Nomiiu. 



8 78 And. Matthioli Comm. 



floribusfolijs efi longioribus, numernfioribus , uiridioribus , & magis h acutum defincntibus : cxtera ncrb nempealbum 

 & purpureum ,foliagerunt breuiora latiora ,&non , utin luteo mucronata ; quinetiam juperneinftrniq; canejientu. 

 Cateritm ex Leucoio ,fi:te ex albis uiolafloribus , utpote qui cateros od)rc prxcdl vit , Tcrfe odo ratim iilud ungutntum 

 parant : quod Iafminum appellant , ut primo libro in ipftus tafmini unguenti mentione ofttudimus , ubi , eoramfententtam 

 Leucoij uiies refutauimus , qui eftoribus Gelfimini uulgb uocati idfieri contendunt . Leucoij uires tradidit Galtnus lib.v 1 1 . ftmpli- 

 r,x Gal. cinm medicamentonim , ftc inquiens . Leucoij frutex uniuerfus extergentem faadtatem pojfidet, ac tenuium partium efi: 



plus tamenflores , & inter bos qui funt ftcciores , magis etiam qudm uirides , adeb ut & oculorum cicatrices craffis ex- 

 tenuent . Tum menfes quoque decoftum eorum mouet , & fecundas ,fcstumq; emortuum elicit : & fi bibatur , fanum 

 uiuum ptrimens , & abigens efl medkamentum : efl enim id , utft quod aliud , amarum . Qubdfi quis tiirium eius uebe- 

 mentiam multa aqua admifla retundzt , ac mitiget , aut certi id genus aliquo , habebit &ad pblegmonem bonum medi- l ° 

 camentum . Sic decofium eius ft nonmerumfuerit , uteri phlcgmonas identidem perfufum fanat , pottffimum qus diutino 

 temporeadfcirrhimodiiminduruere. Siccumceratoulcera&gread cicatricem perusnientia curat. Sunt uerb ttiam, 

 qui cum melle ad oris tdcera adhibeant . Semen cum eiufdemfit facultatis , aptiffimum efl duarum drachmarum menfu- 

 rapotum:tum mevfibits ciendis appofttum cum meUe,conuenire creditur,fostumq; uiuentem interficere , ac mortuum eijce- 

 re . Rgdices fimilis quoquefacultatis , nift quatems craffiorisfuntef]entk,& magis terreng , cum aceto lienis induratos 

 fanmt. T^onnuUiucrb&phlcgmonasinartkulisinduratas uscurant. Id h&MM Gr&cis dicitur,quod Latinis Viola. 

 alba(quanquameo nomine Gract & luteam , & purpuream uiolam comprehendunt : ) Mauritanis , Keiri,Cheiri,fiue 

 jllchein : italis Viola bianca : Gcrmanis , Gelb uiolen , & Vuyfi ueil : Hijbanis , Violetas amarilhas , & Violetas blan- 

 quas : Gallis , Violettes , & Girofiees . 



20 



K f *w>a W . CRATAEOGONVM. CAP. CXXII. 



CRrat£ogonum,fiue,utalijsplacet,cratceonon,folijsmeIampyro fimile eft,multis calamisex 

 una radice emicantibus , multorumque geniculorum : femine milij . Nafcitur in opacis , & fru- 

 tetofis parte plurima : fummopere acre . Traditum eft a quibufdam,hoc fi bibat ieiuno ore,ter die poft 

 menfes purgatos , tribus obolis , in cyatis aqua; duobus mulier, ante conceptum quadragintadiebus» 

 &uirmodoconfimili,totidemdiebusantecoitumhauriat, uirilis fexuspartum futurum. 



