9 1 6 And. Matthioli comm. 



PMoniafamina planta eft uuigaris notitia : mas uerb contrd , qubdpaucis in Italia locis proueniat . Hanc Tifis ad 

 me Coritiam mifit boc anno Lucas Gbinits Forocorneiienfis,uir & doftrina , & rei medic& cognitione pmclarus . Sed 

 & eam antea e Germania allatam uijdimus . T&prii&hiftoriam , & uires defcripfit THnius lib xxv l 1 . cap.x. bis uerbis. 

 Clycifide,quam aliqui T&oniam aut pentorobon uocant caulem babet duiim cubitorum , comitantibus duobus,aut tribtts, 

 fubrutilum , cute iauri ,foiia qualia Ifatis pinguiora , rotundioraq; , ac minora. Semen infiiiquis , aliud grano rubente, 

 aiiud nigro . Duo autemgenerafunt . Famina exiflimatur , cuius radicibus ceu balani longiores circiter oblo autfex ad- 

 h&rent.Mas plures habet , quoniam non una radice nixus efl , paimi aititudine , candidaq; . Ea guftu adftringit . , Fcemi- 

 nxfoiia Myrrham rcdoient , & denfiorafunt . K[afcuntur in fyiuis . Tradunt noblu effodiendas quoniam pico martio 

 irnpetu in ocuiis faciente , interdiu periculofumfit . %adix uerb ciim effodiatur , pericuium effe , nefedes procidant . Ma- 

 gna idftanitatc ad oftentatione reifiblum arbitror.H&cTlimus.in quibus d Diofcoride diffentit,quod maripiures fcripferit * 

 Pseoniseuires effe radices qudm femin& , quo fit ut fufpicer Tliny leblionem uitio baud carere . T&oni&uirespofteritatis memori&tra- 



exGal. diditGalenusiib.VJ.fimpl.medic.iibiitafcriptumretiquit. Clycyftda,quampentorobon,& p&oniam nuncupant , ra~ 



dicem babet l&uiter adftringentem cum quadam duicedine : etfi pluftulum dentibus mandas , acrimoniam item quampiam 

 fubamaramfubeffepercipies. Troinde menfes ciet ex meiicrato amygdaia pota quantitate . Sanitundere eam oportet, 

 ac cribrare , & fic infpergere . Expurgatporrb etiam iecur obftrutlum , & renes . Sed h&c efficere nata eft , qu& acris, 



Galenihifto- &■ fubamara eft : qu& uerb quiddametiamadftri£ioriumobtinet,uentritfluxioncsfifterepote(l.Fcriimea titncin aufte 

 rorum uinorum quopiam decoblam bibere conuenit . Eft autem facuitate omnino reficcatoria uehementer , ita ut non de- 

 fperauerim eam ctiam adalligatam, quod meritb creditum e(l , puerorum epilepfiasfamre. Equidem uidipueiium quayido- 

 que otlo totis menfibus morbo comitialt liberu,ex eo quo geftabat radice tepore: ubi uerb fortifortuna quod d cvllofttfpen 

 fum erat decidiffet , protinus morbo correptus ejl . rurfusq;fufpenfo in locum illius aiio , inculpatipofteafe habuit . Tor- * 

 rbuifumeftmibifatiuseffe denubidcoliodetraherecertioris experienti& gratia. Idciim feciffem,ac puer iterum effet 

 conuulfus , magnam recentis radicis partem ex collo eius fufpendimus : ac dcincepsprorfitmfanus effettus eftpuer , nec po- 

 ftea coriuulfus efl . p]ationabile itaque erat aut partes quafpiam d radice deftuentes , ac deinde per infpirationem attatlas , 

 ittt affetlos iocos curare , aut aerem d radice afiidui mutari , & aiterari . Tsfam hoc patlo fuccus Cyrenaicus columeUam 

 fhlegmoneaffeblam iuuat , & melanthiumfriblitm paidm deftillationes , &grauedines deftccat ,fi quis id in caiidum iin- 

 teum rarum iiget , affidueq; caiorem ex eo per infpirationem , qu& per nares fit , attrahat . Quinetiamfi compiuribus li- 

 nis , & maximi marin& purpune , collo uipera inietlis , illis uiperam pnefoces : eaq;poftea cuiufpiam collo obuincias , mi- 

 rifici profucrit tum tonfiUis , mm omnibits ijs , qute in coUo expulluiaiu . Sed de taiibus priuatim aliquando forti confcri- 

 bam . ?{unc uerb fcicndum eft Txonm temperamentum tenuium effe partium & exiccatorium , haud tamen inftgniter ca- 

 lidum,fedatitfymmetrum,autpaulbcaiidius. HuGaienus. Quibus patet paonite radicem colh fufpenfam ,non qui- 3 

 demdcuoratampuerorumepilepfiamcurare,quanquamplurimifintmedici,quieamad comitiaies potandam prabeant. 

