5> 4 8 AncL Matthioli Cornm, 



deret . Hanc autem fcrlptis celehrauit Tlinius lihro xxv.cap. 1 1 1 . hifce uerhis . In Gtrmnii trans nhmum caflris i 

 Gcrmanico C&fare promotis , mariiimo tratlufons erat aqtui dulcisfolus , qua pota dentes intra biennium dcciderent, com 

 pagesq;ingenibusfoluerentur. Stomacacem medici nocabant , & fceletyrben ea mata . \eperta auxiiio efi herba , qn& 

 mcatur Britanica, non neruis modb & oris malis fatiltaris ;fed contra anginas qnoque,& jbrpentes . Foiia habet oblorlga, 

 nigra : radicem etiam nigram . Flos ei, qui(ut certb proditur)collellus priufqudm tonitrua andiantur , & deuoratusfc- 

 curos in totum rzddu homines . Frisij, qud cafira erant,noftris demonftrauere illam . h&c Tlinms . C&terim non defunt, 



Biffortse men- 1 ui Britanicam cenfeant eam effe liirpem , quam herbariorum uulgus ideo Bi stortam appellat, qubd radice contorta 



tio. nitaiur . $ed eorum plane errorfacili deprehenditur . quandoquidcm etfi Biftorta rumicis conftet folifs ; non tamcn ea ni- 



grafmt , neque pthjk i qmnimb Uuia apparent , fuperne rufefcentia , & d terra quadantenus c&fia . jtd h&c Britanicx 

 radixfubeft ttmtis , bremq; : Biftoru uerb craffa fjerpentis iacentis mcdo contracla , & intorta. C&terum ut Biftort& in- I0 

 tegram enarrem hifioriam , nafcitur h&c in altis montibus ,folifsprimoftatim exortu in acutum deftnentibus , colorefub- 

 ■ rufo , qm uhi adoleuerint , mmcisfoha rcftrunt,fed l&niafmt , inferna parte fubpurpurea & per ambitum finuata . Cau- 

 lemeditroti'.ndum,tcnucm , cttbitdm , in quofolia longe minora Jpcblantur . Flos m canlis fummitate prodit Jpicatus, 

 ruber autfubpnrpureus , e quofvrtien oritnr oxalidis proximum .. Bgdice nititur arundtnaceajacie ,fed fuccoft ,ferpen- 

 tis moio contorta ; cortice o b ditftajhbmgro ,fed rubra intus pulpa , adflrmgentis faporis . Copiojiffima prouenit in Boe- 

 mia,ijspr&fnim montibus,quiregwnembanc,d silefia diuidunt ,&ex quibus Mbis fluuius fuam ducit originem. 

 Sed pr&tcrea non dcfimt etiamqui TormentilianTftc ojftcinis ,, & uulgb uocatam BiftorU generi adfcribant , qubd 

 nonfacie , fed fortajfe uiribus iliirefpondeat . Qu& quoniam hfc nobis occurrit, & qudm plurimis effertur laudibus, 

 Tormennllx -^ Y.iciocnsexpofccreuifus eft,ut de ea aliquid differamus . £flitaque Tormentilla folio pentaphylli minore, 



res. feptcnis incifuris diuifo : radice breui , nodoft , compacta , rubeo cvtore ,fapore adftringenti : cauliculis tenuibus , fubrit- 2 o 



bentibus : floremelino ,adebut in pentaphyiii genere fit reponenda . Sunt qui dfeptenis foliorum diuifuris HeptapbyUon 

 huiicuoccnt. Herbarij compcrtum kabent ,hanc ifsdempollere facuitatibus , quibus Bifiort/t pr&dita eji ./ Quamobrcm 

 utr£que abortum prohibent bibitiz , ac uentri renibusq; ex aceto itlitie : urin& incontinentiamfupprimunt,cumfucco plan- 

 taginis pou ififtunt menfes ,fi in earum decoffo ad umbilicum ufque confederintfcemim . Idem pr&ftant ( de radicibus 

 tamenintellige)fitrit&,&exmeiieatquef}icafubabJte,Mntri acpubi illinantur. Sanguinem £ uulneribus manantem 

 cobibent,fuperaJj>erfoearumpuluere.Quiitempotusbitiofascoercetuomitienes,fiouorum albo exceptus fuper fiftiti 

 tegula inaffetur , mox comedatur . ^Aqua , qua ex his duplici organo eiicitur,fiue d radicibus decotlum , uenenis omni- 

 bus remedio eft . Fxquo tantum apud nonnullos TormentilU inualuit ufus , ut ex eius radicibus etiam medicamenta com - 

