In Lib . quintum Diofcoridis* 1515- 



terrarum uariagenera,in ipfa tantum mundi creatione Deum opiimum maximum taliafinxiffe,atque creajfe,qualia nunc 

 reperiuntur : nec medio temporis lapfu,uUam ex materijs ad id dijpofitis effe natam,uel renatam,neque aliquam uim natu- 

 r£,adeorum perennitatemfummum rerum opificem tribuijfe . Qui certe uulgus ita temeri pronuncians,non uidtt qudnt 

 tnaximam natura inferat iniuriam,qu£ nunquam aliquo temporis momento quiefcens,nil aliud agit,qudm eafemper rege- 

 nerare,qu£ alidsgenuit , qtt& etiam noua multa producit . Vnde b&c uulgaris opinioprorfus explodenda , atque exhibi- 

 landaeft.Qitaminfuperutuanamacridicuiam,iUudmaximHUuit ,ac demotitur , quodin antiquismetallorum cunicu- 

 lisfole ciarius uifitur . Siquidem innumera imeniuntur metaUorumfodin£ , tanquam inutiles dfofforibus derelitJa , qubd 

 inde omne metallum cffoderint , per quas etfi prius longe,lateq;patebat tranfitus,ita ut libert,& abfque ullo impedimen- 

 to non modb fojfores ipfi ;fed uebicula,ac curriculiper eas dtjcurrerent ; tratlu tamen temporis fatlum efl , qubd materia 



1 3 lapidefcens in ipfis adeb creuerit , ut fofforibus denuo ingrcdt uolentibus,ob cauitatis angufliam dcnegaretur aditus . Sed 

 prteterea rnetaUa contintte generari , ferrum indicto eft . Id quod in llu£ infttU metaUicis fieri ( ea enim d maritimis no- 

 ftris non longt? diftat)non modo probattftimiftriptores mcmoriaprodiderunt ;fed foffores tpfi , qui diutius in ipfis uerfati 

 funt,uerbis referunt . quippe qubdfcrre* iU&fodin£ multis ia annis deftitut£ , iterum atq; iterumferrea materie implean- 

 tur . Torrb phibfophi,& chymifta aliier fentiunt . jlriftoteles lapidum materiam halttum tantum exiftimat . Chymi- 

 ftarum ucrb nonnuUi omnino afferunt,metaUa in uifceribus terr£ gigni ex fulphure,& argento uiuo : alij ex quadam cinere 

 aqua madefatla . Quorumfententia , cum nonfolumfuffecla,fed etiam planefalfa habeatur,eos nimirum omnes decipit, 

 qtti horurn lubricisfundamhtisnixi phUofopbantur,utfirmis tum rationibus,tum argumentis probare non uererer,nifi id 

 fr&ter noflmm inftitutum effct,qui bic harum rerum capita tantum percttrrimus . Verumft qttis rem hancfufius enar- 

 ratam,atquc exattiffime* difcuffam habere cupit,librum legat Georgij J.grico\£ uiri eruditiffimUd quo nos plura mutuatos 



20 effeingcnue* fatemur . C£teritmiUudommbus,utmeaquidemfertopinio,perfuafiimeJJedebet ,qubdnilaliudfit metaUo- 

 rum materia , qudmfubftantia elementaria,qu£ tanto perfecJius metaUum efficit,qnantb magis in aquali proportione tum 

 qualitatis,tum quantitatis impensH depurata conflat . Quippe in metaUorum materia aquam effe , maximo argumento 

 cft,qttbd igniscalore liqttentur , acfluant .-Jrigore uerb tum atris,tum etiamqua rurfus denfentur , ac cocant . id quod cU 

 ri oftendit ,eaaqu£ multum,terr£uerb parumobtinere . Simptexenimaquanonefteorummateria,fedmifia cumterra: 

 atque terra quidemportio tanta in mifttone exiftit,quarita aqu£ perfpicuitatem obfcuret,fulgorem uerb non auftrat. Quin 

 etiam miftura qub purior fuer'tt,tb pretiofius(itt diximtts)metaUum conftat,idq; magis ignis patiens redditur . Sed quotx 

 terr£portio infit cuique bumori , ex quo efficitur mctaUum,nemo mortalium unquam mente concipere poteft , nedttm uer- 

 bis explicare , Id tantum nouit Deusoptimus maximus , qui ctrtas , ac definitas quafdam leges natttm trtbuit,piibus res 

 . interfemifcet , ac temperat. Succusigttur e(l , exquoformaturmetaUum , quem pariunt uarij motus , quorum proximi 



