IO 



InLib. tertium Diofcoridis . 827, 



MMf«/»vAAMr. APIASTRVM. CAP. CI. 



^TEIjflrophyllon.,fiuemeIitt«na,idcft,apiaftrurn,id fibi nomcn ufurpauit,quoniam apes ipfa 

 X V Iherba delcftantur . Cauhculi , & folia ballotoe , dc qua paulo ante diximus , fimilia eflent , nifi 

 maiora , tenuioraq; , nec ita hirfuta fpeClarentur : citreum malum oient . Folia cum uino pota , aut il- 

 lita profunt,contra idius phalangiorum, fcorpionumque : item aduerfus canis morfum . Deco&o eo- 

 rundcm grafia , foueri prodeft: defeffionibus fceminarumadciundos menfes conuenit.-denteseo- 

 dem m dolorecolluuntur . dyfentericis infunditur . Fungorum ftrangulationibus folia ,addironitro, 

 potu auxiliantur : tormmibus,& orthopnoicis delin&u . Illita cum faleftrumas difcutiunt,ulcera pur- 

 gant : articularios dolores illita fedant . 



MEliffophyUon,quodLatimsjtpiaftrum,<& citrago dicitur , mtrufci ab odore citri milgb uocant Cedronclla, Apiaftricoafi- 

 ttemq; "Meliffa ,ficut etiam Infubres . Hcrba efi uulgaris &qui notiti& , atque odorata . Duo eius babentur ge- derauo. 

 nera , unumfattuum , alterumfylueftrc . Fuchfius tamen medicus clarilfimus , Melijfophyllum in tria gencra digcffit lib. 

 iUo de compofitione medicamentorum , quem nuper auclum excudit . Sed cur is duo primagenera , qu&(ut fcribtt) graui- 

 ter odoratafunt , & cimices uerius qudm citrum redolent , inter melijfophylligenera connumerauent , ego ncfcio , ipfe di- 

 cat. Mihi quidemfut dicam tngenue* quodfcntio)plane abfurdum uidetur , quod mdijfopbyllum odorefuo aliud referat, 

 qudm citreum mdlum , cuius tantum odoremjpirare Diofcorides memori& prodidit . Melijfophyllum , ad cuius faculta- 

 tes iam nojira progreditur oratio , in cordis affeUibus Mauritani mirts laudibus efferunt . tametji id Gr&ci,quod extet, fi- 

 lentio pr&tcrierunt . Troinde h&c Serapio retulit . MeliffophyUi , inquit .proprium eji animurn hilarem reddere : humen- *?]■* jj '.■""** 



20 ti,acfrigidouentriculoauxiliari,concomonemadiuuare,cerebriobftruclionesreftrare,deficientcmanimum reuocare, "' " ' "*' 

 cordis imbeciUitatem roborare , eamq; pr&fertim , quafomnus Jrequentius noUe intercipi folet , quin & eiuspulfumrepri- 

 mere , animifolicitudinesfugare , acfolicttas imaginationes tollere , qu& tum ab atra bile , tum ab exufla pituita gignun- 

 tur . His pr&tereafacuitatibuspoUcre MeliffophyUon,comprobatur Auicenna quoque uftimonio,qui libro medicinis, qu« 

 cordi conueniunt , dicato , tta de eofcribit . MeliffophyUum excaljacit , ficcatq; ordine fecundo . Cor exhilarat , uitaksq; 

 facultates roborat , odoris fragrantia ,faporis aufteritate , partiumq; tenuitate . Quibus facultatibus c&teris etiam ui- 

 fceribus competit . Vires deieilorias pofiidet , nec adeb imbeciUes , quin atrabiliarios uapores affiritibus , & d janguine, 

 quicordi , & arterijs ineft , educere queat : quod in c&teris corporispartibus , acetiam in toto corpore cffcere ncqtiit . C&- 

 teritmfuperioribus annisplantam confpeximus Trag&,in horto Inuiclifiimi C&faris Ferdinandi, i Con(iantinopolt aUatam, 

 qmm MeliJfophyUum Confiantinopolitanum appeUare libuit , qubdfolia MeliffophyUofimiliaprofcrat : uerum haudqna- 



