In Lib . cj uartum Diofcoridis . 1 2 o 3 



tis,libroxxx l.cap.xxi.dumficinquit. Miudjtdianto miraculum,dtflateuiret,briimanonmarcefcit,aquas refbuit: 



ferfufum merskmve,ficco fimile efi , tanta diffocialio defrebenditur , mde & nomen d Gracis . Quidam caUitrichon uo- 



cant , alupolytrichon , utrunque ab efeftu . Duo eius genera, candidius , & nigrum,breuiusq; . id quod maius efl Toty* 



Iritbon , atiud Tricbommes uocant . Vtrique ramuli nigro colore nitent ,folifsfilicis , ex quibus inferiora afpera , acfu- 



fca funt : omnia autem contrarifs fediculis denfa interfe ex aduerfo : radix nuUa . Vmbrofas petras , parietumq; affzrgi- 



nes , acfontium maximifpecus fequitur , &faxa manantia . quod miremur , cum aquas nonfentiat . ita Vlinius '. In qui- Plinii w^ 



bus nimirum uerbis mamfefli deprebenditur ipfe Tlinius , Tricbomanes , quod & Ftliculam appeUamus , infecundi jldian 



ti locum retulifje . quippe qui perperdm fortaffe acceperit Tbcophrafli fententiam , d quo iUa mutuatus efl . Tjam Tbeo- 



phraflus ubi de utroque Miantigencre diffcruijfet , eodem loco citatoflatim de Trichomane hac uerba fubiunxit . Tri- 



- ° chomanes uel ad difliUationes urina micifacit , ut aliaui exiflimant . Caulem h*c adianto nigro fimilemgerit '.folia ad- 

 modttmparua , denfa,aduerfa,inter fcfe condita : radicem minimam . Loca amat opaca . hatlenus Theopbrafius . Ex qui- 

 bus liqmdb apparet , Tbeopbrafto Trichomanes , quod Fidtcitla d Tbeodoro uertitur , nuUum Mianti genus effe,fed fer 

 fefuiq; generis plantam : qubd enim Fidiculam dtxeritcauliculumferre nigro adtanto fimilem,clariffimi ofiendit,candidum 

 Udiantum cum Tricbomane nullam babere cognationem.Hinc itaquefacili crediderm,Adiantum nigrum , qubd caulefi- 

 liculam referat , nobis legitimum effe , idfani inteUigens , qubd CapiUum Veneris pafiim nominant . Candidum uerb eam 

 flantam effe aliquando putaui , qua und cum Trichomane in petris,parietum , acfontium afperginibus ,fpecubus , & hu- 

 mentibm locis tiafcitur .-foiijs nigricantibus , minutim laciniatis,luteas macnlas qudmplurimas auerfa parte babentibus: 

 cauleuiridi , gracili ^fiexiliq; : quam nonnuUi , eb qubdfolijs rutam emuletur , & in muris proueniat , Vtutam murariam 

 cognominant, alij Saxifiagam dicunt . Sed nunc equidem banc eandem cum Taronycbia Diofcoridis effe opinor , ut etiam 



2 o fupenus infua mcntione monuimits . Caterum Fuchfius medtcus clariffimus , hanc herbam pro Saxtfiaga Diofcoridis de- 

 finxitinfuisdeftirpiumbiftoriacommentarijs. Verumqubdhacfolio confletruU,iUa uerb tbymi , cur plani eiusfen- 

 tentiam comprobem, non habeo . Mianti meminit Galenus libro vi.fimplicium mcdicamcntorum, ftc de eius uiribusfcri Adiinti & TrJ 

 bens. Jidiantumincaliditatequidem,&frigiditatefymmetrumefl,uerumdeficcat,&extemat,& difcutit. Etcnim chonunis ui- 

 alopecias capiUis ueftit,& flrumas & abfcefjus digerit , lapidesq; fiangit epotum . Vifcoforum , crafforumq; ipetlorepul r " cx GaI * 

 moneq; excreationibus non mediocriter confert , & uentris profluuiumfiftit : non tamen uUam manifeflam caliditatem af- 

 fert,ficutnecfrigiditatem. Verumpofueritipfumquifpiamfecundum hanc oppofitionem & temperiemin ordinemedio. 

