1200 



And. Matthioli Comm. 



Catanances "\. "\Eutrum equidem Catanances genus haclenus me comperiffefateor , neqite aliquemfch in Italia , qui akerum filtem 



eonfid. J[ ^ legitime noucrit . Sed nibil certi reftrre arbitrorrqmppe qubd ea rebus uenereis tantiim conueniant, & amatorijs 



nafcantur . Troinde mulieribus Tbejfalicis relinquendajunt,quibus olimfuit ufus :prafertim citm hac atate homines in 



uenerem admodum procliuesfint,atque etiam multi nimis calleant amatoria . tantum abeft , ut etiam huiufcemodi herba- 



Ruellij error. rum ,f t CO g no f CC nntur ,av.xiliaijsindicaridebuijfent . Cneteritmexiftimat F&eUius in boc fubfcribens Hermolao ,fecun- 



digeneris Catanancen rctle eam herbam dici pojfe-^quam herbariorum uulgus Biflortam appellat . Sed meo quidem iudicio 



errat BjieUius , qubd Biflorta diffa rumicis folia proferat,& radiccs quandoque humani bracbij craffitudine,anguium mo- 



N . do contortas , non autem paruas oliiu magnitudine , uelut altera Catanance . I^omen eius Gr&cum K*.T*vdyx,n > Lati- 



num item Catanance . 



10 



Tp m 'Mo V . TRIPOLION. CAP. CXXX. 



TRipolion in marinis nafcitur locis , qux allidit unda , recedcnsque dimittit,neque in mari,neque 

 in ficco : folioglafti crafliore : palmeo caule ,in mucrone diuifo . Eius , ut tradunr, flores colo- 

 rem ter die mutant ^mane candidi , meridie purpurei , fcro punicei confpiciuntur . Radice a!ba,odo - 

 rata , calidi guftus . Quce drachmis duabus in uino pota , aquam , urinamque per aluum extrahit . In 

 medicamenta digeritur, quae uenena arcent. 



Trinolii confi r~Yl Ripolium SerapioniT urbit appeUatur . Quapropter crediderc nonnuUi ^Turbituulgb ttocatum DiofcoridiseffeTri 



derano. J_ polium ,pr&fertimqubdipfum& album, & deieclorine facultatis effe deprehenderent . Veruntamen remaliter fe 20 



habere lUud argumento eft , qubd communis ufus Turpttum nullo commendetur odore , necgu(iuiacredinem relinquat, fed 



tantum falfedinis , &afferitatis quidpiam . Ex quibusfani notis afferere licet , Tripelium in Italia non reperiri , ncqite 



aliundeaduehi iqucmadmodumnecTurbit , dequo differuit jluiccnna , quem etiam Diofcoridis Tripolium intellexiffe 



Tnrpe ti cortfi- reor.C&terum ab his longi differre uidetur Tvrbit, quodd Mefue defcribitur ,noftrati Turpeto omnibus prorfus no- 



deiati o. fu re jp onc i m # ^i t en \ m xurbit radicem ejfe herbxfoiiaferuU minora ferentis , tripliciq; notari dijferentia , nempe al- 



ba , jubcinerea, & nigra . Qu<e quidem omniain nofiri ufus Turpeto diligenter intuentibus facilifefe offerunt . Siquidem 



in Turpeti radicibus ,qu<eex orientaliplaga ad nos deferuntur , omnes hi reperiuntur colores : non tamen qubd putem , cos 



itafacloseffctantumexipfiusplanu natura;fcdqubd ob uetuftattm , & aduentitijaeris humoremradiccsh& corrum- 



fantur , & nigrefcant , illosq; fibi afcifcant colores . Cuius rei in caufti etiam effe poteft mtris , per quod conuebitur , ex- 



crta proceUa , undis triremes fuperantibus , quibus madefatla radices facili fitum , uel nigredinem contrahmt . Tr&te- 50 



rea ciim afferat AtJuaritts , nil aliud effe album Turpetum , qudm alypim radicem , eorum plani refelhtur opinio , qui Me- 