30 quam citrcum pomum olcntia . E(i etiam amara tota;& magna (ut aimt)facultatis aduerfus uenena , & ad cordis affe- 



ftus . MeliJfophyUimeminit Galenus libro v I l.fimplicium medicamentorum , his uerbis . Melijfor.hyllumrnarrubio fi- Ex Galeno. 



tnile ejifacultate ,fedplurimum ab eo uincitur : quamobrem nec utitur eo quifpiam . Superuacancumfiquidemforct pm- 



ftntemarr^bio,cuiustantuscftubiq;terrarumprouentus,ueUeutimeliffophyllo.C&terumficuifortUdm 



marrubium non fuerit,iUo uti licebit ad eadem,modb quantb ab hoc exuperetur , cognitum habucrit . h&c Gaknus . jlpta- 



ftrum , Tlinio libro xX.cap.xi.authore , in confeffa damnatione eft uenenatum in Sardinia . Sed uereor , neTliniushic, 



ut in alvjs nonnuUis, deceptus fit,&ne Sardoniam herbam , quam quidam apium rifus uocant , pro Apiaftro accepent . 



Eaplanta Gr&cis ^iaj^uKKtf dicitur , qu& Latinis MeliffophyUum , & ^ipiaflrum : Arabibus , Bederangie , Bedarungi, omim ' 



Bederen^gum , Turungtn ,feu Trungian , & Marmacor : Italts , Melijfa , & CedroneUa : Germanis , Mclijfen , & Bi- 



nenkraut : Hifjpanis , Torongil , & Hierua cidyera : GaUis, Melijfe , & Tom cirade . 



40 



n P sW. MARRVBIVM. CAP. CII. 



MArrubium,frutex eft ab a radice ramofus,candicans,fubhirfutus,quadrangularibus ramisr 4 MclItn . tt v." 

 folium pollicem sequat, fubrotundum , hifpidum , rugofum,guftu amaro : femen in caulibus,& tu&rytjtM. & 

 ex interuallis: flores uerticillato ambitu : afperi . Nafcitur propter a:dificia,ruinas, & rudera * . Huius b"^^' «- 

 folia ficca cum femine decocl:a in aqua , aut uiridium fuccus datur cum melle fufpiriofis , tuflientibus, ■j^TtfTj^o*,' 

 & ad tabitudinem reda&is . Craftamepedtorepituitamcum ficca Irieijcit.mulieribusa partu non "{"^ *j£ ': 

 purgatis datur , ut menftrua, & fecundas extrahat : item in difficili partu , & his qui uenena hauferunt, [™hei ar«s 

 autaferpentibusdemorfifunt.ueficam,renesqueIa;dit. Foliacummelle illinuntur fbrdidisulceri- domorum , & 

 50 buspurgandis:pterygia,nomasq;fiftunt.Iaterumdoloresmitigant. Succusfolijs contufis expref- tudtia ' 

 fus,&folecoadus,adeadem pollet:cumuino,&melle illitusoculorum claritatem adiuuat : nari- 

 busregiummorbum expurgat.aurium doloribus conuenienterinftillaturperfe,autcum rofaceo. 



MArrubiumuulgariseflplanta,notiorq; omnibus , qudm ut pluribus indicanda ftt . Eius duo genera confiituit Marmbij confi 

 Theophraftus iib.v i.cap.ii .de plantarum hiftoria ,ubi itafcrtbit . Sunt & Marrubij duo gencra . ^Aliudentm dcratjo. 

 folio berbido ,ferratiori , incifurisq; profundioribus ,<& proinde conjpecliortbus difcreto conjtat,quo utiguentarij uti ad 

 nonnuUa confueuere . Mterum rotundius ,fy*densq; uehemcnter , ficut fthaceii , incifuras babens obfcunores , minusq; 

 ferratum . h&cTheophraftus . Ex quibus utique conftare potcft , Theophrafto alterum marrubium nonakudejje ,qud<»i 

 ■Diofcondi BaUoten . Marrubif decofium datur commode Iocinorojis , & aqua intercute laborantibus: co quoquc , autfo- 

 60 Uoriim puluere,necanturinteraneorumuer?nes . Hccentiafoha cumueuri axungia trita cjr iUita, canum morfus pcrfanant, 

 & mammarum tumores refoluunt . Lichenas purgant ,Janantq; ex accto illita . Decoquuntur Marrttbij bma uncia , und 



CIM 