30 funt aqu£ defluxus terram mollientis , aut fecum rapientis : terr£ cum aquapermiflio; & uis caloris agens in mifturas , ut 



idgenusfuccos gignat . SedcumdemetaUorummateriafatis ditlumfit ,iamcaufamcfficientem profequamttr . Eaau- Caufa metallo 

 tem nil aliud nobis efft cenfetur , qudm calor , &fiigus , qui in ipfius terr£ uifceribus reconduntur . Calor inquam is eft, rum elficieas - 

 qui humoris metaUici mtflionem coquit,ac purificat ;fiigus uerb , quo eadem denfatur,& dura efficitur . Hoccquidem ex 

 ferientiafacUd comprobatur , cum neminem lateat igni metalla liquefcere , ac etiam traBu temporis pofl l'tquationem,ip- 

 fius ignis calore contabefcere , auro excepto . Quamobrem deteflanda uidetur eorum opinio , qui tantum calore fubterra- 

 neo metalla confiti crediderunt . Sunt & quiputent , metaUa omnino efficifiderum errantium influxu . Soli nanque auri 

 generationem a(figuant,Lun£ argentt,Martiferri , Mercurio argenti uiui , Iouiflanni , Veneri£ris,Satumo deniqueplum 

 bi . Mduntqucqubdftcuti metalla ab errantibus ftellis fui ortusprincipium habent ; ita pretiofi lapides,ac gemm£, dfi- 

 xisfuamejfeclricemcaufamfufcipiunt. Huicautemfententt£pleriquenon acquiefcunt, quoniam has caufas nimis remo- 



40 tas credunt , & propinqumibus caufis inharendum effe arbitrantur . Ego tamen inficias non eundum reor , quin omnia, 

 btsc inferiora terrcna, acfinita regantur,gubernentur , &producantur dfuperioribuscaleftibus , ac fempiternis : qu£ tan- 

 dem diuturna orbium circumuolutione , omnium caufarum tam remotarum, qudm propinquarum caufa exiftunt . Ita pa- 

 riter dicendum exiftimo lapidum gignendorum caufam non femper d folo frigore , uel calore,fed modb ab hoc , modb ab jtfo 

 prouenire . ?{am lapides , quos aquahumetlando diffoluit,calorem exiccando compegiffe inteUigimus . Contrd uemqut 

 calore ignh liquefcmt , utfluuiorum , & torrentium filtcis , quibusigne liquatis uitrum conficiunt artifices, eos fitgore 

 concreuijfe certum eft . Concretio entm , eiq; oppofiu affetliones, refolutio fcilicet,atque liquefaftio , onuntur a caufis m 

 terfe contrarijs . Etenim calor d materia humorem extrahens, eam efficit duram : atfiigus eandem , aere maxtmaex par- 

 te exclufo , uehementer conftringit , quemadmodum agit, cum aquam inglaciem , uel niuem cogit . Hinc eft,quod memo- 

 ri£ pro didit Galenus , eam aquam corporibus prorfus inimicam cffcqtud niue, uelglacie coUiquatisfluxit: quoniam om- 

 «ro ne,quodineatenui(ftmumerat,dgeluexpreffumfuerit. Duabushis cauftstertia quoque accedit,qu£eftJuccusiUela- 

 fidtfcens, de qttofuperius diximus , qui uelfolus , uel cum aquis permi(lus inflirpium meatus, aut tn antmanttumparU- 

 culas rectpitttr . Kampmterqudm qubdftt lapidum materia,cauf£ etiam efficientispartesfubtt : quando Jciltcet tn cor- 

 pusaitquodpcrmeatuspenetrat,idq;totumfecuminlapidemuertit. Qubdftinlaptdmconcreuerttguttattmcadtns, 

 aut in urceos dtffuftts , tunc matena tantitm , non caufa efficiens dici merebttur . Gignitur htciutfupra dttlurn ejtjtn lo- 

 asmibufdamlapidofis,&interdumaqu£commiflus,ptrutnasterr£manat,&tf(luit. Quaproptermirartnonltcet, 



fif \nes,riuuli,Ls,acpute^^ 



nontftmmandum,qubdfuccusislapidtfcensmotttaltqv.oagttatus^^ 



dumfuertt ,fcdftmulatq; in meatus Itgnt , aut aiterius rei receptus , dtfptrfusq; q uieumt,fi,gorecogttur ,& ^, 



rnutLq;JtUas,quiltlconttnetur,tnlap,de^ 

 * gutufoiopcrfufZum mouert , aut agttart ntqutant , ab ambtentt aere denfantur , & laptdefcunt . ^fff^"' 

 6 °LnftJmntbusTyren£tsefte^^^ 



