i2 r> 6 And.Mattmoli Comm. 



Huius floreinobfonijs utuntur . Seminis tufi , & expreffi fuccus,cum aqua mulfa , uel iure gallinacei, 

 aluumpurgat:fedftomachoaduerfatur. Exeoautemfiuntoffula?,quasplacentulasuocant,2diei5tis 

 fucco amygdalis ,nitro,anifo,& melle deco&o,qu£ aluum emolliunt . Hx in partes quatuor findun- 

 tlir , quae nucis iuglandis magnitudinem impleant : e quibus ante ccenam duas , uel tres fumpfille fatis 

 eft . Ratio tempcrandi hsec eft . Cnici candidi fextarius,amygdakrum toflarum & delibratarum cya 

 thi tres,anifi fextarius unus,aphronitri drachma una , cum carnibus triginta caricarum . Seminis fuc- 

 cus lac cogit , & magis ipfum refoluendas alui facultate donat . 



C ici confid. QVnt in Italia,quiCnicum Crocum Saracenicum appellent,qubd eiusfloreplerunquc croci loco rura utantur : tametfi 



}^officin<e Mauritanos fecutte Cartamumuocent . Cnicus(ut authorefl Theopbraflus libro vi.cap.ll 1 1. deplanta- 10 

 rum hifioria)duorum eflgenerum ,fatiuum unum , alterumfylueflre , ut latius libru tertio in Mrattylidis mentione re- 

 tulimus . Torrb in ufum medicin&femen tantum uenit . Qui noflris in agris,& hortis feritur,ftngularem emittit caulem y 

 fefquipedalem,& quandoquemaiorem,teretem , retlum ex aefto albicantem.,flriatumq; , durum, atque lignofum ; ramis a 

 medio caule copiofts , dodrante longioribus , reSlisq; . Folia illifunt oblonga , crafiiufcula , robufla,glabra & uenofa , in 

 mucronem definentia , & circumquaque infirmis etiamfrinis circumuaUata ; &fme pediculis e ramis prpdeuntia . Spe- 

 Siantur in ramorum fummitatibus acanacea capitulam latum turbinemfafligiata,oblongis , & aculeatis fquammis com- 

 pat~ta y radiantibus circunquaquefoliolis , aculeispariter rigentibus , &fyderis faciem repr&fentantibus . Flores e* medijs 

 capitulis erumpunt circa canis exortum,capillacei & graciles ,utm aeteris acanaceis, aureo colore ad rubrum incliiiante, 

 copioft,& densi conflipati , crocinisflaminibus ctmuli . Semen eft illi album y anguloflim,Uui cortice, ac duro , hordeoferi 

 fimile, fedpaulo maius , alba intus meduUa . J{adice nititur oblonga ,gracili,fibrataq; ,fed nuUius in medicina ufus . Ti- 2 o 

 tuitam , & aquas extrahit : quo fit , ut coli dolore affetlis , & aqua inter cutem laborantibus y opem mirifici prnflet , non 

 modb haufium , fed & clyfleribusinfufum . Seminis medulla d putaminibus repurgata , &faccharo cclegmatis modo ex- 

 cepta,petlus y &pulmones abfiergit,uocem clarificat,prolificumq;fcmen auget . H<ec iUe . Excalfacit feminis meduUa, 



Cniciuiresex extentiat,aperit,digerit,&flatuspeUit. Eademlac cogit,coaguli modo . T/itaci , quos uulgo uocamus Tapagalli» 



Gal. auidiffimi Cnicifemine uefcuntur,nec tamen eorum aluus exoluitur . Cnici uires paucisperfirinxit Galenus libro v 1 1 .ftjn 



pliciummedicamentorum ,fic inquiens . Cnicifemine duntaxat ad purgationes utimttr. Tertijeflordhm excalfacien- 

 tium,fiqukforls eo utiuolet . Eius planta kvIkos Gr<ecis, Cnicus , & Cnecus Latinis appellatur : Mauritanis,Kartam[,ftue 



Nomin* • charthom :Italis,Zaffarano Saracinefco : Germanis,Vu\lderfaffran : Hiffank,Macor , & Semente de papagaios : Gd- 

 lis, Saffran haflardt&Saffranfamage, 



3° 



Autfrit. MERCVRIALIS. CAP. CLXXXIII. 



