In Lib. quarmm Diofcoridis. 1285) 



Uuguflo,& Septembrimenfibus . T{ufquam nififata,quodfciam,in Italk prouenit :plur,busautem in locisinibiplanta 



tur , & nafcitur . Folia uulnera recentia glutinant . Fructus exempto femine infolantur diu in oleo ompbacino,aut ma- Vit, ' ceIla: uoc * 



cerantur eodem oleo in balneo calentis aqu&,aut equino calenteflmo,fitq; inde okum pr&flantiffimum ad arcendas uulne- ** """' 



rum,mamiUarumq; inflammationes,doloresq; mulcendos . Valet idem ad exulceratos,inflammato S q> uteros fipbonc inie 



Bum.Doioribus h&morrhoidum miri auxiliatur : in quem ufum macerantur fi-uclus ( ut diximus ) oleo amygdalino dulci, 



aut dfcmine liniexpreffo,addita ad unamquanq; olei libram,liquid& uernicisuncia . Medetur hoc ambuftis tam i^ne,qudm 



aqua.Tunclis,fauciatPsq\ nernis utiluer illinitur: quin &uuincrum cicatrices tumatttnuat,tum etiamprorfus deiet . Scri 



bunt recentwrum quidam ,fteriles mulieres fcecundas fieri,ft d baineo medicarnentis utero confere-aibus parato , hocoleo 



uteri ofculum fibi perunxerint, ac demumfuisfe mnxerint uiris . {{amicofispueris efficax remedium eft,fi eo locus f&pius 



1° perungatur. Foliorumpulids(utijaffirmant,quipericulumfccerunt)cochlearismenfuraexplantaginis,fiueequ^ 

 coclo inteftinorum uuinerafanat . T^ec defunt qui eundem pnlnerem laudibus efferant , ad coli dolores , & inteftinorum 

 tormina . Torrb iUud hicpr&tereundum non eft,mforte hw.ufce plants, nomina alicui imponant,qubdfunt qui Momordi- 

 cam etiam appeUent geranij genus quoddam , iUud fcilicet,qnod maiora tnter caterafoliaprofert , malux amplitudine , de 

 quo libro tertio in Geranijs abundi differuimus . Efi & alia planta,quam Balfaminam quoque uocant,feddpr&fcriptafa- 

 cie longe diuerfa . isfanque caulis illi eft craffus , fefquicubitalis,pinguis,& fucco pr&gnans,in quo numerofi babentur ra~ 

 tniabunde uegeti . Foiia profert Salicisferd modo longa & in uniuerfo ambitu ferrata :flores pr&grandcs purpureos, re- 

 trb inflexH caudatos , e quibus pomafuboriuntur altcrius BalfaminA non admodum diffimiiia turbinata , hirfuta , & qv.x 

 colorefint primum uiridi,& deinde lutefcente . Difiiliunt htec per fefe,cim ad uitimamperuenerunt matuntatem abieclo 

 femine , quod lenticul& faciem exprimit . Radicibus nititurnumerofis , crafiis , ac robuftis . Vutant quidam , ( id quod 



2 o etiamfcnbnnt)ijfdem effe cum altera uiribus,uerum uos nuUam eius experientiam habemus . C&teriimfaciunt h& plant&, 

 quitfuo reptatu arbores fcandunt,& tabernacula,attegias,fepes,&fiuteta circumueftiunt,ut hic qmque plantampariter 

 arboresfcandentem adtexam,quam Vas I car i am repentemdfrucluumfack rtcentiores uocant. Cuius hifloriam defcri- 

 ffimusfuperius de Solano Halkacabo differentes , ubibancpiantam excudendam ordinaueramus . Veriim quoniam d 

 Typographi miniflris id negleclum eft , hic eam inter has repentes,fcandentefqueftirpes collocandam duximus . Oi«e Vi Nomina . 

 tis nigra Latinis,£[AviKot ^iKajna. Grntcis nominatur:Mabibus,Fefirefentanim,Fefirefim,Mfeftrefim,fiue Faferfin:ltaiis x 

 Vite nera , & Tamaro : Hiftiams , Congorca . 



itt.V. FILIX MAS. CAP. CLXXVIII. 



