1 2 1 8 And. Matthioli Comm. 



tenax,ipfa ctiam pavs interior in lapiaem cogitur , ut in aetite uifttur : ft uerb lutum non tenax , uertitur in terram plemn 

 que argillaceam&t ccrnere licet ing&ode:fmficcus temtis , uelaquajtquor imerdum rcmantt , utin enbydro,in qno ad mo 

 tumfiuclual intus , ueluti in ouis liqucr , ut inquit Tlinius . C&terum cochleas infaxis reptrlas , calor conciufus , ex ma- 

 teria pingui , & ienta efficere uidetur , & ex eadem gignere mufculos , & coucbylia :fed icrra quantb efl crajfior , qua.ni 

 tnare, tantb ea magis itnperfecla gignit . Is^ec mirum cuipiam effc de.bet , qubd ciufmodi concbylia in lapidum medio orta, 

 ibidiutiusconchtfii,ipfis cedcntc lapide^crefcant ,&uiuant. Siquidemego cenb ttflaripojfttm ,me nidiffenonlongid 

 Timanojonte prope Duinum caflrum in jldriatici litore fitum,ubi marisalluit unda,lapides afocijs maUeis ferreis frangi, 

 atque in iUispiurima reperiri conchylia,qu& datlylosdforma, & colore uocant:funt cnimpalmarum caryoti fimdia.H&c 

 eadem mc aliquando comedijfe memini in caflro Goritia in opiparis menfts iUuflris,ac clari comiiis Francifci d Turri noflro 

 rumfludiortm(qu& eius cflftngularis humanitas)fautoris , promotorisq; maximi : qu&fane" non minorem qitdm ofirea,in l ° 

 f ibis gratiam babere comperi . In ipfo quoque Duini caflro ijfdem uefci mihi contigit apud magnificum Mattbiam Hojfe- 

 rum , uirumfani nobilitate & moribus inftgnem . T<ieque mefttgit,his nuper clapfts annis uirum magnificum atque pra- 

 clarum Didacum Mendo^ium Hiffmum,lapideas quafi tabellas mihi oftendijfe ex Veronenft agro ( ut afferebat) delatas, 

 qud in longumfciffx, uarios intuspifces ueluti infculptos habebant , cum omnibusfuisparticuiis qudmuis minimis , in lapi- 

 dem uerfos . tot tamq; admirabilia funt opera natur& . Hucpr&terea illud accedat , qubdpifcesfoffiles reperiuntur ultra, 

 Tyren&os montes,ut narrat Te-lybius Itb.xx 1 1 1 1 .fuarum hifloriarum . Vfque ad i^arbonem amnem , inquit,planities 

 ejhpcr quamflimij femntur llliberis & !\}}ofcinus>ftuentespropter urbes eiufdem nominis , qiue habitantur d Celtis . In 

 bac igitur planitiefuntpifcesfoffiies dicii . in ea enim efl terra tenuis,ubi multum nafcitur gramen , fub quod altitudine duo 

 rum uel trium cubitorum per arenam aquafluminum delata ftuit : &fi quando inundauerint , cum aqua pifces terramfu- 

 Terrarum bre beuntes(nam miriftcc appetunt graminis radices)planitiem efficiunt refertam pifcibusfubterraneis,quos incoU cjfodiunt . 2 o 

 uis euarratio. W Tolybius . Quibus adde,qubd etiampifcesfojfiles inueniuntur circa Hcracleam , atque in ahjs plerifque Tontt locis, 

 ut Tbeopbraflus eft autJor . quin & in Germania ultra jLlbim fluuium quibufdam inlocis hac cztate effodiuntur . Veriim 

 quandoquidem Diofcorides in boc quinto libro fcripfit tratlauitq; etidmnum de uarijs terrarum generibus , qu& in medi- 

 cum ufum tteniunt , non alienumfore iudico, qubd de his quoque uniuerfim aliquid differamus . Terram itaque aut fim- 

 pltcmhaut compofttam effe oportet . Simplicem nunc eam intelligo , qu& cum nulla refoffili,neque cum aliquo liquidofuc- 

 cofueritpermijta : non av.tem eam , qu& d c&teris eiementisfit penitus munda . quippc ob continuam elementorum mtflio- 

 nem uix uUam reperiripojfe putauerim , qn& nonnibil aqu&,aeris , uel ignis non compleclatur . Quamobrem eam fimpli- 

 ccm dixerim , qute nuUamprorfus aluminis ,\autfalis^aut nitri,aut.cbalchanti , aut bitumims,aut cuiusuis alterius rei me- 

 taliic& miflionem admiferit . Contrd compofttam appcUauerim,qu& unum , uel plura ex bis infe receperit . Simplex au- 

 tem terra , de quanunc fcrmonem babemus,modb grauis , tnodb leuis am(lat,pro maiori , aut minori elementorum mijlio 50 

 m, qu& iUi inefl . quis enim dubitehquin eafit leuior , ac rarior,qtt&plusaeris } aut ignis participat , qudm aqu& t jLd h&c 