LInozoftis,aliqui parthenion , alij hermu botanion appellant,folijs conftat ocimi,helxina» cogna- 

 tis,fed minoribus :ramulis duplici geniculornm modo cinttis,alarum cauis multis . fruclu fcemi- 

 nae , copiofo , quandam racemorum fpeciem praebente : mari e foliorum finu dependente , paruo , ro- 

 tundo,ceubinistefticulis una coh£erentibus:fruticedodrantali,aut maiore. Vtraque in oleribus 

 manditur , ad aluum ciendam . codta in aqua , epoto iure,bilem aquamq; detrahit . Conftat,ut mares 

 gignantur , hunc facere : ut fcemina? , illam , fi a purgatione bibantur , & trita folia genitalibus admo- 40 

 ueantur . 



Mercurialis *7V /T Ercurialem,qu£ Gr£cis Lino^pflis appeUatur,duorum generum effe conflat : unwm mas,alterum famina . Vtra- 

 confi.& hift.ex J_Y J_ q lie non modb medicis , ac feplafiarijs uulgaris admodum efl notitix ;fed etiam mulierculis , &fere" omnibus,qubi 

 inclyfleribus plerunque imponatur . Quare non eflycur de Mercuriali hicpluribus differamus . Subuciam tamen qua de 

 eamemoria prodiditTliniuslib.xxv.cap.v.hisuerbis. Lino-^pflistinquit ,fiue parthenion,d Mercurio inuentaeft, 

 ideo apud Gr&cos hermA poan multi uocant eam,apud nos omnes mercurialem . Duo eiusgenera , mafculus , &famina, 

 qu£efficacior:caulecubitali interdum ,ramofoin cacumine ,ocimo anguflioribus folijs,geniculis denfis ,ahrum cauis 

 multis :femineingeniculis dependente ,famin& copiofo , mari iuxta genicula flante , rariore , ac breui , contortoqne ,fa- 

 min&foluto , & candido :folia maribus nigriora , faminis candidiora : radix fuperuacua , pmtenuis . T^afcuntur in cam _ Q 

 peftribus cultis . Mimm efl , quod de utroque eorum genere proditur : ut mares gignantur huncfacere , utfaminx iUam. 

 Hoc contingere ,fi d conceptu fuccus protinus bibatur in paffo , edanturue folia decotla ex oleo & fale , uel cruda ex ace- 

 to\ Quidam decoqunnt eam in nouofi&ili , cum heliotropw , & duabus,aut tribus fl>icis , donec decoquatur . Decotlum 

 dafiiubent , & herbam ipfam in cibo , altero die purgationis mulieribus per triduum , quarto die d balneo coire eas . Hip- 

 pocrates miris laudibus in mulierumufu pr&dicauit illas:eas adhuncmodum adhuc medicorumnemo nouit . iUeeasuul 

 um cum meUe,ucl rofaceo , uel irino,uel lirino admouit . Item ad ciendos menfes , fecundasque , hoc tdem praflare potu , 

 fotuq; dixit . inftiUzuit auribus furdis fuccum , inunxitq; cum uino uetere . Muofolia impofuit , epiphoris , ftranguri<e> 

 & uefiax, . Decotlum tius dedit cum myrrha , & thure . Muo quidem foluendts , uel infebn , decoquitur quantum ma- 

 nus capiat , in duobusfextarijs aqu£ ad dimidias . bibiturfale , & melle admiflo , nccnon cum ungula Juis , autgallinaceo 

 decotlumfalubrius . Turgationiscaufaputauerealiqui utranque dandam,fiue cummalua decottum . Thoracempur- g Q 

 gantjoilem dctrahunt ,jedftomacfiumi<edunt. HacimusdemercHriaU Tlinius. Utcrum obferuatum quoqueeft,tolli 



uerrucas 



