1222 And, Matthioli comm. 



Elleborfutriuf T? L\eborum,quod & Veratrum Latinis dicitur,tam album,qudm nigrum omnibus, nifalhr , notum eft in Italk . Et 

 qucconfid. ij efuanuisinibiunum tantum Elkbori albi eenus inueniatur ;nisri tamen tria nobis comperta funt gencra. Vnum 

 quidem ftoresprefertpurpureos,qualesfuo reddidit Diofcorides : alterum uerb candidos: tertium denique hcrbaceos . H&c 

 utfiore diflinguuntur ; ita etiam uiribus inuicem dijferunt . quandoquidem alterum , & tertiumgenus adeb uiribus imbe- 

 cillia funt,utfere nihil ad aluum deijciendam pr&ftent . Id quod faclopericulo didici , cumprimam ellebori genmfloresfe- 

 rens purpureos nobis non effet ad manus . Huius radicum diluto ex more noflro parato,byeme etiam media , & magis ur- 

 gente frigore(etfi id improbent medici)pr&parata prius diutius matsria decoclis , acfyrupis ad idfacientibus, pluresquar 

 tanafebre laborantesfanauimus . %unquam enim,quod meminerim,boc ellebori dilutum dedimus quartanarijs noflris, 

 quin ex unica ajfumptione,uelfaltem altera , Deo iuuante ,fuerint adfanitatem reflnuti . C&terum albi quoque eUebori 

 dilutum exhibuimus quibufdam melancholicis , magno fanefucccjfu : nidlo tamen mgrotantium incommodo, nullaq; noxa. * ° 

 Qiwd non alia ex caufa euentffe putauerim,quam qubd in Tridentino agro,alijsq; circiimfimtimis locis , ea fortajfe fit il- 

 liusccslitemperies,utnonadebperniciofisfacultatibusfcateatutrunqueeUeborum,quemadmodumiUud,quodincalidio- 

 ribus prouenit regionibus: tametfi non dubitauerim etiam utriufque acenimam uimreprimi,ac corrigi proprijs quibufdam 

 additis medicamentis . Tarandi modum , ac etiam propinandi defcripfimus libro tertio noflrarum Epi(lolarum , ad Gior- 

 gium Handfchium Medicumfcribentes . Vifuntur nigri uninerfa genera Martio , & Aprili menfibus uno & eodcm loco 

 fiorere in amplifjimafylua,per quam tranfeunt , qui Goritia Labacum CarnioU urbem proficifcuntur , ubi & nospr&flan 

 tifiimumf&pius legimus . Trouenit quoque EUeborumflore purpureo cbpiofifiimum in jLuftria fuperiori non longe d lin 

 tio>prope urbem quamflair uocant . unde quotannis ad me iUud mittere folet Excellens Medicus Martinus Stoppius Flan 

 drus . Turpurei radices nigriores , camofioresq; c&teris habentur : ckm aliorum generum radices ut plurimumfubalbid& 

 fteclentur . Mquifacies non omnibus eadem eji . Turpureum enimflorem gerenti , numerofafuntfolia,robufla,&fatu- 2 ° 

 rate uirentia.Eafeptenafimul ex apice robufli canaliculatiq; pediculi qui quoque plures in uniuerfa planta habentur , pro 

 deunt . Mquifex , qu& utrinque terna exeunt,in exortu fimul coniuncla ffetlantur . Quod uerb medium cft , perfefo- 

 lumfine comite confiftit . Caulemgerit h&c planta cubito paulb breuiorem , rotundum ,glabrum , acfolidum :flores ro~ 

 farumfigura,inpurpuraalbicantes,iquorummedio interalba qu&dam capiUamenta 0U0 exoriuntur ftliquuU inuicem 

 coniuncla corniculi figura , in quibusfemen oblongum concluditur : radicibus nititur numerofts,longis,tenuibus',faturati 

 nigricantibus , tenui intus m<ttrice,& d bulbofo capitulo d quo caulis exit prodeuntibus : amaro , acriq; guftatu,& qui f<t 

 ciUflomachum moueat ; odore infuaui,ac ingrato , &pr&fertim ubi exenterat& radices ficcefcunt . C&teriimgenus alte- 

 rum,quodflorem candidumprofert,nihilprorfusfacie d pnsfcripto differt, nififlorum colore . Tertium uerb genus quod 

 nos fceminam , aut pfeudoeUeborum appellandum cenfemus ;foliagerit dig itis nouem ad pediculum ufquc diffetta , aconiti 