30 "pllici folia fine caule , fine fru&u , fine flore, ex uno pediculo cubitali longitudine exeunt , multifl- 



£_ da,& lateribus a pinnata,fub graui odore : radice per fumma cefpitum,nigra>oblonga,filices mul- '^ e{i-& 9* u 

 tas fundente , fubaftringente guftu . nafcitur in montibus , & faxofis . Radix latas tineas excutit,fum- &^M![tx- 

 ptadrachmisquatuorexaquamulfa:meliusficuro{cammoni£e,autueratrinigri totidemobolis de- P ifi uei«*k. 

 tur : fed qui fumunt , alia praguftare debent . laborantes lienis incremento recreat . Radix &'potu, 

 &illitu cum axungia , uulneribus lagittaarundineafacliis , eftauxilio. cuius rei probatio talis fertur. 

 Peribit filix,quamper ambitum fata copiofiorarundo coronet : & contra euanefcens abibitarundo, 

 quam obfepiens multa filix in orbem cinxerit . 



a Meu.& Car. 



eamrit - FILIX FOEMINA. CAP. CLXXIX. %A%»£ 



40 %'T 6 ^* 



Fllix foemina a folijseftfilicis,furculofis,altioribusque,&quse non fingulari,ut illa, pediculo wk«:w™"I 

 fulciantur : radicibus longis,pluribus , obliquis,quae ex nigro in luteum flauefcunt : aliqua? etiam *** fV' ™ «•'- 

 numrubraeinueniuntur. Pelluntlatainteraneorumanimalia,eummelle,eclegmate fumpto.-pota? ]i/qu5em fiu 

 cum uino drachmis tribus teretes tineas eijciunt . Data? fceminis fterilitatem faciunt : & praegnantibus « fimiiia ha- 

 abortum , fi fupergrediantur . Farina humidis ulceribus , & cicatrici repugnantibus infpai gitur : iu- u "j ^j 1 ^]" 

 mentorum ceruicibus medetur . Foliarecentiainoleribuscodamanduntur,utuentrem emolliant. «eiut iik,ue^ 



• rumultaspro- 



paginesiubct. 



Fllicis tam maris,qukmfa:min& plantas,nemo eft,qui non nouerit . Mas etfifut Diofcorides inquit)neque caulem,ne- Filicis utriu% 

 queflorem , nequefemenprofert : certo tamen compertum eft d naturalium rerumindagatoribus,femenferre filicem hlii - 

 auerfisfolijs inb&rens, fcd adeb minutum , ut uifumferefallat.Legitur abfciffis prope" radicemfoiijs,& in domo fuffenfis, 

 fubftrato linteolo,aut papyro,ad finem lunij;nam circa hoc tempus maturefcit . Mquiuulgus id coUigi baud poffe credih 

 vifi noclefeftum diiu Ioannis Baptift&pr<zccdcnte,fuperftitiofis quibufdam admurmuratis uerbis quibus Cacodxmones fu- 

 garicenfet,quifilicisfemencuftodirecreduntur. Sedh&c , & fabulofaflunt & fuperfiitiofa . Vtriufque filicis meminit 

 Tbeopbraftuslib.lx.cap.xx.deplantarumhi(loria,hisuerbis. Fiiixfceminautiiis contra interaneorum animalia lata> 

 mellefubacla : & contra tenuia , in uino duici cumfarina bordeacea data . Si mulienbus grauidis detur, abortum facere: 

 ji cateris,fterilesin totum reddere aiunt .Differt famim filixd mafcula,qubd foliumunico artuporreblum b<£c habeat, 

 radicem uerb craffam,longam,& nigram . Harum igitur uires (lerUitati addixiffenaturaputatur. Hacienus dcfiluibus 

 rbcophrafius . Deijs etiamfcripfitTlmuslib.xxvil.cap.lx.ficinquiens. Fiiicisduogencra,necflortmhabent,nec . 

 g femen . Tterin Gmci uocant,alij biechmn,cuius ex una radice complures cxeimt filicesMna etiamcubita iongitudine ex- 

 tt xntes jnongrauesodore . Hancmaumexiftmant. Miei-umgcnustheiyptermGr£ciuocant,alij nymph&ampte- 



Qjiqqq 3 Tltt. 



