h 



Q.<5 



And. Matthioh Comm. 



Nymphsf c6- "^ T Tmphcea utraque fcplajiu) vjs Mauritano nomine T^enuphar appellatur . ?s(afcitur ubique freqnentijfima in paludi- 

 Cderatio. |_ ^ \,us , lacubus , & aquis Jlagnantibus . Vnde non mirum, fi eafit uulgaris admodum planta , <&■ omnibus notior, 



qudm ut tndicari deceat . Veruntamen Fucbfius medicus cUatis nofirce clariffimus in libro iUo dc compofii ione medicamcn- 

 reprotau!" 110 torum , quem nuper autlum edidit,putat alias effe Grxcorum Ts{ympbeeas, alias jtrabum,ut eius uerba,qu<e hicfubijciam, 

 aperti fatis declarant . Ttymphceee,iuquit,feplasijsTsienupbaris. Facultatis tdmenflorum eius Diofcorides & Gale- 

 nus nonmeminerunt .■ De illorum itaque fententia femine potius , & radice medicis utendmn erit , qu<e , ut ijdem tejlan- 

 tur j refiigerandi,& cxiccandi poteflatem obtinent . jLrabes contrdfloribus ejje utendum prcscipiunt , illisq; refiigerandi 

 intertio ,infecundo autembumettandi uim tribuunt . jLtque bos qiiidem Jiorcs quarta fpecies T^enuphariS producit. 

 quandoquidem illi prteter binas , quas Greeci commemorant , duas alias recenfent . Vt binc conjlet , cam TsTympbceam, cu- 

 iusfloreshumetJarejlrabesmemori<sprodiderunt,hodieeJfeomnibusincognitam. Qnapropter toto coslo errant noflri IO 

 temporis medici , qubdfuis lsQmpb<sis , quctfunt GrcecorumMmeclandi etiam facultatem affignant . Ita jLrabum fcri- 

 ptafspenumero errandi occajionem medicis prcebent . Et mirum planieji , Serapionem etiam inter T^ympbeeas numerare, 

 quam calidam ejfe & tenuium partiumfcribit . jldcb nibil ejl in uniuerja jLrabum dotlrina certum , ac foiidum . batJe- 

 nus Fuchfius . Huius equidtm uiri aiioqui eruditi iudicio tantum abeft ut bac in refcribere utlim , ut potius cogar ipfum 

 refeUere , atque jlrabum dotJrinam tueri : utpote qui Grxcorumfcripta bonafide referant , atque ijs etiam addantfi quid 

 boni babentfua mdujiria & experientia compertum . Id quod uel bicfiet perfpicuum omnibus , quiczquo animo rcm iudi- 

 cabunt . H»bd igitur jlrabum nympiuct , etji eas humeciare tradant , ubi de earum fioribus mentionem faciunt , Cetdem 

 fint cum nymphceis Grtecorum, quiuim illam intacJam reliquerunt , faciU probari potejl Serapionis, ac jLuicennte tefii- 

 monio . Hi nanque , ut omittam qubdomniafere" ex Diofcoride tranfcribunt , nonjblum utuntur floribus,ubihumetJan- 

 dumfit ,fed etiamfemine <& radice , ubi adjiringtre & refiigcrare fit opus . T^eque mirum certe, qubd Mabes fuis nym- 20 

 phctis frigidum & humidum temperamemum adfcnbant , quando fic iUis , ut etiam nobis , experimento compertum ejl, il- 

 larumflorcs humetJare & refiigerare . jltque adebhocmihi non uidetur Grczcorum fententi<s aduerfari .quippe Grceci 

 fcribunt nymphczas exiccandi quidem & refiigerandi uim habere ,fed defemine & radice inteUigunt . jlrabes uerb nym- 

 pbeeis humeclandi & refrigerandifacuitatem trihnmt , quam tamenfloresfortitos effb uolunt,ut clarifiimd fcribit jlui- 

 ctnna . Illud addam , qubd nihii prorfus fit alienum d ratione , ut una eademq; planta fuum uariet temperamentum pro 

 diuerfauniufchiufquepartisnatura . Huiin rei Galenus teflis ejfe potefl in mandragone mentione , ubi fcriptum reliquit 

 eam radice rcfrigerarc & exiccate ,frutln uerb refrigerare & humetlare . Quare , meo quidem iudicio , jlrabes erunt it% 