 terra ipfaperfe omriis exiccahfed umasfortiturfacidtatespro uaria eorum,qu& eiadmijcentur, qualitate . Tslam iUa>m 

 quaftt aqu&frigus,adflringit : qu& ignem accepit > acris efi : qu& aerem , glutinofa,& leuis : qu& aerem & ignem,leuis, & 

 acris\. Illa uerb,qu&ftbifulphuradiunxit,aut alumen,aut cbalcantbum,aut metallum aliquod uelfo[iilemfuccum ,facU 

 quidem guflu,ac etiam olfaclu cognofcipotefl . Ts(cc dehisplura dtcendafunhqubd mihipiancperfuadeambuiufmodi qua- 



Ui non cognitufacilcsfuturas ,gujlu duntaxat iudice , qui timen dulcia ab amaris,acria ab acidis,falfa ab infi- 

 rba d maturis dijcemcre fciat . Terr& autem , quarum in mcdicina efl ufus ,fua mutuantur nominapartim a lo- 

 cis , i-.bi cffodiuntur , & aftortantur : partim d coloribus,quibus infieiuntur :partim dfacultatibus proprijs . J. locis enim 

 denommantur Lemnia,qubd ex Lemno infula deferatur , Samia qubd ex Samn,Chia qubd ex Cbio , Cimolia qubd ex Cimo, 



Eretrk qubd cx Erstria Euba& ciuitate , & Tnigitis qubd ex Tnigite Liby& pago . J. colore appeUationem trahunt ru- 40 

 brica , & ali& nonnuUce . jlfacuit.iie dcniquc nomenaccepit ampelitis,qubd eiusfit ufus ad iUinendas uites fub gcrmina- 

 tionis tempus adtterfus erucarum iniurias.Et ut aliorum quoquc fofiilium colores percurramus,colore albo conflant,creta» 

 quafarc'matoreutUintuv,gypfu-,n,aiumen,amiantus,Arabicushpis,luda 



argentum, argmwm. uiuum ,flannum , & fyncerifiimum marmor . Colore cinereo produntttr melia terra , & Eretria al- 

 tera.C&riileoKerocolcrefpcelanturfapphirus,cyanus,& lapis proprid c&ruleus diftus. Virent fmaragdus ,pra(fius , 

 chryfocoUa , & cha lcanthum . Flauo lutcoue colorefitnt aurum , ocbra , chryfopatius, chryfolithus, & auripigmentum . 

 ftubeo linguntur rttbini -.granati ,ftndaracba , coraUium , h&matites ,fciffilis lapis,minium,cinnabaris , rnbrica,& Lcm 

 niatena. Qu&damcolorepiirpureofttlgcnt,titbyacinthus,&ametbyflus. Mia c&rulco diluto uifuntur quemadmo- 

 dum iaflns , quem borcam dicunt . IJonnulla c&ruleo uirefctnte , ut &rugo , & jLrmenius lapis . jllia albo rufefcente, 

 itt apbrodifiace. Q^&damrufo candicante,ut xantbos.Qu&damnigrornfefccnte ,ut tertia batrachitis Jpccies . Miqua 50 

 atropurpurafcente,utalabandicus lapis . Miaaureo candicantc ,ut topatius. Sedplura feparatos coioreshabent ,ut 

 nigro,albo,&qu6uisuerficolore,utachates. Jpftclonuerb nigram rubentes uen& diflinguunt . Contrd najbmonites, 

 cumfit fanguinis colore , nigris ucnis decoratur . Ven& autem,qu& fpccicm pr&fiferunt fanguinis intext& , quodammo- 

 do funt beliotropijs, corpore porracei coloris . At in c&ruleo fappbiro aurca puntla coUuceht . Quinetiam qu&damfunt, 

 qu& tresfeparatos habent colores : namper album &gyptell& corpus du& uen&permeant , akera nigra , altcra rubra. Tor 

 rb eupctalos , & orca quatuor babent colores : eupetalos enim c&ruleum , igneum , minij , mali : orca uerb nigrum , ful- 

 Foflilium fa- mm ' u ^ em ' candidum . Verftcoiorespoflremb nomttU& babentur , nonaliter , ac coUumgaUin& T^jmiidic& , uclpauo 

 cultates; «" » attt coiumb& infnkapricantis, ut eriflalis, &pedcrotum genera :ea enirn ad inclinationemcoloresptnnutant . C&- 



terumfctendum cfl, qubd exfojfilibus , qu& in medendi ufum recipiuntur , alia quidem corporafanant, alia uerb eadcm af- 

 fiigunt , in cibis uelpotionibus data . jLt qu& remedia corporiftmt,medentur ei partim proprietate totiusful>Jianti&, par- £ 

 timqualitatealiqua,quaprofliganturmorbi. Qu&autemproprietate ualent ,earumm>.&damrefijiunt ucnenis ,qit&dam 



mofbos 