 ponant aduerfus peftilentiam , & adpeflitentesfebres , & pr&fatim ubi exanthemata enterferint . Datur quoqtte earun- 

 dcmdecoclumutititerpotandumpueris;quiuermibuslaborant. Vtr&que dyfentericos fanant , & uulnera gtutinant , $0 

 fr&fertim qu& in intefiinis, & uifceribusfuerint illata non modb ipfts uulneribus iUita ,fed & in potionibus bauftte . Hebel 

 lia , contumaciaq; ulcera curant & eafiftunt , qu&ferpendo corpora erodunt . B^adicum puluis fanguinis reiecliones pro- 

 hibet.Idem exfymphyti maioris aquapotus,imat confraUos,& ah atto deuolutos.Siquidem w folum intrinfecasfrabluras 

 fanat , fed etiam fanguinem extra uafa concretum difcutit.Cauis dentiii inditus cum atuminis,& pyrethri momento,non mo 

 <db doloremfedaufedfluxionescohibet.Teculiariterauteualent Eiflorta radices ad uenenoforumferpentiu morfum,unde co 

 Britanicae ui- lubrina quibufdam dicla efi.Sed ut iam ad Britanica uires redeamus, easfcriptis tradidit GaLli.v I ,fim.med.ubific inquit. 



res ex G . Britanica herb&foiia adfiringentiafunt,& uulnerumglutinatoria,fimiliafolijsfylueftrium lapathorum nifi quatenus atrio 

 rafunt, magisq; birta. Sed &exprejjusextllisfuccusperindenatuseftadftringere.itaque coclum quidam reponunt, 

 tanquam inter ftomatica medicamenta efficacijlimum . Videtur enitnfanare iam etiam putrefcentia . baclenus Galenus. 

 C&terim non tft filentio pr&tereundum , qubd Diofcoridis codices inueniuntur , in quibus poft Britanicam alterum perji 49 

 de Betonica caput legitur . Qupd,quoniam piuribus indicijs in Diofcoride afcititium ejfe conftat , atque in hunc authorem 

 cx libsilo .Antonij Mufe Augufti C&faris medicifuijfe translatum;idcirco nos iUud abdicauimus, neque alia commentatto- 



Nominsu ne ^ m dl &' mm cen f^mus . Qua planta Gr&ce" $?%imm , Britanica Latini , pariter & Italice appeUatur . 



A<^«>,. LYSIMACHIA. CAP III. 



n™ ffVh u " T Yfimachia , quam aliqui lytron appellant , caules emittit cubitales , altioresue , fruticofos , te- 

 b sr*f>«5 t* v Sr \__j nues : prodeunnbus genicularim , folijs tenuibus , falicis figura, guftu adftringentibus 2 : flore ru- 50 

 fqiu1.* 1-WXCa f 'i lu ' ;aureo 'g'g n ' t ur b in.aquoiis,&paluftnbus. Foliorumfuccusadftringente fua ui , fanguinis re- 

 c ev< JV jt^ v ie<5tionemfupprimit:dyrenrericispotuidatur,autinfunditur:men(iumabundantiam fiftit , in peffb. 

 9f«f *«*» ». fanguinis profluuio fubuenit, fi nares ea herba obturentur c : uulnerum cruorem cohibet . Acerrimum 

 clt sc^C nidorem fuffita reddit . qua de caufe ferpentes fugat, & mufcas interficit . 



m 3 & fanguine 



Yfimachia d Lyjimacho rege inuentore nornen accepit , ut Tlinius eft author libro xxv.cap.v ll.ubide ea ita fcri - 



Lyflmachise J yptumretiquit . Inuemt LyfmachusherbamLyfimachiam,qu&abeo nomen retinet ,celebrata Eraftjtrato. Fo- 



conEd. ha balafaiicis , uiridia :florem purpureum : fruticofa eft , ramulis ereclis , odore, graui . gignitur in aquofis . 'Vis eius 



tanta eft,ui iumentis difcordantibus iugo impoftta afperitatem cohibtat. h&cTiinius . Buellius Lyfmachiam eamher- 

 uun" 6 l,erra ~ b am P ut atcJfe,auuseJlufusapudinft8oresadwfMmdosuiridicolorepannos:ubienim hosglaflo tinxire,eamfuper- 60 

 inducentes uiridem colorem cfficiunt . Hanc Hetrufci } qui tanificio dant operam, uulgb appeliant Cerretta,fiue Braglia,Fo- 



rotulUnfes 