 hoc lauiandi potm , qu.im odiose(quod uidetur facere Fuchfius ) exprobrandi : ut qui ncnfine magna mortalium utiiita- 

 te THympbcezflorcs in ufum medtcum afferuerint.quod d. ueteribus Gr<ecis,quant>.m nobis confiat ,pr<stermiffum efi.Tor- 

 rb uenfimile non cfi , qubd Mabes ignorauerint, qa<s in nymphxisfuerintfeminis & radicis facultates . "K^amfi jiuicen- 30 

 iia exifximajfet earumfemen ei> radicem eiufdem ejfe cumfloribus temperamenti , iiiis utiquc non fuijfet ufus ad dyfenteri- 

 cos , ad ueneris infomnia , ad muiiebre profluuium , & ad alios morbos , quifrigidaficcaq; requirunt medicamenta . Sed 

 iilud nobis obijcietur , ut contendant non eas effe J.rabum,quct Gmcorum nympb&as , qubd Serapio ex autloritate jilba- 

 faris imernympbceas recenfeat plantam , quce tenuiumpartium efl, & calidam naturam habet . JJos id nihil e(fe dicimus. 

 neque hoc nobis ita ut Fucbfio mirum uidetur . Vt autem non miremur jirabibus traditam effe nympbeeam , cui uis infit 

 calida,facittertijjemperuiuiexemplum in Diofcoride . etenim is tertium fedi genus depinxit , eiq;uim excalfatloriam» 

 acrem & exulcerantem reddidit : tametfi reiiqua duo fedi genera eidem Diofcoridi refl-igcren t , atque ijfdem Gaienus ter- 

 tiam refrtgerandifedem affignet . Cceterum in quibufdam Eohemice lacubus Islympbcea parua nafcitur ,foiio quidem nym- 

 fh<Sce,fedbrafliccemarin<s pauib maiore:florecandido:capitibusexiguis,utincappari:femine intns papaueris magni- 

 tudine. Hanctamenpiantambat~ienus,quodmeminerim,mibinonlicuitaiibi uidere,qudm in Bobemia. 1{ympb<e<e 40 

 Virwex Ga- faultatesrctulitGalenus librovil l.fimpliciummedicamentorum ,hisuerbir. r Hympbce<etumradix ,tumfemen defic- 

 \em, candi uim habet citra morfum . Itaque uentris profluuia cohibet ,femenq;fiueper infomnia , flue aiio patlo immodici pro- 



fluensretinet. luttatporrbetiamdyfentericos. C&terumKlympheea , qu* candidam radicem habet ,potentioris ejifa- 

 cultatis , ut & muliebri profluuio medeatur . Verum &h<ec,& ea quoque , quce atram habet radicem,ex uino nigro au- 

 fiero btbitur . Torrb nomuUam etiam abflergendiuim obtinent , ita ut & aiphosfanent , & alopecias . jid alphos ttero 

 maceranturaqua,adaiapeciaspice liquida. Sed adbeecaptior efiett,cuius radix nigra eB > ficut ad aiia,cuius alha. 

 Huwcua. Grcecis , Ts{ympbcsa item Latinis appeUatur : Mauritanis > ^ilofar , Vinofan ,feu T^ilufar : Itaiis , Vjmphea: 

 Germanis ,Gelb, Vueijxjcebiuomen , & Haruurt^: Hifpinis , Efcudetes dei rio , & Higos dei rio : Gailis , Bianc de eau t 

 latmet de eau , & Lis de fiang . 



Noraina, 



50 



AVJy«u«. ANDROSACES. CAP. CXXXIII. 



ANdrofaces herba eft amara , t tenues fpargens iuncos , flne folijs/olliculos in capitulis habens, 

 inquibusfemencontinetur. GigniturinSyriaemiritimis. Ea drachmis duabus inuinopoca, 

 l>vfl« ytl- copiofam hydropicis urinam ciet . Idem efFeclus eft fcmini poto , & herba» decodo : podagris utili- 

 ita W svsutf* terillinitur . 



|V 7t<t^a.xhis 



£u *£m Atrftmpvof ,-&Up&aw>Aot,(luMttKioy i*i Tjf( Kte<t\Hf «'^bta . Id eft Androfacesrufciturin Syrii inmaritimis locis. Eftautem herba 

 alba,tenuibus uirgukis^amara, fine folijs,folliculum in capite habens. 



Jtndrofaces 