. /"""\ Vanuisputent ttonnulli Crateogonum effe quandam Terftcaria ttocateffeciem;ego tamen torumfcntenti& non aufim 



confuL ° V Jffubfcribere ,qubd Terficarix. nullis fere notis Crat&ogonum amulari mihi uideatur. 'Nequeuerb aliam herbam, 30 



qu£ Crat&ogoni effigiem repr&fentaret , haUenus reperi , aut repertam uidi in Italict ; ubi tamen ipfum naflci non negaue- 



rim . Sed certi id inueniu difficile fufptcor , quoniam eius defcriptio , quemadmodum & fequentis , ab omnibus , qui ex- 



tant , rei herbarm authoribus obfcurafatis , & confufa tradttur . Kp*.Teuo?t>m,fic Grxci , ut Crat&ogonum item Latint 



Nomina. uocatur : Crateogono , Italwi . 



ttor PHYLLON. CAP. CXXIII. 



PHyllum , quod eteophyllon uocatur , in faxofis nafcitur . duum generum eft . Qyod autem the- 

 lygonum appellant , prouenit mufci modo , folio olea; , fed colore magis herbaceo : caule tcnui, 

 breui:radiceexili.floremalbumprofert:femenpapaueris,maiufcuIum. Sed arrhenogonum csete- 40 

 rahuicfimile,folofrududiftat:habetenimracemofumquiddam deflorentibus oleis non diflimile. 

 Arrhenogonon potu , mafculi fexus facere partus , ut thelygonon fceminei , proditur . Horum Cra- 

 teuasauthoreft.. Sedhuiufinodihiftoriatenusmihiproduxifle uifumeft. 



LEgitimum Thyllum nondum hac <etate , quodfciam , in Italia compertum efl : quanquam uidetur Bjtellius exiflimaf- 

 fe , Terftcariam , qmm maiorem cognominant , effe Thyllon. Qua in re is , meo quidem iudicio , aperti fallitur :fi- 

 quidem Terftcaria illa humentibus , ac ultginofts locis prouenit ; Thyllum uerb infaxofts nafcitur , ut Diofcorides teflatur. 

 Qui tamen ,fi eius uerba accuratiexpenduntur , nuUam huius herbs. cognitionem habuiffe deprehenditur , nifi eam , quam 

 exCrateu&herbarijhiflor!ahabcrepotuit,undeforteeaomnia fumpfit. Qup fit,ut mirarinon liceat ,findbis quoque 

 ThyUumcognitufitdifficile. DcquonibildGaleno,&Tauloproditum inuenio :idquodhaud dubiani vfidem facerepo- 50 

 Opinio quorii tefl, non fccusillis ,acnobisThy\\um fuiffe incognitum. Cateriim non defunt quiuclint ThyUumd Lino"^pfii,hoc efl, 

 dam. Mercunali non differre , qubdpljmbus tum notis , tum facultatibus fibi inuicem refpondeant . Vertim qubd cum ijs non 



pofflm libtre confentire , bac me maximi animo fufpenfum detinent , quoniam Mercurialisfolia habet ocirni , helxm<x. co- 

 gnata , non autem oliua ;flvrem herbaccum , non album . qubdpr&terea Mercurialis nafcatur pafflm in hortis,& uineis, 

 rton infaxofis tantiim . qubd de hi> denique feorfum diuerftsq; capitibus fcripferint Diofcorides , & Tlinius , utpote dc re- 

 bus interfe differentibus . Equidem hoc anno plantam xnueni interfaxa in Saluaiino mqnte non longid Goritta,folio mcr- 

 curiali crafflore , breuiore, aliquantum in ambitu ferrato : femine iarn deflorentis oliudfimili. Quibus utique votisea 

 mibiuifaififatis^Arrbenogonofuffragari. SedanutrumfueritMrhenogonumpro certo.affirmarenon auftm.quofa- 

 «Thewhr. 10 ^ 1im e ^' ut ^' c e " is imaginem pingendam neglexerim . Thyllimeminit Theophrajiuslib. l^..cap.X 1 x.deptantaru?n hi- 



floria , ubi ttafcriptum reliqutt . Quadam adprocreandum marem , aut faminamualere uaduntur . Quamobrem Thyl- £ 

 lon tum arrhenogonon , hoc efi , marificum , tum thelygonon , id efl ,fceminificum mcant . jlmbo interfefimiliafitnt, & 

 .: octmi 



