PETRI ANDREAE 



MATTHIOLI MEDICI 



Senenfis Commentarii , 



io IN LIB. QJHNTVM PEDACII DIOSCORIDIS 



ANAZ.ARBEI, DE MEDICA MATERIA. 



[ Vperioribus quatuor libris, amicifime Aree, tradidimus dearoma- 

 tibus,oleis,unguentis , arboribus, £f earundem lacrymis, acfructi- 

 bus : item animalibus , melie, lacte, adipe , cerealibus, oleribusmec-* 

 non de omniradicum , herbarum ,fuccorum , (eminum^ rattone . 



Inhoc autemtotius operis quinto differemusde uinis i & metaUicis^a uite no- 



ftram commentationem aufpicati. 



COMMENTARIVS MATTHIOLI. 



| V o n i a m non difficile tantum,fed quafi etiam impofiibile ejfet,ut cuiufcunque fcienti&,aui 

 I facultatis principijs , ac fundamentis uniuerfalibus tgnoratis , fciri perfi 8i pojfint iUa,qua 

 deinceps fpeciatim in ta confideranda ueniunt ; ideo non minus neceffarium , qudm utile fore 

 exifiimaui ,fi bic in uniuerfumfoffilium , ac metallorum materia traclaretur . 7{am etfi in 

 boc quinto libro nonnuUorumfofiilium medicamentorum cum bifioriam,tumfactdtates tra- 

 dideritDiofcorides, &ipfumfecutus Galcnus inlibris fimplicium medicamentorum ; cum 

 tamencorumneuteroriginem,materiam,caufas,acalia plurainhis <eftimanda,ac cogno- 

 fcenda explicuerit tillaquidemboc loco filentio inuoluenda non duximus, utquantumper 

 wsfieripotefl,nibil quod ad abfolutam rerumfimplicium cognitioncm, & communem ufum Vith it gfnc 

 faciat 3 a nobis intatlum relinquatur . Cttm itaqueplures tam antiquos,qudm recentiores , qui dc foffilium , ac metaUorum rationc lapidu 

 materiafcripferunt , diligenterfatisperlegerim,eos utique non medb interfe differentes reperi , fed in aliquibus etiam con- «*«*«• 

 trarios.K(am Ucet eorum quidam de ueritatis tramite parum defietlant : uidentur tamen non exacli ea omnia explicauif- AriftotcIis 0m 

 fe,quA bac in re maximi neceffaria cenfentur.Fieri enim lapides , J.rifioteles author efi,igne non liquefcentes ex ficca igne- pi n i , 

 fcente exbalatione . Ex quibus deducipoteft , exhalationem humidam materiam effe lapidum liquefcentium , i quibus me 

 40 taUa conflantur . quofit , ut ex jiriftotelisfententia , lapides igne non liquefcentesfiantex calido , &ftcco uapore : lique- 

 fcentesuerb exhumidohalitu tantum. Sedopinionemhanc ,qui remaltius,diUgentiusq;inuefiigarunt,minimiproban- 

 dam exifiimant , cum lapides longi minus , qudm terra ex uaporefieri queant . Siquidem puluis,quific gigneretur,unum 

 aliquodexpluribusfierinunquampoffet,nifthumoriUi commifceretur.&omnespariter lapidesnon Uquefcentes abfque 

 multa hominum cpera , ac tmdendi laborefacili in arenam , uelpuluerem tranfirent ,fi tantum ex ijs nuUo accedente bu- 

 tnore efficerentur . Qupdprofeclb hauditafe babet : lapidesnanqueferiinnumeros admodum compattos ,folidosq; utde- 

 wus . id qttod haud dubii oflendit , ex ilio tantum uapore eos nequaquamgenitos effe . Qubdft ex eo lapides eiufmodipro- 

 crearentur, magis omninofierent infuperioreaeris regione,ut qutsfaciliignis contattu incendatur ,qudm intra terram. 

 Quandoquidem ommbus liqmdb confiat , qudmfuperior iUa aeris regio ex uelociffima aflrorum conuerftone , citius accen- 

 datur . jic certift nonalids ,faltem quoties gignerentur comeU >faces ,flamma , clypeiq; ardentes , deciderent lapides 

 e i calo ,'aut terra . qubd tamen fieri non uidemus . Et quannis tradiderintprodigiorumfcriptorespluiffe quandoque lapt- 

 dcs, ut Tlinius ,&alij quidam tefiantur ; non tamen ob hoc opinatus eft Miftoteles in aere lapidesgignipojfe . ^empe is 

 lapidemicmlo deiapfumuentorumui in aerem fublatum fcribit . Mftlapides inaerefiunt (qubdplanincgarenonau- 

 fm)quidobfiat,curdki nonpoffit ,bos ex eademferimateria ,ex quailli fubterra generantur? quam qmdem mate- 

 riamfacili produxijfe potuerint uiolentiflim* tempeflates: utpote qu* repemino aliquo motu dum onuntur,ex reliquorum ™»P«»«» 

 elemeutorum mutationc terrena illa corpora gemerint . Theophrafius uerb non lapidesfolum , fed tcrras ettam confiare 

 fcribit expura , ac aquali materta , qu& confluxu quodam , ftue percolationeftt ejfeila , altoue modo excreta . Quod etft 

 iureaUquoprobanpoJfit,noniamcn ijsduobusmodistantumtaltsefficitur. ^ec ea quanuis proxtma fit materta term 

 infignis , omnis etiam ejl lapii , uerum alys quoque modisfitpura , & &qualis materia ,ut ciim fucct mfcuntur . Inter- 

 dHmquoqueneceJfeefi,utcalorr,iatmamijU U obus7nodtsgenitam,priuscoquat,ut indeefficiat fuccum,ex qtto tan- 

 , Q dem iapis , qm Uquefcat ignis calore ,fieripoffit . Fertlm emmuero multb magis in hoc errafje Theophraltm deprebendt- 

 tur , qubdfctlket omhes Lptdes ctiam pretiofos terra abundare crediderit : u enim ita inquit . Eorurn,^ in terracon- 

 1 Sfjff 3 \WM* 



