10 



1 5 1 4 And. Matthioli comm. 



fsjlunt , alia aqueafuttt , alia uerb terrcna . jtquca quidem funt metalla , nempe aurum , argentum , & reliqua . Terre- 

 m ucrb lapis > & lapidum Jpecies preciofe, ac etiam terrarum fpecies omr.es, qu<e colore,uel lceuore, ueifpifiitudine , aliduc 

 facultatefunt infignes. Quandoquidemfi uera effethctc Tbeopbrafli fententia , nulla quidem inueniretur gemma , qu<e 

 transluceret , cum tamen uaricz , acfcrme innumer<e reperiantur, qu<e maxime peUucent . Hinc itaque fit , ut citrainiu- 

 riamdicipoffit,nonomnespretioforum lapidum fpecies effe terrenas, fedaqueas,idefl,ex humore quodam conflatas, 

 Auitennas opi- c,l/ aqiupondus longe maius , qudmterr<e infit . C<eterum Auicenn<z opinio,quam jequitur ^llbertus, multo magis ueri 

 nio comproba tati,acrationicob<srereuidetur,quamautjlri(loteUs,autTheopbrafti. Quippe quanquamnon expiicuerit ipfe , qui- 

 "• bus modisfutura lapidis materia congregetur ; dixit tamen lutum effe in primis lentum,& aquam nonfimplicem illam,fed 



cum terra permiftam . In qua permiflione fi plus terr<e , qudm aqute confluxerit,lutum dicitur , fin aqu<e ,fuccus . nihil 

 enim aliud efl lutum , qudm terra , qu<e permaduerit aqua : nec fuccus aiiud quidem explicat , qudm aquam , qu<eforbue- 

 rit terram , uel abraferit , tetigeritq; tnetallum . Lutum enim , ex quo lapis futurus eft , lentum , ac tenax ejfe oportet» 

 cuiufmodi illud eft^ex quo lateres &fitliiia fiunt : nam ab alteriusgeneris luto,quodpenitus lentore careat , haud difficul- 

 terfeparatur,ac diffoluitur humor,urmq; nonlapis ex eo efficitur ,fedpuluis . Lutum uerb tenax calorprimum exiccan- 

 do covjpijfat , efficitq; mediuminter lutum , & lapidem : deindequia diutius idem agit , uelacrius,lapidemgignit . Quin- 

 etiamfuccus craffus , & ler.tus facii£ conucrtitur in lapidcm . quod in animantibus efl euidens , pr<efertimq; in nobis > ciint 

 iandudum ueteribus medicis , ac etidmnum rccentioribus decretumftt , tum renum , tum ueficce calculos non aliunde pro- 

 gigni , qudm ex lento , craffoq; humore temporis traclu d caloris noftrtfacultate coatlo . Obid igitur translucentes gem- 

 tnas noQkx aqua tantumfieri conflat :fed expuro , liquidoq;fucco, qui aqu£ multum , terrce uerb tantiiium rcferat . Si- 

 quidem ft ex aqua tantum huiufcemodi lapides cfficerentur , non utique mergerentur in ca proietli , fed ea fupernatarent, 

 ■nonfecusacglacies,<&grando. ^itcumomneiapidumgenus demergatur aqua , ac etiam cryflaUus , & beryilus , qu<e 2< ? 

 tamen quoniamglaciem colorejcpwfentant , omnino uidentur ex aqua conflarc , fatis inteUigimus, exjbla aqua nongi- 

 gni lapides illos . Quapropterfut infequentibusfuo loco dicetur)pkn£ explodenda uenit Tlinij , & ahorum quorundam 

 Plinij opimo p, ntent i a , qu : bus certum efi , cryflaUum glaciem effe, qu<e niue in algidiffimis montibus concreuerit , cum aqua nonfuper- 

 natet . Generantur prcsterea lapides ex lapidibus ipfis, cumflnmorim , riuulorum , acfubtcrraneorumfontium aqu<eper 

 faxa excurrentes , ab eorum fuperficie aliquid lapidofi abraferint , quod cum rcfederit , folis calore ftccatur , ac lapidefcit. 

 Hocenimeuidentijfimi apparetincanalibus ,ac folipatentibus aqu& duc7ibus,quibus nonnulUaqudicalida ducuntur. 