fuemerrajfeexiftimantyqubdalbum Turpetumdixtrit plantne radiccm effe ,qu&folia ferret ferulacea . quandoquidem 



alypum , fiue alypia , ut infequentibus docebit Diofcorides,folijs tcnuibus proftlit , quemadmodum &ferula . Ex his igi- 



tur , ut arbitror , ahundi liquet , Turpetum tam Mefui , quam Atluario alypia effe radicem . Eft & aliud Turpetum, 



quodpotius pfeudoturpetum dixerim , craffius,& cortice nigrius , quodex Gargano jLpuli& monte conuehitur duplicige- 



nere , quoniam unum i thapfiA , alterum ipityufe radicibus concinnant impoftores , d quibus b&c omnia didicimus . Ts^on 



itaque ab re fcripfit JLftuariustnigrum Turpctum radicem effe pityufe . Verum hoc(ut meafert opinio ) Mefuis Turpe- 



tum baudquaquamfuerit , citm ipfius Tmpetum nil aliud effe exiftimem , utpaulb anti diximus , qudm alypiix. radicem . 



BraH moli erra QS an V Mm P itat Brafauolus , nulla tamen , quod equidemfciam , ratione uel authoritate nixus ,apud Mefuem Turpetum 



tum.' omnino tithymali myrfinitis radicem effe . Sed quantum myrtifolia dferuUfolijs dijferant,qui nefciunt , rei herbaria pe- q 



ritos confulant . Fuchfius porrb libro de compofttione medicamentorum turpetum , dc quo Mefues egit , i ThapfiA radi- 



V» ich.opinio c fo m exem p tum ex iftimat . Sed ipfius quoque fententia mihiplani , ut liberi dicam,reprobanda uidetur :.nam e uetcribus 



mUumha£lenusreperi,quiThapftamlacleofuccoturgerefcribat:cumtamenMefitiTurpetum d planta eximatur, qu& 



plurimolaUemadet . Tr&ftat inTurpeti genere album ex orientaliplaga allatum , refinofum ,minimi cariofum. Deij- 



cit hoc pituitam,craffos lentosq; humores ad articulorum compagines defluentes , remotioresq; corporis paytes . Ventri- 



culum expurgat , & qiae illipenitus inbarent excrementa detergit : item &peclus apituite lentore . Datur magno iuua- 



mento aqna intercute lahorantibus : item elephantiacis , & Gallica lite affttlis : quin & u's,qui morbis ab exuftis humori- 



bits prouenientibus funt cbuoxij . Trodeft dmturms febribus , & in uniuerfum ubi pituita redundet . uerim quifitmuntca 



Pl inii lapfus. mre ^ ent a pifttum eftt,& auftraliflatu . Sed iam ad Tripolium noflra redeat oratio . Reperio hac in bifloria non pa- 



rum allucinatum effe Tlinium libro xx 1 .cap. v 1 1 .ubi turpitcr Tripolium cum polio berba confttdit , adcb ttt ajferere non ^ 

 dubitauerit , polium ter in diefoliorum mutare colorem . ld quod de Tripolij floribus tradidere tttm Diofcorides , tum an- 

 T ripolii uires tiquorum reliqui . Tripolij qudm breuijfime meminit Galenus libro V 1 1 1 .fimplicium medicamentorumdta fcribens . Tri- 

 ex : Gal. ^ ra dix guflanti acris cft , &facuhate calida in tertio exceffn . Qupd Grxci ipncihm , Latini quoqite Tripolium di- 



cnnt : Italt , Tripolio . 



hiunou ADIANTVM. CAP. CXXXI. 



a Meum. >x{- a Dianton,poIytrichon,pufi!la gerit folia,fimilia coriadri, in fummo incifuris diuifa:cauhculi,qui 

 E! nu£ua jr\bus exoriuntur 3 , nigro colore nkent , pratenues, palmum alti : radice fuperuacua : neque cau - 

 iidi,tenues. i em 3 neque fruclum,neque rlorem profert. Dcco&um herba?potum,prodeft fpirandi diftailtati, lu 



ipinohSj 



60 