 C&terum hoc &uo Galeni defufpenfa p&onia teftimonium plurimos fefellit medicos .quofit,ut mihi dubitandum fit an T<eo 

 niauulgariseafit,dequafcribitGaienus. Tr&ftat T&oni& noflr& femen ad amiffam loquelam , fi eius triginta gra- 

 na d cortice repurgata , & in puiuerem contrita ex uino propinentur . Vaient eadem , ac pariter radices ad ferpentium, 

 tnorfus,nonfoiumpota,fedetiamimpofita. T^pndefunt muiiercuk , qu& , perforata p&oni& femina , & fiio traietla. 

 coraUiorum modofuis infantibus , & pueris coUo circumiigent . quodputenthoc amuieto Epilepfiam arceri . H&c pUn- 



Nomina, u Cracis * UKW4W "'^>' > & wn* , Latinis item T&onia nuncupatur : ^rabibus , Feonia : Itaiis , Teonia : Cermanis > Teo- 

 nien : Wfpanis , Vjfa del monte , 0- Bgfitalbardeira : CaUis , Tenoefne , & Tinoine . 



Mmtffun. LITHOSPERMVM. CAP. CXLI. 4< 



Llthofpermon a feminis duritia nomen accepit . Folijs efl: olex longioribus , & latioribus, mollio- 

 ribus ,iacenthumi,quaeab radice exiliunt : ramulis re(5tis,tenuibus,firmis,craflitudine acuti 

 iunci , lignofis : in quorum cacumine bifidi exortus cauliculorum fpeciem exhibent : folijs longis : in- 

 terqu.-eparuumfemen,rotundum,eruimagnitudine,duritialapidea. Nafciturinafperis, & editis 

 locis . Vim hanc habet, ut femine cum uino albopoto cakulos frangat , pellatque urinam. 



Lltbofpermon hodiefeplafiarij , & omnesferi medici Barbaros fecuti Miiiumfoiis nominant . Licet reblius fortaffe 

 Mauritanorum quoque-imitatione ab illis Miiium Soler uocarctur . Quindoquidem b&c pianta ( ut fcribit Serapio 



con ld - teflimonio Aben Iuiieljfrequens nafcitur in montibus Soier.-undeiUi aptiusforti d loccqudm d foie cognomentum impone- 5 c 



retur . Huiusmiiij , utcunque cognominetur , duo oflenduntur genera . maius , quod legitimum efl Lithofpermon , qubue 

 Hetrumfatis referta eft . minus , quod longe frequentitts ubique in Italiagignitur . Hoc humi minimi repit , fed arbufcu- 

 Uferi inftarfurfum cauies mittit bracbiatos . rotundosq; , in quibus folia funt , ut in maiori obionga,fed minora,&fir- 

 rniora , i quorum exitu femen oritur candidum ,peUucidum margaritarum modo , obiongum tamen , &facie , & quan- 



TueLerror, t)tm milio f m ' le > quofaclum eft , ut Milium Soler appeUari caperit . C&terum Fuchfittm , uirum alioqui dobliftimum, 

 Lithofpermum Diofcoridis omnibus propi nunc compertum , non cognouiffe arbitror , qubd infuis ciarifiimis de ftirpium 

 hiftoria commentarus pro uero Lithofpermo , iUud quod officinis Miiium foiis minus appellatur , depinxerit . Idem nihil 

 minus deinde mihi quidem uidetur erraffe in iibro de compofitione medicamentorum , quem nuper auVtum edidit : ttbifcri- 

 ftistradidit Lithvfpermi genus effe plantam iUam harmdinaceam, excuius feminibus , qu& nos Lacrymas uocamus .fiunt 

 crbiculi , quibusfiio traicblis utuntur mulieres ad fuaspreces nnmerandas . Hanc autem opimonem quoniam confutaui- 6c 

 tttus in apoiogia , quam aduerfus jlmatum Lttfitanum , quemfortifecutus eft Fuchfius ,fcripfimus, hic utfatis alibi ex- 



piofam 



