaierror. 



ATradylis f , ipina eft cnico fimilis , folia multd a longiora ferens in fummis uirgis , magna partc 

 nuda,[afperaque]qua fceminaeprofufis utuntur b capitula in cacuminefpinis horrent:flosluteus, 

 quibufdam in locis purpureus inuenitur : radix tenuis,fuperuacua . Coma,femen,& folia cum pipere, 

 &uinoterunturutiliifunecontrafcorpionum iclus. Percuifos tradunt, quandiuea teneaturherba, 

 nullum experiri doiorem , ipfumque clepofita ftatim recrudefcere. 



ERrant baud dnbie, ut mea quidemfert opinio, J\ueUius,& Hcrmolaus : quippe qui exiflimauerint Atraftylida effe 

 ■Ciiicimfylucftrem , cuiusprmo loco meminit Theophraflus lib.v I .cap. lili.de plantarum bifloria. Siquidem m<t 

 gnam ego inter fylueflrem Cnicum,& jitrablylida inuenio apud Theopbraftum effe differentiam . Qupd ut omnibusper- 

 fpicuum ejfepo(fit,ijs pr£ftrtim,quialiterfentiunt,bic Theophrafliuerbade Cnico , Marna , & Mraclylide fubijciam . 

 Cnicum,inquit,fylueftri,urbanoque difcernitur . Sylueflris genera duo notantur : alterum urbano admodumfimile , retli- 

 caulius tamen : quamobrem eo mulierum prifcarum nonnuU<epro coluutebantur .frucltm nigrum,maiufculum,amarumq; 

 farit. Mterumgems denfum confiat , caulesque foncheos profert , quodammodo bumicaule fit:nampropter foliorum 

 mollitiam declinatur,procumbitquead arua .frutlum amarum,frequentem,barb<eque modo birfutum gignit . Sunt ambo 

 feminofamrum fylueftre copiofius fert . Eius peculiare pr<e alijsfylueflribus efl , qubdilla duriora , fpinofioraque urbanis 

 proueniunt : hoc autem moUius,ac Leuius conflat . Mama quoadfimplici ratione exprimi licet , afpeftu cnico urbano fi- 

 milis eH,coloreftauicans,fucco pinguis . Fiifus agreftis (fic enim jitrattylida Latini notninaruntjbis candidior eft : ha- 

 betq; feculiare , quod in folijs euenit . decerpta enim, carnique allata,fuccumfanguineum effundunt : qua decaufi tfws, 

 id efl cruor d quibufdam fpina hac efl nominata.grauis etiam odore , cruoremq; repnefentans . Serb perfictt fruBum , au- 

 tumno enim , & quidem in totum{utfummatimproponam)uniuerfafpinaceorum naturafrutlusferotina exiflit. h<ec Theo 

 pbraftus.Ex quibus uerbisfacili cognofci poteft , in Mraclylidis biftoria aperti aberraffe T^ueUium , cum in tertio fime 

 tiaturaftirpmm libro afferit, Fufum agreftem,hoc efl MratJylida,nil aliud effe Theopbrafto,qudmprimum Cnici fylueftris 

 genus. utpote qui non animaduerterit , qubd MraSylis Tbeopbrafio alia efi , d Cnico fylueflri planta : quanquam illifor- 

 Xaffe non abfimilis:& cui ea tantum infit proprietas,ut e folifsfuccum fanguineumfundat: id quod nuUo Cnicigeneri tribui 

 tur . Errandi ei occafionem , meo quidem iudicio , pr&buit Vlinius , qubd lib.XK I .cap.Xv.fyluefirem Cnicum d qmbuf- 

 dam Mratlylida uocari tradiderit . Vbipoftqudm commemoraffet nomuUas jpinofaa pknttts , quibus M-gyptij in cibis 



utmtur, 



40 



5° 



60 