 li nimirumlapideis quibufdam cruflis oblinuntur , qimcum tenuijfimisramentis compaEi&fint ,c<eterismottiores ,infir- 

 tnioresq; habentur . Hoc idem apertifiime" conjfticitur in quibufdam balneis aquarumfponte nafcentium , pmfertimq; in 

 balneofdncli Vhilippi comitatus noftriSenenfis . Quandoquidem exhuiufce balneiaqua ^particulce qu<edam gignuntur 

 lapide<e,faccharumtumcandore,tum etiam materia referentes , qu<e ufqueadeb imitantur femina faccharo contccla,& 3® 

 alia idgenus , qu.A in officinis faccharo fimilitcr conteguntur ,nempe anifum , coriandrum , ac etiamplerunque cinnamo- 

 tnum , ut ijs capfuU d quibufdam impleantur , itaq; aptentur , utfolatij caufaaliquosfacchari , eiusq; confeclurarum aui- 

 difsimos decipiant . Fit boc quoque in his , qui huius aqu<e flillicidio utuntur ad cerebri morbos curandos , iUi quotidie ca- 

 puifubijcientcs . fiquidem lapidofa illa materia , capillis circumctfis continue inh&rensfm granula qu<edam cogitur, ac coa- 

 lefcit , ab anifo faccharo contetlo nihilferi diffimilia,qu<e non nifi tratlu temporis indefe explicant , & diffoluuntur. Idem 

 pr<eterea euenit in montium concauitatibus , acjpeluncis , qu<e exfaxo potiffimum calcario conftant . qttippe aquarum ex 

 faxorum commiffuris fliUicidio lapidea concrefcit materia , qu<e £ cauitatum iUarum cameris non aliter pendet , qudm fli- 

 rite byberno gelu e domorum noftrarum teCiis prominent . Ex eodem etiam faxo calcario oritur gypfitm,meiitites,gala£ii- 

 tes , & altj quidam lapides : & exfucco , qui ex eodemfaxo , & aqua contemperatur , lapis Jpecularis , &gypfum, quod 

 rarb translucidum inuenitur . Eodem modo ex ramentis rubci lapidisfit h<ematites,&fcbiflos : item in commijfuris mar- 40 

 tnoris maculofi,aut eius , quod in candido cinereumcoloremrefert , reperiuntur daclyli Id<ei,lapides Iudaici, trochitct ,& 

 confimiles . Verum enimuerofuccus lapidefccns omnino dijfert ab aqua , qucefaxorum ramentis referta efl,uel qubd plus 

 habeat fedimenti , uel qubd calor talem coquendo aquarm , eam denftorem ejfecerit , uel qubd aliquid isfuccus contineat» 

 quoduehementer adflringat . Exquo(ut opinor)coraUium maris planta,& antipathes oriuntur . Voftremb materia la- 

 fidiseritquicquidhabetmeatusiperquosfuccus lapidefcensimbibi poffit ,fiue isdterra contineatur^ftue cumaquismx- 

 (lus cx ea effluxerit . Quamobrem multoties arbores , frutices ,animantes ,offa , & alia iu laptdes uertuntur , ut Bohe- 

 tni aperte teftantw . Quandoquidem in eorum regnopluries infubterraneisfodinis(Georgius ^igricola auclor efi)arbores 

 inuentcefuerint in iapidcm conuerfa,flantibusadhuc ramis-, cortice,medulia , ac radicibus . Equtdem ipfe quoque ingenui 

 fateri pof[um,arboris ramum ex lacus cuiufdam litore mihi aUatum effe,qui altera parte iapideus , altera uerb ligneus cer- 

 nebatur . Fenetijs item in magno Gcrmanorum emporio,quod unlgb uocant tl Fondaco de Todefchi , eqm teftieuium lapi- 50 

 dcmfatlum , jtntoniusGolh mercator ibi pro Fucharisagens,iucundo omnmm fpeclaculo,& admirationc oftendebat . Id 

 quod animalium quorundam carnibus , & ofiibus,tum etiam teflaceis pifcitm optrimentis euenifje comperimus . nanque in 

 Hetruria qudm plurimis in agris , buccina,cocble<e , conchulce , & eiuflnodi multa aratro a b agricolis eruuntur in iapidem 

 conuerfa.Qu<efan£ omnia haud dubiamfidem faciunt , itafe rem hanc habere,uti diximus.Sed ut ex praditlis omncm lapi- 

 dum materiam paucis perflringamus , ca in primis eft iutum , in quo muitbpius fit tenacis terne , qudm aquce . Deinde efl 

 fuccus,qui uehemcnti fiigore congdafcit,m quo aqua ipfa terram fuperat . Suntpr<eterea ramentafaxorum,qu<eaquarnm 

 decurfus abradit . Quinetiamfnccus lapidefcens,qui cum in aerem effluxit,in lapidem concrefcit . Omne denique,quod ha 

 Varia de me- y et matlts , j n q m bus lapidefcens fuccus facile excipiatur . J^ihiiofccius in metallorum ortu & matena,de quo tam no- 

 fementia. bisdifferendum eft,authores intcrfe dijfentire inuenio . jliia etenim eflphilojophorum, aiia chymiftarum , alta aftrohgo- 



Vulgi opinio rum fententia.quibus etiam accedit opmio imperitiffimi uulgi,qu<e tantum ab aiijs dijjidet , quantum d ueritate,i<y ratio- g 

 e *P ° ** ne^rorfnsabhorret. Isnanquecertb credit ,non modbfaxa;fedetiammetaUaomnia,pretioJosiapides,&gemrnas,ac 



terraruta 