 Cynocloniferimodoyfed longioribus diuifuris , nigricantia,circumquaq;ferrata,& $ longoplanoq;pediculo, cauaper me 3° 

 dium excurrente linea ortum ducentia . Caulem edit uegetum ifubafperumq; : flores c&teris fimiles , fcd berbaceo colore 

 fubuirides , quinque aut plures, emergentibus i medio corniculis acuminatis & utrinque compr&Jfis,in quibus femen conti- 

 netur . B^adicibus coh&ret numerofis , tenuibus,palmari longitudine ac etiam longioribus,colore nigricante,& perinde,ac 

 in alijs d cepaceo capitulo ortum ducentibus : odore pariter graui ; &fapore ama.ro, acuto , ac naufeabundo : "l^afcitur in 

 montibus , & comaUibus. Germinat omne genus Ianuario,&Februario ,fed Martiofloret,f&peqne fno germinatu ni- 

 Herophili fen uesperforat . Herophilus antiquiftimus medicus eUeborumfortiffimo duci&quabat : concitatis enim intus omnibus,ipfum 

 tcntia danata. j n p r i m j s ex i re ^icebat . Ideo errauijfe antiquos parcius idpr&bendo,cum celerius erumperet,quod daretur largius . Sei 

 b&c Herophdifententia nonplacet noflr& &tatis medicis , neque etiam nobis , ut que plunbus damnari , & explodi poffit. 

 %Ueborus mger boues,equos,& fues necat :proinde id in pafcuis cauent , quanuis album innoxie depafcantur . Tsjjgri ra- 

 dices demorfts u ferpente quadrupedibus mirifice medentur ,fi recentes in uulneris ofculum ,fublata d carne cute , imrnit- 4° 

 tantur , qubd ita eiaculatum reuocent uenenum : quin & iUud idemprodeft,fi gregi peftilentia ingruertt , in auribus traie- 

 tJa , uelpeBori infixa radice . Qua ratione dutli credidere nonnuUi , id etidmnum in hominibus fie'ripoJfe,qubdfi in per- 

 foratam calcanei cutem nigrum elleborum inferatur , eos omnino d peflilentia tutos reddat , qui geftauerint . EUebori fe 

 n . . . men,J.rifloteleauthore,coturnictbusgratiJfimumefl:quamob caufamantiqui eas abdicaruntmenfis.qu& tamen hodie 

 da reprobata. magnopere expetuntur . Torrbnon defunt t? recentiortbus , quiputent nigrum communis ufus Elleborum,cuiflores her- 

 bacei infunt , non eUeborum , nec eiusjpeciem ejfcfed eam fane plantam,quam Columella,& Tlmius Conftliginem uocant, 

 quamq; adpecorum pulmonariam curandam ,peftilentiamq; arcendam fummis laudibus ejferunt , hoc tantiim puto argu- 

 mentofieti,qubdfcripferint ij,fi in morbofi quadrupedis auricula conftliginis radix inferatur,perforataferro prius aure,om 

 nem morbi uim eb confiuere,& per illudforamen peftilens uirus elici . Siquidem cumpaflores huius &tatis obferuauerint, 

 id totum(ut nos quoque paulb anti dix imus)pr&flari tantum illius eUebori radicibus , exflimauerunt hoc ueratri nigri ge- 5 o 

 nus , quodflores rubentes non proferat>uel(ut Diofcorides inquit)inpurpura albicantes , fed herbaceos , confiliginem effe. 

 Sed ij , mea quidemfententia ,faUuntur : quippe jlbfyrtus , & Hierocles idempr&fiarc nigrum ueratrum affirmant . Qui 

 busetiamfubfcribitTliniuslib.xXv.cap.v.bisuerbis. "J^igrum ellcborum pecorum,&iumentorumpituitasfanat,fur 

 culo per aurem traiecio,& poflera die eadem hora exempto.h&c THnius . Ex qttibus utiqite perjpicuum fit,non modb con- 

 filiginis ,fed etiam ni*ri ueratri radiccm h&comnia efficere pofje . Vanumprofeclb ejfet dicere, exempli gratia ,fabinam 

 effe calamintham,uel contrd,qubd utr&queremoratos menfes eliciant . quaft natura adebfuerit auara, ut unicuique morbo 

 rumgtneri unum tantitmgenuerit medicamentum , cum tamen nuUusfit morbus , cui mnumeras non creauerit medicinas, 

 uno & eodem ordineadhibendas , jldde etiam , qubd ciim nuUus extet author,quod ego inuenerim,qui Confiliginis hiflo- 

 riam defcnbahneque una quidem nota eiusfacicm repr&fentet , non uideo , quomodo reftc ij ajfererc poffinr ,mratrum no 

 ftriufuseJfeConfiliginem. Sciant itaque uelim,qui nigrum hcrbacei ftoris Elleborumidcb Confiliginem ejfe contendunt, £<j 

 quodpeflilentibuspecorum morbis pr&fins remediumfihfi eius radixauriculis,& alijs corporispartibus infiratur, idfuc- 



cejfit 