 Tricbomanis autem meminit libro vi 1 1 . eormdem ftmplicium medicamentorum , ubi fubfcribens Diofcoridi , hac tan- . ,. . . 

 tumretulit. Trichomaneseadempr&ftatiquaadiantum.hacJenus Galenus. Torrb Udiantum ,ut Mefues interfua cxMfiCuc. 1 * 

 ftmplicia refert , almmfubducit , bdem , & pituitam deijcit , crajfaq; excrementa,qu<e diu interioribus inimfere . Tetlus 



30 &pulmonem detergit ,fanguinem clarificat , bonum facit halitum,animam dilatat , & iecur & uentriculum purgat, 

 fmfertim fi obftruftione laborenf.tametfi ad eorum infarftus potentiusftt eius dilutum ex apij,aut endiuix aqua paratum, 

 aut ex cicerum nigrorum iure , aut caprinofero . Sedfi addaturfaccharum , lateris inflammationesfanat, & urinam tra- 

 bit . Eiuspraterca decoUumfiequentius potum calculosfrangit , &faminas d partupurgat . Hos autem effeftus frx- 

 bet calida tantitmfacultate , qu&iUiineft. Madftringenteui,qua etidmnumfoUet, defiuxibnes inbibet.-fluentemfan- 

 guinemfiftit , uentriculum roborat,& cafiUorum defiuuium ufqueadcb emendat , ut non modb eos cohibeat, fed & renafci 

 faciat , prtefertim emplaftri modo impofitum , myrtino oleo , ladano , & auftero uino additis . Idem pmflat & combufti 

 ' cinis,quinetiam eius ex uino decoiium . Furfures reiteratis lotionibus depeUit. Eius cinis htec omniapotefl , & agilo- 

 fascurat . Ipftus diluti libra epota commodiffimi aluusfubducitur . Herbaflu& GracisceJ"iavT«t,Latinispariter^dian 

 tum nominatur : Mabibus ,Berfcegnafcen ,feu Berfaufan & Chulbare albir : Italis & alijs uulgb,Capel uenere : Germa- 



4.0 nis Frauueuhar : HiJj>anis,CulantriUo de fo%o : Gallis , Capil uentre . Qu& uero -ptyap<mii Graci, Latini Tricbomanes, Nomia». 

 Tolytrichum & CaUitrichum dicitur : Italis & ojficinis Tolitricho : Germanis , Steinbrech : Hijfanis , Tolitrico : GaUis: 

 Tolytricen, 



sMm. XANTHIVM, SIVE LAPPA. CAP. CXXXIII. 



XAnthium nafcitur lasto , & pingui folo , & lacubus exiccatis , caule cubitali , angulofo , pingui, 

 prodeuntibus ex eo crebris alis : folia atriplicis habet, infecla,nafturtium odore imitanria : fru- 

 &um grandis oliuse modo,rotundum , & ut platani piluIa,fpinofum,qui contaclru ueftibus adlmefcit. 

 Is ante colledus quam perfede ficcefcat,tunditur,& fi<5tili uafe reconditur . Flauos autem facit capil 

 jo losjfi acetabuli inftar tepida aqua madefcat,mox caput, nitro ante pcrfriftum , illinatur . Alij in uino 

 tundunt,& ita afleruant . Semen aptiffime tumoribus imponitur . 



X^inthiurn,quoduulgus Lappamminoremcognominat,omnibus uulgatiffimum efi : quandoquidem publicis uhque ^ 

 femitis,& exiccatis fcrobibus,lacubusq; nafcatur . Huic , meo quidem tudicio,omncs conuemunt notx , nulla pror 

 fus ruiamante , qu& Xantbio d Diofcoride tribuuntur .nam pmerqudm qubdcaulem gerit angulofum , acpinguem,fo- 

 lia,qux eifubalbidafunt , atriflicis effigiem referunhper ambitumferrata^ naflurtium odoreimitantia . Trodeunt etiam 

 i caule ramuli,quibus racematimfiucJus oliute figura dependet, aculeatus ceu piatani piluia,qui maturefcens,ciim tangi- 

 tur,uefiibuspertmatiter adhxret. TaucisadmodumhmusherbteuiresdefcripfttGalenuslib.wili.fimpiiciummedica- Xanthii uirej 

 pientorum,ficinquiens. Xantbiumuocaturetiamphasganium. Fruttus dtfcutiendi uimobtintt. Hac planta Grxas exGaJ. 

 Jc &v9t°v appeUalttr : Latinis quoque Xantbium : Italis , Lappoia minore ; Germanis,Bettiersieufo & Spit^tetten : Hifpa Nomina. 

 nis , Lappa menor : Gallis , Gloteron , & GrapeUas. 



liiii 2 XMiTHIFM» 



